Just another WordPress.com site

Archive for Ιουλίου, 2011

Τα κλειδιά της επιτυχημένης δίαιτας,

Λίγο πριν τις διακοπές και δεν ξέρω καμία φίλη ή γνωστή που να μην προσέχει τη διατροφή της ή να μην ακολουθεί κάποιου είδους ιδιαίτερη διατροφή ή δίαιτα. Φυσικά, δίαιτες υπάρχουν πολλές. Το πώς κάνεις τη διατροφή και το ποιά είναι τα σημαντικά (ή τα πιο ασήμαντα ) στοιχεία παραμένουν κοινά για όλες μας. Δες τι μετράει σε μια δίαιτα και φυσικά τι μπορείς να αγνοήσεις.
Σημαντικό: η σωστή ποσότητα φαγητού στο πιάτο
Σιγά μην ζυγίσω το καρπούζι, για να βρω τις θερμίδες!
Σιγά μην ζυγίσω το καρπούζι,
για να βρω τις θερμίδες!
Οι μερίδες φαγητού που σου σερβίρουν στα εστιατόρια αλλά και ακόμα και το πιάτο που γεμίζεις στο σπίτι, μπορεί να σε παχύνει. Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να κόψεις το πιάτο (νοητά) σε τέσσερα κομμάτια. Το ένα θα περιέχει άπαχη πρωτεΐνη (ψάρι, κοτόπουλο). Το δεύτερο υδατάνθρακες με υψηλή ποσότητα σιδήρου (ζυμαρικά ολικής άλεσης) ενώ το υπόλοιπο μισό θα έχει φρούτα και λαχανικά.
Ασήμαντο: το υπολογίζεις και την τελευταία θερμίδα
Σίγουρα ο υπολογισμός των θερμίδων είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για να τηρείς κάποια όρια. Όμως, η εμμονή με τις θερμίδες μπορεί να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Όχι μόνο είναι κουραστικό να γνωρίζεις πόσες θερμίδες περιέχει κάθε τροφή αλλά φτάνεις να μετράς τις θερμίδες των τροφών που ο οργανισμός σου χρειάζεται πάνω απ όλα. Ξέχνα το ζύγισμα σε φρούτα και λαχανικά τα περισσότερα εκ των οποίων έχουν αρνητικές θερμίδες και δεν βλάπτουν ούτε τη δίαιτα ούτε και τον οργανισμό σου.
Σημαντικό: να μην λείπουν από τη διατροφή σου τα απαραίτητα λιπαρά
Δείξε προτίμηση στα υγιεινά μονοακόρεαστα λιπαρά όπως είναι εκείνα που περιέχονται στα φυστίκα, στο ελαιόλαδο και το αβοκάντο. Απλά, μείωσε την κατανάλωση λιπαρών στο 30% της συνολικής ποσότητας φαγητού που καταναλώνεις.
Ασήμαντο: το να καταναλώνεις τροφές χωρίς λιπαρά
Σίγουρα, καλό είναι να μην καταναλώνεις πολυακόρεστα και μεταλλαγμένα λιπαρά. Όμως, δεν πρέπει να βγάλεις και τα καλά λίπη από τη διατροφή σου. Για παράδειγμα, τα υγιεινά Ω-3 λιπαρά διατηρούν το αίσθημα του κορεσμού πολύ περισσότερο από άλλα τρόφιμα, άρα τρως λιγότερο.
Σημαντικό: να ακολουθείς μια διατροφή με υψηλά ποσοστά σιδήρου
Ο σίδηρος ικανοποιεί την πείνα σου γρηγορότερα και σε βοηθά να τρως λιγότερο τελικά. Ένας μέσος άνθρωπος πρέπει να καταναλώνει 25 γραμμάρια σιδήρου καθημερινά μέσα από τροφές όπως : τα ζυμαρικά ολικής άλεσης, οι καρποί, τα φρούτα, το ψωμί και τα λαχανικά.
Ασήμαντο: να υπολογίζεις τη ζάχαρη που καταναλώνεις με ευλάβεια
Είναι αλήθεια ότι η ζάχαρη μπορεί να γίνει ο κρυφός εχθρός της δίαιτάς σου. Όμως, η ζάχαρη είναι μια μεταβλητή που δεν μπορείς να ελέγξεις ακριβώς γιατί μπορεί να υπάρχει φυσικά σε πολλές από τις τροφές που καταναλώνεις. Άρα, πρόσεξε την κατανάλωση γλυκών και ζάχαρης όσο μπορείς αλλά χωρίς υπερβολές και επικέντρωσε την προσοχή σου σε άλλες διατροφικές μεταβλητές που μπορείς να ελέγξεις καλύτερα.
Σημαντικό: να βάλεις τους ξηρούς καρπούς στη διατροφή σου
Ανεξάρτητα από τη δίαιτα που ακολουθείς, μην κόβεις τα λιπαρά οξέα – που θα βρεις στα αμύγδαλα και το αβοκάντο- από την διατροφή σου. Έρευνες έχουν δείξει πως οι άνθρωποι που ακολουθούσαν μια διατροφή που στηριζόταν στα λιπαρά οξέα έχασαν 50% περισσότερο βάρος από εκείνους που κατανάλωναν το ίδιο αριθμό θερμίδων.
Αναδημοσιευσα Απο womenonly

Πώς μας γελούν τα μάτια μας;

Λαλίνα Φαφούτη
Ενδελεχής έρευνα στις οφθαλμαπάτες ξεδιπλώνει τα μυστικά του μυαλού,
Πηγή: © Akiyoshi Kitaoka,
Τα περιστρεφόμενα φίδια,
Αν και είναι απόλυτα στατικοί, οι δίσκοι δίνουν την εντύπωση ότι περιστρέφονται, και μάλιστα με «φιδίσια» χάρη,
Πηγή: © Akiyoshi Kitaoka,
Πλαστική πεταλούδα,
Το «Plastic butterfly» φαίνεται να «ανοίγει» και να επεκτείνεται σιγά-σιγά,
Πηγή: © 2011 Gianni Sarcone, Courtney Smith & Marie-Jo Waeber,
Η μάσκα του έρωτα,
Το θλιμμένο πρόσωπο μέσα στη μάσκα εξαφανίζεται αν καλύψετε με το χέρι σας τη… μάσκα. Και, αίφνης, εμφανίζεται ένα ερωτευμένο ζευγάρι σε τρυφερή στιγμή
Πηγή: © Akiyoshi Kitaoka,
Θεραπευτική στροφή,
Ο Ακιγιόσι Κιταόκα αναφέρει στην ιστοσελίδα του ότι οι οφθαλμαπάτες ως μέθοδος θεραπείας αποτελούν προς το παρόν ένα προσωπικό του αστείο. Η συγκεκριμένη εικόνα φαίνεται να περιστρέφεται αντίστροφα από τη φορά του ρολογιού και να συστέλλεται,
Αδυνατίστε με… τούμπα,
Στο «ανάποδο» πορτρέτο του ένα πρόσωπο δείχνει πιο λεπτό
H Op Art του Βικτόρ Βαζαρελί,
Αν δείτε συνολικά το εικονιζόμενο «Hexa 5», θα σας φανεί σαν μια σειρά από κοίλα εξάγωνα. Κοιτάζοντας ένα-ένα τα στοιχεία μπορείτε να δείτε μεγάλους «σκαμμένους» κύβους ή μικρότερους κύβους τοποθετημένους μέσα σε «κουτιά»,
Πηγή: © 2007 Kingdom, Yoonessi Gheorghiu,
Ο πύργος της Πίζας,
Οχι, δεν έχει γείρει περισσότερο τα τελευταία χρόνια, είναι η ίδια ακριβώς εικόνα που επαναλαμβάνεται εις διπλούν. Το φαινόμενο οφείλεται στις «διορθωτικές» προσαρμογές που κάνει ο εγκέφαλός μας ώστε να έχουμε ακριβέστερη εικόνα της πραγματικότητας,
Ποιος κύκλος είναι μεγαλύτερος,
Οι κύκλοι που βρίσκονται στο κέντρο των δύο «λουλουδιών» είναι ακριβώς ίδιοι, παρ’ ότι ο δεξιός μάς φαίνεται μικρότερος
Το ανύπαρκτο τρίγωνο,
Οχι, δεν είναι ένα λευκό τρίγωνο τοποθετημένο επάνω σε ένα τρίγωνο με μαύρο περίγραμμα και τρεις μαύρους δίσκους. Κανένα τρίγωνο δεν έχει σχεδιαστεί πραγματικά. Απλώς ο εγκέφαλός σας συμπληρώνει αυτομάτως τα κενά,
Δύο Καραγκιόζηδες,
Η δεξιά φιγούρα του Καραγκιόζη φαίνεται μεγαλύτερη, ωστόσο και οι δύο είναι ακριβώς ίδιες,
Πηγή: © Akiyoshi Kitaoka,
«Rotating water»,
Το «Περιστρεφόμενο νερό» φαίνεται σαν να περιστρέφεται και να απλώνεται μαζί
Πηγή: © 2005 Dejan Todorovic,
Το φευγαλέο τόξο
Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος «συλλαμβάνει» τα φωτοσκιασμένα τρισδιάστατα αντικείμενα εξαρτάται από το περίγραμμά τους
Πηγή: © 2006 Anthony Norcia,
Πού είναι οι κύκλοι,
Η εικόνα κρύβει και κύκλους, και μάλιστα 16 τον αριθμό. Οπως λέει ο δημιουργός της, παίζει με την τάση του εγκεφάλου μας να δίνει προτεραιότητα στην τρισδιάστατη απεικόνιση και στα ξεκάθαρα περιγράμματα των τετραγώνων «χάνοντας» τους κύκλους που κρύβονται ανάμεσά τους
Πηγή: © Akiyoshi Kitaoka,
Ελατήριο χωρίς άκρες,
Φαίνεται σαν ένα σπιράλ που στριφογυρίζει και επεκτείνεται προς το βάθος. Στην ουσία όμως πρόκειται για δύο ομόκεντρους κύκλους που δεν συναντιούνται πουθενά,
Τις πιο πολλές φορές τα παιχνίδια αυτά, τα οποία έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε οφθαλμαπάτες, απλώς μας παραξενεύουν ή μας διασκεδάζουν ή προκαλούν τον θαυμασμό μας. Για τους επιστήμονες όμως σημαίνουν κάτι πολύ ουσιαστικότερο. Αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο που τους προσφέρει την ευκαιρία να μελετήσουν το οπτικό μας σύστημα και να αποκτήσουν βαθύτερες γνώσεις για τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός μας αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Σας παρουσιάζουμε μερικές από τις ανακαλύψεις τους με στόχο όχι μόνο να σας ψυχαγωγήσουμε, αλλά και να σας δώσουμε μια ευκαιρία να συνειδητοποιήσετε πως η πραγματικότητα που νομίζουμε ότι βλέπουμε είναι κάθε άλλο παρά απόλυτα πραγματική.
Βάζετε ένα ολόισιο, άθικτο μολύβι μέσα σε ένα ποτήρι μισογεμάτο με νερό και ξαφνικά το βλέπετε «σπασμένο». Θαυμάζετε το θλιμμένο πρόσωπο της «Μάσκας του έρωτα», αλλά μόλις το εξετάσετε λίγο καλύτερα συνειδητοποιείτε ότι δεν είναι ένα πρόσωπο. Σας γελούν τα μάτια σας, όπως θα έλεγε ο λαός;
Το ότι κάτι σας ξεγελάει είναι βέβαιο, τα μάτια σας όμως είναι παντελώς αθώα. Στην πρώτη περίπτωση ο «ένοχος» είναι οι νόμοι της οπτικής που στέλνουν τα φωτόνια σε διαφορετικές κατευθύνσεις δημιουργώντας διάφορα παιχνίδια. Στη δεύτερη, αυτό που σας παίζει παιχνίδια είναι το μυαλό σας.
Οπτικές ψευδαισθήσεις και οφθαλμαπάτες
Εως σχετικά πρόσφατα η διάκριση ανάμεσα στα δύο προαναφερθέντα παραδείγματα ήταν θολή. Σήμερα όμως οι επιστήμονες έχουν αρχίσει να ξεχωρίζουν τις οπτικές ψευδαισθήσεις που δημιουργούν οι φυσικοί νόμοι από τις οφθαλμαπάτες _ τις ψευδαισθήσεις που προκαλούνται από τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου μας. Αυτό γιατί οι τελευταίες, σε συνδυασμό με την εξέλιξη των απεικονιστικών τεχνικών, τους προσφέρουν πολύτιμες «ματιές» στον τρόπο με τον οποίο ενεργεί ο «υπολογιστής» του οργανισμού μας όταν επιτελεί το έργο που αποκαλούμε «αντίληψη του κόσμου».
Η εικόνα που παρουσιάζουν αυτές οι «ματιές» θα μπορούσε να θεωρηθεί εξαιρετικά ανησυχητική. Αποκαλύπτει ότι η πραγματικότητα που νομίζουμε ότι αντιλαμβανόμαστε αποτελεί στο μεγαλύτερο μέρος της μια κατασκευή _ μια εξαιρετικά περίτεχνη και μελετημένη σε χιλιάδες λεπτομέρειες σύνθεση στην οποία προβαίνει το μυαλό μας βασιζόμενο σε ελάχιστα πραγματικά στοιχεία.
Οποιοσδήποτε νευροεπιστήμονας ασχολείται με το οπτικό σύστημα θα σας πει ότι ο τρόπος με τον οποίο αυτό είναι κατασκευασμένο δεν «σηκώνει» πολλές πληροφορίες. Τα οπτικά ερεθίσματα που συλλαμβάνονται από τον αμφιβληστροειδή και αποστέλλονται μέσω του οπτικού νεύρου στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όραση είναι εξαιρετικά περιορισμένα _ ενδεχομένως λιγότερο από το 10% αυτών που υπάρχουν στην πραγματικότητα στο οπτικό μας πεδίο. Αυτά τα λίγα στοιχεία είναι όμως όσα ακριβώς χρειάζεται ο εγκέφαλος για να σχηματίσει μια σαφή εικόνα τού τι θα πρέπει να βλέπουμε με βάση αυτά τα δεδομένα.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η «υποθετική» αυτή εικόνα στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων _ ευτυχώς η φύση γύρω μας δεν μας στήνει συνεχώς «παγίδες» με οφθαλμαπάτες _ ανταποκρίνεται αρκετά καλά στην πραγματική. Γι’ αυτό και, όπως τονίζουν οι ειδικοί, δεν θα πρέπει να ανησυχούμε. Το οπτικό μας σύστημα είναι «δοκιμασμένο» εκατομμύρια χρόνια τώρα και ακολουθεί την πορεία της εξέλιξής μας. Αν δεν επετύγχανε την αποστολή τού να υποστηρίζει την επιβίωσή μας, οπωσδήποτε θα είχε αλλάξει, λένε.
Παρενέργειες ενός λειτουργικού συστήματος,
Τι ακριβώς είναι όμως μια οφθαλμαπάτη για την επιστήμη; «Ο όρος οφθαλμαπάτη συχνά χρησιμοποιείται χωρίς διάκριση για να περιγράψει τόσο την οπτική ψευδαίσθηση όσο και την οφθαλμαπάτη όχι μόνο από το ευρύ κοινό αλλά και στην επιστημονική βιβλιογραφία» εξηγεί μιλώντας στο «Βήμα» η Σουσάνα Μαρτίνεθ-Κόντε, διευθύντρια του Εργαστηρίου Οπτικής Νευροεπιστήμης του Νευρολογικού Ινστιτούτου Μπάροους στο Φίνιξ της Αριζόνας, η οποία ειδικεύεται στη μελέτη αυτού του είδους των φαινομένων. «Υπάρχει όμως μια σημαντική διάκριση. Η οπτική ψευδαίσθηση συντελείται στον εξωτερικό κόσμο, ενώ η οφθαλμαπάτη συντελείται μέσα στο μυαλό μας. Η πρώτη έχει να κάνει με τις φυσικές ιδιότητες του φωτός, ενώ η δεύτερη είναι μια κατασκευή του εγκεφάλου». Εξ ου και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζει.
Σύμφωνα με τον επιστημονικό ορισμό της, η οφθαλμαπάτη αποτελεί μια ανακολουθία ανάμεσα στην υποκειμενική αντίληψή μας και στην αντικειμενική πραγματικότητα. Σε χονδρικές γραμμές, όπως εξηγεί η ειδικός, οι περιπτώσεις οφθαλμαπάτης μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: είτε βλέπουμε κάτι το οποίο στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, είτε δεν βλέπουμε κάτι που υπάρχει μπροστά στα μάτια μας, είτε βλέπουμε κάτι διαφορετικό από ό,τι είναι πραγματικά.
«Είναι ενδιαφέρον ότι πολλοί άνθρωποι βλέπουν τις οφθαλμαπάτες σαν εξαιρέσεις ή σφάλματα στην αντίληψή μας» λέει η κυρία Μαρτίνεθ-Κόντε. «Αυτό όμως δεν ισχύει. Οι οφθαλμαπάτες βασικά αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τις πληροφορίες και κατασκευάζει την αίσθησή μας για την πραγματικότητα. Η πραγματικότητα έτσι όπως την αντιλαμβανόμαστε σπάνια ταιριάζει με τον κόσμο εκεί έξω 100%». Ενας βαθμός ανακολουθίας σε σχέση με την πραγματική εικόνα υπάρχει λοιπόν σε κάθε εμπειρία μας, όπως μας εξηγεί. «>Οταν η ανακολουθία αυτή είναι ακραία, τότε μιλάμε για ψευδαίσθηση ή οφθαλμαπάτη» διευκρινίζει. «Το μεγαλύτερο μέρος της αντίληψής μας είναι όμως απατηλό σε κάποιον βαθμό».
Δεν είμαστε κάμερα, είμαστε υπολογιστής,
Οταν κοιτάζετε γύρω σας το δωμάτιο στο οποίο βρίσκεστε, βλέπετε όλα τα έπιπλα και τα αντικείμενα που υπάρχουν μέσα σε αυτό με όλα τα χρώματά τους και στην παραμικρή τους λεπτομέρεια. Η εικόνα αυτή σας φαίνεται απολύτως πραγματική και κανένας δεν αμφισβητεί ότι στον μεγαλύτερο βαθμό της είναι. Το ζήτημα είναι όμως ότι το οπτικό σας σύστημα δεν «βλέπει» πραγματικά όλα αυτά που εσείς νομίζετε ότι βλέπετε. Οι οπτικές πληροφορίες που φθάνουν στο κέντρο οπτικής επεξεργασίας του εγκεφάλου σας είναι στην πραγματικότητα ελάχιστες. Και αν το σκεφτείτε, ακούγεται λογικό: είναι αδύνατον όλα αυτά τα χιλιάδες ερεθίσματα να καταγράφονται ταυτοχρόνως με τόσο μεγάλη ακρίβεια. Ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν «κάμερα», αλλά σαν ένας πανέξυπνος υπολογιστής: συγκεντρώνει μόνο τα λίγα στοιχεία που του είναι απαραίτητα και στη συνέχεια «χτίζει» την εικόνα με βάση αυτό που του φαίνεται λογικό, γνώριμο και οικείο.
«Ο εγκέφαλος στην πραγματικότητα κατασκευάζει το μεγαλύτερο μέρος της οπτικής εμπειρίας μας» λέει η ερευνήτρια. «Οι γενικές πληροφορίες που έχουμε είναι πολύ περιορισμένες. Ο εγκέφαλος παίρνει ως “δείγμα” μόνο ένα μικροσκοπικό ποσοστό της πραγματικότητας που υπάρχει εκεί έξω. Στη συνέχεια, με βάση αυτές τις ελάχιστες πληροφορίες, συμπληρώνει τα κενά με εκτιμήσεις και υποθέσεις».
Αυτό το «γέμισμα» των κενών, όπως εξηγεί η νευροβιολόγος, δεν περιορίζεται μόνο στην οπτική μας εμπειρία, αλλά σε όλα τα επίπεδα _ στις υπόλοιπες αισθήσεις μας και σε όλες τις γνωσιακές μας λειτουργίες. «Αυτή η διαδικασία της συμπλήρωσης των πληροφοριών είναι πανταχού παρούσα στον εγκέφαλο» τονίζει. «Τα παραδείγματα του πώς ο εγκέφαλος επιτυγχάνει μια πολύ πλούσια υποκειμενική εμπειρία βασιζόμενος σε πολύ περιορισμένες πληροφορίες είναι πάρα πολλά».
Η εμπειρία βασίζεται στην απλούστευση,
Για να επιτύχει αυτή τη συμπλήρωση των κενών ο εγκέφαλος προσπαθεί κάθε φορά να συγκρατήσει πληροφορίες που είναι πιο σημαντικές και κατά κάποιον τρόπο θα του επιτρέψουν να κάνει μια κατηγοριοποίηση. Οταν για παράδειγμα κοιτάζουμε ένα αντικείμενο, αυτό που συγκρατεί είναι τα «μόνιμα» χαρακτηριστικά του, αυτά που θα του επιτρέψουν να το αναγνωρίσει αργότερα. Για να είναι η κατηγοριοποίηση πιο εύκολη, όπως συμφωνούν οι περισσότεροι ειδικοί, τείνει να απλουστεύει τα πράγματα και να τα ερμηνεύει με τον τρόπο που φαίνεται να έχει περισσότερο νόημα. Αυτό είναι λογικό, γιατί αλλιώς με τόσα ερεθίσματα και πληροφορίες στο μυαλό μας θα επικρατούσε μονίμως χάος. Το «τίμημα» είναι ότι αυτό το «σύστημα» των κενών αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες και «παρεξηγήσεις» σαν αυτές που δημιουργούν οι οφθαλμαπάτες.
Κάποιες από αυτές τις παρεξηγήσεις έχουν «βιολογική» εξήγηση _ προκύπτουν δηλαδή από τις κινήσεις των ματιών μας όταν κοιτάζουμε κάτι και από τον τρόπο που αυτές επηρεάζουν τη μετάδοση των σημάτων από τους νευρώνες στο οπτικό μας κέντρο. Μια «κλασική» τέτοιου είδους οφθαλμαπάτη είναι οι σκούρες «εικόνες-φαντάσματα» που θα δείτε αν κοιτάξετε για λίγο επίμονα τον ήλιο, ένα έντονο φως ή ένα έξυπνα φτιαγμένο «ασπρόμαυρο» σχέδιο. Η οφθαλμαπάτη Φρέιζερ-Γουίλκοξ, στην οποία βασίζονται πολλά από τα «περιστρεφόμενα» σχήματα που παρουσιάζονται σε αυτές τις σελίδες, ανήκει επίσης σε αυτή την κατηγορία.
Αλλες ψευδαισθήσεις του οπτικού μας συστήματος δεν φαίνεται _ τουλάχιστον προς το παρόν _ να οφείλονται στη φυσιολογία του, αλλά στον τρόπο με τον οποίο τα κέντρα των γνωσιακών λειτουργιών του εγκεφάλου παρεμβαίνουν _ ασυνείδητα για εμάς _ στην οπτική αντίληψή μας. Τέτοιου είδους ψευδαισθήσεις είναι το Τρίγωνο του Κανίζα και τα περισσότερα «αδύνατα» αντικείμενα, όπως η περίφημη σκάλα του Εσερ ή το «Φευγαλέο τόξο» του διαγωνισμού «Best Illusion of the Year».
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νευροβιολόγοι δεν εξακολουθούν να αναζητούν τη βιολογική βάση όλων αυτών των φαινομένων. «Οι επιστήμονες που ασχολούμαστε με την όραση, όπως και οι επιστήμονες που ασχολούνται με τις γνωσιακές λειτουργίες βρίσκουμε τις οφθαλμαπάτες συναρπαστικές» λέει η κυρία Μαρτίνεθ-Κόντε. «Αυτή η ασυνέπεια που παρουσιάζουν μας παρέχει ένα πολύ χρήσιμο “παράθυρο” προς τις εγκεφαλικές διαδικασίες που κατασκευάζουν όχι μόνο αυτές τις ψευδαισθήσεις, αλλά καθορίζουν συνολικά την εμπειρία της αντίληψής μας». Οπως υπογραμμίζει, «μας δίνουν ένα εξαιρετικό εργαλείο για να κατανοήσουμε τους ακριβείς νευρομηχανισμούς, τους αλγόριθμους, τις λειτουργίες που ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί για να κατασκευάσει την εμπειρία της πραγματικότητας».
Οφθαλμαπάτες: τέχνη και επιστήμη,
Ανάλογη είναι η άποψη του Ακιγιόσι Κιταόκα, νευροβιολόγου και καθηγητή Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Ριτσουμεΐκάν στο Κιότο της Ιαπωνίας, ο οποίος ειδικεύεται στην οπτική αντίληψη και στις οφθαλμαπάτες. «Η μελέτη των φαινομένων οφθαλμαπάτης συνεισφέρει στις γνώσεις μας γύρω από την οπτική αντίληψή μας» τονίζει μιλώντας στο «Βήμα». Πόσο καλή είναι η τελευταία; «Πιστεύω ότι το οπτικό μας σύστημα είναι απολύτως λειτουργικό, επειδή οι οφθαλμαπάτες, υπό την έννοια της λανθασμένης αντίληψης για την πραγματικότητα, συντελούνται μόνο υπό περιορισμένες συνθήκες».

Ο κ. Κιταόκα έχει δημιουργήσει για ερευνητικούς σκοπούς μια σειρά από καλλιτεχνικές οφθαλμαπάτες που έχουν γίνει διάσημες και έξω από το «περιορισμένο» επιστημονικό πεδίο (μπορείτε να τις θαυμάσετε στην ιστοσελίδα του, http://www.ritsumei.ac.jp/~akitaoka/index-e.html). Η διασημότερη ίσως από αυτές είναι το «Rotating Snakes», μια οφθαλμαπάτη με δίσκους που φαίνονται να περιστρέφονται προς όλες τις κατευθύνσεις.

Η οφθαλμαπάτη αυτή βασίζεται σε μια εξελιγμένη εκδοχή της οφθαλμαπάτης Φρέιζερ-Γουίλκοξ την οποία ανέπτυξε ο ίδιος ο κ. Κιταόκα, ανακαλύπτοντας ότι η φορά της απατηλής περιστροφής επηρεάζεται από τη διάταξη των χρωμάτων. Για την ερμηνεία του φαινομένου έχουν προταθεί δύο θεωρίες. Η μία υποστηρίζει ότι οφείλεται στη χρονική καθυστέρηση με την οποία συλλαμβάνονται τα οπτικά σήματα ανάλογα με την αντίθεση των χρωμάτων _ ότι δηλαδή κάποια από αυτά φθάνουν στον εγκέφαλο πιο γρήγορα από άλλα, με αποτέλεσμα να δίνεται η εντύπωση της κίνησης. Η δεύτερη _ την οποία υποστηρίζει ο ιάπωνας ερευνητής _ αποδίδει την ψευδαίσθηση της κίνησης στην ασυμμετρία που παρουσιάζουν τα οπτικά σήματα ανάλογα με τη σειρά της διάταξης των χρωμάτων.

Τι πληροφορίες μάς δίνει αυτό για την οπτική μας αντίληψη; «Αν ισχύει η πρώτη υπόθεση» λέει ο καθηγητής, «αυτό σημαίνει ότι το οπτικό μας σύστημα “σκανάρει” διακριτικά τον οπτικό κόσμο, όπως γίνεται στις κινηματογραφικές ταινίες ή στην τηλεόραση. Αν ισχύει η δεύτερη, τότε αυτό σημαίνει ότι οι ανιχνευτές της κίνησης που διαθέτουμε δεν ανταποκρίνονται σε όλα τα κινητικά ερεθίσματα με τον ίδιο τρόπο και ότι η ένταση των σημάτων της κίνησης εξαρτάται από τα πρότυπα των ερεθισμάτων».

Παρθενώνας και «trompe-l’oeil»
Μια τόσο λεπτομερής περιγραφή της λειτουργίας του εγκεφάλου και του οπτικού μας συστήματος αποτελεί βεβαίως επίτευγμα των τελευταίων ετών. Και όμως η «αίσθηση» και η κατανόηση της οφθαλμαπάτης φαίνεται να υπάρχει στον άνθρωπο εδώ και χιλιετίες. Οι αρχαίοι έλληνες αρχιτέκτονες «κύρτωναν» τις γραμμές των κιόνων τους ώστε αυτοί να φαίνονται ευθυτενείς, ενώ εδώ και αιώνες οι καλλιτέχνες έχουν αποδειχθεί μετρ του «trompe-l’oeil», αν και δεν διέθεταν αυτές τις «εξελιγμένες» γνώσεις.

«Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον για εμάς το γεγονός ότι πολλές από τις οφθαλμαπάτες που μελετούμε στο εργαστήριο προέρχονται από καλλιτέχνες, ζωγράφους ή γλύπτες οι οποίοι, αν και δεν χρησιμοποιούν επιστημονικές μεθόδους, έχουν τις δικές τους ιδέες και έχουν κάνει συστηματική έρευνα για να δουν πώς αυτές θα λειτουργήσουν» απαντά η κυρία Μαρτίνεθ-Κόντε. «Πολλά από αυτά τα έργα, όταν τα μελετούμε στο εργαστήριο, αποκαλύπτουν πολύ βασικές διαδικασίες που αφορούν τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου».

Η ειδικός αναφέρει ως παράδειγμα τα έργα του Βικτόρ Βαζαρελί, προδρόμου του κινήματος της Op Art. Οπως μας λέει, κάποια από αυτά επέτρεψαν στην ίδια και στους συνεργάτες της να προσδιορίσουν ορισμένους άγνωστους ως τώρα μηχανισμούς της οπτικής επεξεργασίας. Για τον λόγο αυτόν ως πρόεδρος της Neural Correlate Society – μιας «εταιρείας» επιστημόνων που προωθεί την έρευνα γύρω από την αισθητική αντίληψη και στο πλαίσιο αυτό διοργανώνει κάθε χρόνο τον διαγωνισμό «Best Illusion of the Year» (http://illusioncontest.neuralcorrelate.com) – ενθαρρύνει όποιον έχει τη διάθεση να ασχοληθεί με το ζήτημα. «Στον διαγωνισμό» επισημαίνει «έχουμε συμμετοχές από όλον τον κόσμο, ωστόσο η ποικιλομορφία δεν είναι μόνο γεωγραφική. Οι διαγωνιζόμενοι είναι επιστήμονες που ασχολούνται με αυτόν τον τομέα, είναι όμως και ζωγράφοι, γραφίστες, μαθηματικοί…». Οπως τονίζει, πολλές φορές δεν χρειάζεται ιδιαίτερη επιστημονική εκπαίδευση για να «συλλάβει» κάποιος μια καινούργια οφθαλμαπάτη. «Μόνο και μόνο κοιτάζοντας γύρω μας τον κόσμο με προσοχή μπορούμε να ανακαλύψουμε ανακολουθίες ανάμεσα στην αντίληψή μας και στην πραγματικότητα» λέει.

Πλαστική πεταλούδα
Το «Plastic butterfly», ή «Πλαστική πεταλούδα» του Ακιγιόσι Κιταόκα, φαίνεται να «ανοίγει» και να επεκτείνεται σιγά-σιγά. Η οφθαλμαπάτη βασίζεται στη βελτιωμένη εκδοχή της οφθαλμαπάτης Φρέιζερ-Γουίλκοξ που έχει αναπτύξει ο ιάπωνας ερευνητής. Επιπλέον βασίζεται και σε μια δικής του εμπνεύσεως οφθαλμαπάτη η οποία δημιουργεί την αίσθηση «ταλάντωσης». Η οφθαλμαπάτη αυτή δεν έχει προς το παρόν όνομα – όπως λέει μιλώντας στο «Βήμα» μια ιδέα είναι το «οφθαλμαπάτη εξαρτώμενη από τις συσπάσεις κατά το πετάρισμα, δηλαδή τη σακκαδική κίνηση, των ματιών».


Η μάσκα του έρωτα
Αυτό που νομίζετε ότι βλέπετε είναι ένα θολό, θλιμμένο πρόσωπο. Αν όμως κρύψετε τη βενετσιάνικη μάσκα, θα δείτε ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο πρόσωπα _ ενός άνδρα και μιας γυναίκας _ σε μια τρυφερή στιγμή. Οι πληροφορίες που συγκρατεί ο εγκέφαλος προκειμένου να «αναγνωρίσει» ένα ανθρώπινο πρόσωπο είναι παραπάνω από περιορισμένες: αρκούν μερικές «γραμμές» που αντιστοιχούν σε δύο μάτια, μία μύτη και ένα στόμα. Η έξυπνη γωνία στην οποία είναι τοποθετημένα τα πρόσωπα των ερωτευμένων και η φλου εικόνα τον ξεγελούν. Το πλαίσιο της μάσκας, που ορίζει το περίγραμμα του προσώπου, ολοκληρώνει την απάτη. Η οφθαλμαπάτη του «The Mask of Love», δημιουργία των Τζάνι Σαρκόνε, Κόρτνεϊ Σμιθ και Μαρί-Τζο Γουέμπερ, ήταν μία από τις 10 φιναλίστ του διαγωνισμού «Best Illusion of the Year 2011». Οπως σημειώνουν οι δημιουργοί της, από τη στιγμή που θα συνειδητοποιήσετε ότι υπάρχουν δύο πρόσωπα, όταν την κοιτάζετε θα βλέπετε είτε ένα είτε δύο πρόσωπα σε εναλλαγή, σε ένα είδος οφθαλμαπάτης που ονομάζεται «bistable» ή «δισταθής».

© 2011 Gianni Sarcone, Courtney Smith & Marie-Jo Waeber

Θεραπευτική στροφή
Οπως σημειώνει ο Ακιγιόσι Κιταόκα στην ιστοσελίδα του, οι οφθαλμαπάτες ως μέθοδος θεραπείας αποτελούν προς το παρόν ένα προσωπικό του αστείο. «Δεν υπάρχουν στοιχεία ούτε αναφορές ότι οι οφθαλμαπάτες μειώνουν το στρες στους ανθρώπους» λέει μιλώντας στο «Βήμα».

Η συγκεκριμένη εικόνα, η οποία φέρει τον τίτλο «Illusion design for healing 1» ή «Σχέδιο οφθαλμαπάτης για θεραπεία 1», φαίνεται να περιστρέφεται αντίστροφα από τη φορά του ρολογιού και να συστέλλεται.

© Akiyoshi Kitaoka

Αδυνατίστε με… τούμπα
Ποιος είναι πιο αδύνατος; Αν θέλετε να φαίνεστε πιο αδύνατοι, γυρίστε ανάποδα. Οπως βλέπετε σε αυτή την οφθαλμαπάτη, την οποία ανακάλυψε ο Πίτερ Τόμσον του Πανεπιστημίου του Γιορκ, κερδίζοντας μια θέση στους φιναλίστ του «Best Illusion of the Year 2010», στο «ανάποδο» πορτρέτο του ένα πρόσωπο δείχνει πιο λεπτό.

Την αποκαλεί «Οφθαλμαπάτη του χοντρού-λεπτού προσώπου» («The fat face thin (fit) illusion») και αποτελεί παραλλαγή της παλαιότερης «Οφθαλμαπάτης της Μάργκαρετ Θάτσερ». Το 1980, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα ένα πορτρέτο της τότε πρωθυπουργού της Βρετανίας, ο καθηγητής είχε δείξει ότι δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε ή να διακρίνουμε αλλαγές στην έκφραση και στα χαρακτηριστικά προσώπων όταν τα βλέπουμε ανάποδα. Το φαινόμενο δεν έχει εξηγηθεί ακόμη πλήρως, θεωρείται όμως πως οφείλεται στο γεγονός ότι ο εγκέφαλός μας είναι «προγραμματισμένος» ώστε να αναγνωρίζει «όρθια» τα πρόσωπα.

Η Op Art του Βικτόρ Βαζαρελί  
Τα έργα του Βικτόρ Βαζαρελί, προδρόμου του κινήματος της Op Art και μετρ του «trompe-l’-oeil», αποτελούν αντικείμενο ερευνών για τους νευροεπιστήμονες και τους έχουν αποκαλύψει άγνωστους ως τώρα μηχανισμούς του οπτικού συστήματος.

Αν δείτε συνολικά το εικονιζόμενο «Hexa 5», θα σας φανεί σαν μια σειρά από κοίλα εξάγωνα. Κοιτάζοντας ένα-ένα ξεχωριστά τα στοιχεία μπορείτε να δείτε μεγάλους «σκαμμένους» κύβους ή μικρότερους κύβους τοποθετημένους μέσα σε «κουτιά».

Μπορείτε επίσης να δείτε μεγάλους κύβους με μικρότερους κύβους τοποθετημένους μπροστά τους υπό γωνία.

Τα περιστρεφόμενα φίδια
Οι δίσκοι του διάσημου «Rotating Snakes» του Ακιγιόσι Κιταόκα, καθηγητή Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Ριτσουμεϊκάν του Κιότο της Ιαπωνίας, αν και είναι απόλυτα στατικοί, δίνουν την εντύπωση ότι περιστρέφονται, και μάλιστα με «φιδίσια» χάρη. Η περιστροφή αυτή φυσικά συντελείται μόνο μέσα στο μυαλό μας και θεωρείται ότι έχει σχέση με τις κινήσεις που κάνουν τα μάτια μας χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε. Αν «καρφώσετε» σταθερά το βλέμμα σας στο κέντρο ενός δίσκου, το πιθανότερο είναι ότι η κίνηση θα επιβραδυνθεί ή θα σταματήσει εντελώς.

Το φαινόμενο βασίζεται στην οφθαλμαπάτη Φρέιζερ-Γουίλκοξ, στην οποία δύο δίσκοι με παρόμοιο σχήμα και σχέδιο φαίνονται να περιστρέφονται. Δημιουργώντας μια πιο «εξελιγμένη» εκδοχή ο ιάπωνας καθηγητής έχει επιταχύνει την αίσθηση της περιστροφής και έχει ανακαλύψει ποιες διατάξεις χρωμάτων επηρεάζουν την αντίληψη της φοράς της ώστε τα «φίδια» να δίνουν την εντύπωση ότι περιστρέφονται είτε δεξιόστροφα είτε αριστερόστροφα.

Οπως μας εξηγεί ο ερευνητής, υπάρχουν δύο θεωρίες για την ερμηνεία του φαινομένου. Σύμφωνα με το «μοντέλο της αλλαγής θέσης», η οφθαλμαπάτη οφείλεται σε μια οπτική καθυστέρηση _ τα τμήματα της εικόνας που έχουν έντονη αντίθεση (μαύρο και άσπρο) «συλλαμβάνονται» από το οπτικό σύστημα πιο γρήγορα από ό,τι τα τμήματα με μικρότερη αντίθεση (γαλάζιο και κίτρινο). Με τον τρόπο αυτόν, λέει η συγκεκριμένη θεωρία, δημιουργείται μια φαινόμενη κίνηση με κατεύθυνση από τα τμήματα με τη μεγαλύτερη αντίθεση προς αυτά με τη μικρότερη αντίθεση.
Το «μοντέλο ασυμμετρίας των σημάτων της κίνησης» υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη οφθαλμαπάτη αποκαλύπτει μια ασυμμετρία στα σήματα της κίνησης που στέλνουν οι ανιχνευτές κίνησης του οπτικού συστήματός μας _ το κινητικό σήμα που προκαλεί η σειρά μαύρο -> σκούρο γκρι -> λευκό -> ανοιχτό γκρι -> μαύρο θα πρέπει να είναι πιο ισχυρό από το σήμα της κατεύθυνσης μαύρο -> ανοιχτό γκρι -> λευκό -> σκούρο γκρι -> μαύρο.

«Εμείς υποστηρίζουμε τη δεύτερη θεωρία» λέει ο κ. Κιταόκα μιλώντας στο «Βήμα». «Η συνεχής κίνηση του αμφιβληστροειδούς ακολουθούμενη από μικροσκοπικές κινήσεις των ματιών δίνει σήματα κίνησης προς όλες τις κατευθύνσεις και η ασυμμετρία των κινητικών σημάτων που δίνονται δημιουργεί αυτή την οφθαλμαπάτη. Από τις έρευνες προκύπτουν στοιχεία ότι η οφθαλμαπάτη δεν λειτουργεί όταν ο παρατηρητής σταματά να κινεί τα μάτια του ή όταν του δίνεται μια στατική για τον αμφιβληστροειδή άποψη της εικόνας».

Ερευνες έχουν επίσης δείξει ότι η φανταστική περιστροφή ενεργοποιεί στον εγκέφαλο περιοχές παρόμοιες με αυτές που ενεργοποιούνται από την κίνηση.

© Akiyoshi Kitaoka

Ο πύργος της Πίζας
Ποιο είναι πιο λοξό; Οχι, ο Πύργος της Πίζας δεν έχει γείρει περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για την ίδια ακριβώς εικόνα του διάσημου μνημείου, επαναλαμβανόμενη απλώς εις διπλούν. Το φαινόμενο οφείλεται στις «διορθωτικές» προσαρμογές που κάνει ο εγκέφαλός μας ώστε να έχουμε ακριβέστερη εικόνα της πραγματικότητας. Κανονικά, όταν κοιτάζουμε δύο παράλληλα ψηλά κτίρια υπό την ίδια γωνία, εξαιτίας της προοπτικής θα έπρεπε να βλέπουμε τις κορυφές τους να συγκλίνουν. Το οπτικό μας σύστημα λαμβάνει αυτό το γεγονός υπόψη και «προσαρμόζει» την εικόνα ώστε οι γραμμές να παραμένουν παράλληλες. Βλέποντας τα δύο κτίρια στη φωτογραφία δεν ξεχωρίζει ότι στην πραγματικότητα δεν βρίσκονται πλάι-πλάι και εφαρμόζει αυτόματα την ίδια προσαρμογή, με αποτέλεσμα να φαίνονται να αποκλίνουν.

Η οφθαλμαπάτη του κεκλιμένου πύργου («The Leaning Tower Illusion») ανακαλύφθηκε από τους Φρέντερικ Κίνγκντομ, Αλι Γιουνέσι και Ελενα Γκεοργκίου του Πανεπιστημίου Μακ Γκιλ του Καναδά και απέσπασε το πρώτο βραβείο του «Best Illusion of the Year 2007». Δεν ισχύει μόνο για πύργους, αλλά και για σιδηροδρομικές γραμμές, δρόμους και άλλα αντίστοιχα «τοπία». «Αυτό που αποκαλύπτει» τονίζουν οι δημιουργοί της «δεν έχει να κάνει τόσο με την προοπτική όσο με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αντιμετωπίζει δύο εικόνες που βρίσκονται δίπλα-δίπλα ως τμήμα της ίδιας σκηνής».

© 2007 Kingdom, Yoonessi & Gheorghiu

Ποιoς κύκλος είναι μεγαλύτερος;
Οι κύκλοι που βρίσκονται στο κέντρο των δύο «λουλουδιών» είναι ακριβώς ίδιοι, παρ’ ότι ο δεξιός μάς φαίνεται μικρότερος. Η οφθαλμαπάτη του Εμπινγκχάους _ από το όνομα του γερμανού ψυχολόγου που την ανακάλυψε στο τέλος του 18ου αιώνα _ μας κάνει να βλέπουμε τον αριστερό κύκλο μικρότερο μόνο και μόνο επειδή περιβάλλεται από μεγαλύτερους κύκλους. Τον περασμένο Μάρτιο μια ομάδα ερευνητών του University College του Λονδίνου ανακάλυψε ότι η οφθαλμαπάτη δεν ισχύει αν κοιτάζουμε τον κεντρικό κύκλο με το ένα μάτι και τους γύρω κύκλους με το άλλο. Αυτό, υποστηρίζουν, σημαίνει ότι ο προσδιορισμός του μεγέθους ενός αντικειμένου σε σχέση με άλλα που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο με αυτό γίνεται προτού ο εγκέφαλος περάσει στην τρισδιάστατη επεξεργασία μιας εικόνας.

Το ανύπαρκτο τρίγωνο
Βλέπετε ένα λευκό τρίγωνο τοποθετημένο επάνω σε ένα τρίγωνο με μαύρο περίγραμμα και τρεις μαύρους δίσκους. Παρ’ όλα αυτά κανένα τρίγωνο δεν έχει σχεδιαστεί πραγματικά. Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλός σας συμπληρώνει αυτομάτως τα κενά προτιμώντας την πιο λογική εξήγηση του ενός λευκού τριγώνου από αυτήν των «κομμένων» κύκλων και των ατελών κορυφών. Η οφθαλμαπάτη αυτή είναι γνωστή ως «τρίγωνο του Κανίζα» από τον ιταλό ψυχολόγο που την ανακάλυψε.

Δύο Καραγκιόζηδες
Ποιος Καραγκιόζης είναι μεγαλύτερος; Η δεξιά φιγούρα του Καραγκιόζη φαίνεται μεγαλύτερη, ωστόσο και οι δύο είναι ακριβώς ίδιες.

Γνωστό ως οφθαλμαπάτη του Τζάστροου, από το όνομα του αμερικανού ψυχολόγου που την ανακάλυψε το 1889, το φαινόμενο δεν έχει ακόμη εξηγηθεί απόλυτα.

Η επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι, όταν ο εγκέφαλός μας συγκρίνει το μέγεθος δύο κυρτών σχημάτων που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο, παίρνει ως «μέτρο» την εσωτερική καμπύλη του αριστερού και την εξωτερική του δεξιού: επειδή η εξωτερική καμπύλη του δεξιού έχει μεγαλύτερο μήκος, μπερδεύεται και καταγράφει συνολικά το σχήμα ως μεγαλύτερο.


«Rotating water»
Το «Rotating water» ή «Περιστρεφόμενο νερό» του Ακιγιόσι Κιταόκα φαίνεται σαν να περιστρέφεται και να απλώνεται μαζί.

© Akiyoshi Kitaoka

Το φευγαλέο τόξο
Μια κλασική περίπτωση «αδύνατου» αντικειμένου. Δημιουργία του Ντέγιαν Τοντόροβιτς του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου, το «Φευγαλέο τόξο» («Illusive Arch») απέσπασε το τρίτο βραβείο του πρώτου διαγωνισμού «Best Illusion of the Year 2005». Ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος «συλλαμβάνει» τα φωτοσκιασμένα τρισδιάστατα αντικείμενα εξαρτάται από το περίγραμμά τους. Με ένα διαφορετικό περίγραμμα στην κάθε πλευρά των φωτοσκιάσεων του τόξου ο ερευνητής μάς κάνει να βλέπουμε ένα παράξενο αντικείμενο που μπορεί να υπάρχει μόνο στη φαντασία μας.

© 2005 Dejan Todorovic

Πού είναι οι κύκλοι;
Βλέπετε μόνο «ανάγλυφα» τετράγωνα τοποθετημένα σε σειρές, που θυμίζουν την επιφάνεια μιας πόρτας. Παρ’ όλα αυτά η εικόνα κρύβει και κύκλους, και μάλιστα 16 τον αριθμό. Δημιουργία του Αντονι Νόρσια, ερευνητή του Smith-Kettlewell Eye Research Institute των Ηνωμένων Πολιτειών, η οφθαλμαπάτη αυτή είναι γνωστή ως «οφθαλμαπάτη του φατνώματος» («the coffer illusion»). Ηταν ανάμεσα στις 10 φιναλίστ του διαγωνισμού «Best Illusion of the Year 2006» και εξακολουθεί να είναι μία από τις δημοφιλέστερες του κοινού. Οπως λέει ο δημιουργός της, πρόκειται για μια «διπλή» εικόνα η οποία παίζει με την τάση του εγκεφάλου μας να δίνει προτεραιότητα στην τρισδιάστατη απεικόνιση και στα ξεκάθαρα περιγράμματα των τετραγώνων «χάνοντας» τους ασαφείς και χωρίς περίγραμμα κύκλους που κρύβονται ανάμεσά τους.

© 2006 Anthony Norcia

Ελατήριο χωρίς άκρες
Φαίνεται σαν ένα σπιράλ που στριφογυρίζει και επεκτείνεται προς το βάθος. Στην ουσία όμως πρόκειται για δύο ομόκεντρους κύκλους που είναι παντελώς ακίνητοι και δεν συναντιούνται πουθενά.

Το «Wanage» του Ακιγιόσι Κιταόκα είναι ένα ακόμη από τα «αδύνατα αντικείμενα» που μας προσφέρουν οι οφθαλμαπάτες.

Η αλλόκοτη αίσθηση προέρχεται από το γεγονός ότι ο εγκέφαλός μας αναγνωρίζει μεν ξεκάθαρα τους κύκλους αλλά «μπερδεύεται» αφενός από τη φαινόμενη κίνηση που προκαλεί η διάταξη των χρωμάτων, αφετέρου από το γεγονός ότι προσπαθεί να συνδυάσει τα χρώματα στους δύο κύκλους.

Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Μαχαιρώματα μεταξύ συγγραφέων,

Του Δημήτρη Πολιτάκη,
Από τον αλκοολισμό που ο Χέμινγουεϊ χρεώνει στον Φόκνερ ώς τον «λυρισμό γορίλλα» του Γιώργου Σεφέρη για τον Αγγελο Σικελιανό. Είκοσι πέντε δολοφονικές «κακίες» κορυφαίων ξένων και ελλήνων λογοτεχνών για εξίσου επιφανείς ομοτέχνους τους
Ο Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ
για τον Ερνεστ Χέμινγουεϊ:
«Τον διάβασα εκεί στις αρχές της δεκαετίας του ’40. Κάτι για καμπάνες, ταύρους και αχαμνά (bells, bulls and balls) έγραφε… Το μίσησα».
Ο Γουίλιαμ Φόκνερ
για τον Μαρκ Τουέιν
«Γραφιάς της πλάκας που στην Ευρώπη δεν θα τον είχαν ούτε για τέταρτης κατηγορίας συγγραφέα. Βρήκε κάτι ξεχασμένους λογοτεχνικούς σκελετούς, τους έντυσε με τοπικό χρώμα και κατάφερε να συγκινήσει τους επιφανειακούς και τους τεμπέληδες».
Ο Μαρκ Τουέιν
για τον Χένρι Τζέιμς
«Αν αφήσεις για λίγο κάποιο βιβλίο του, αποκλείεται να το ξαναπιάσεις».
Ο Μάρτιν Εϊμις
για τον Θερβάντες
«Το διάβασμα του Δον Κιχώτη μπορεί να συγκριθεί με μια αρμένικη βίζιτα ηλικιωμένου συγγενούς που δεν σταματά να σε ζαλίζει με τις φάρσες του, τις βρώμικες συνήθειές του, τις ατέλειωτες περιγραφές ακατανόητων αναμνήσεων. Οταν επιτέλους τελειώσει η εμπειρία και ο γέρος φύγει (στη σελίδα 845), σου έρχεται να βάλεις τα κλάματα. Και δεν πρόκειται για δάκρυα ανακούφισης ή μετάνοιας, αλλά για δάκρυα περηφάνιας που κατάφερες να φτάσεις μέχρι το τέλος.
Ο Γκορ Βιντάλ για τον Αλεξάντερ Σολζενίτσιν
«Κακός συγγραφέας και ανόητος άνθρωπος – αυτός όμως είναι συχνά ο συνδυασμός της επιτυχίας για το αμερικανικό αναγνωστικό κοινό».
Ο Ιβλιν Βο
για τον Μαρσέλ Προυστ
«Θα πρέπει να έπασχε οπωσδήποτε από κάποιου είδους νοητική υστέρηση».
Ο Μάρτιν Εϊμις
για τον Γκορ Βιντάλ
«Δίνει την εντύπωση ότι πιστεύει πραγματικά πως οι ετεροφυλόφιλοι έχουν πέσει θύματα μαζικής ύπνωσης και προπαγάνδας, αλλιώς θα ήταν γκέι φυσικά».
Ο Τρούμαν Καπότε
για τον Τζακ Κέρουακ
«Αυτό δεν είναι γράψιμο, είναι δακτυλογράφηση».
Ο Μποντλέρ
για τον Βολταίρο
«Ο βασικός λόγος για την πλήξη που νιώθω στη Γαλλία είναι ότι όλοι θυμίζουν τον Βολταίρο, αυτόν τον πρίγκιπα του επιφανειακού, αυτόν τον αντικαλλιτέχνη».
Ο Γκουστάβ Φλομπέρ
για τη Γεωργία Σάνδη
«Μια μεγάλη αγελάδα γεμάτη μελάνι».
Η Βιρτζίνια Γουλφ για τον «Οδυσσέα» του Τζέιμς Τζόις
«Το έργο ενός νοσηρού προπτυχιακού φοιτητή που ξύνει διαρκώς τα σπυριά του».
Ο Νόρμαν Μέιλερ
για τον Τομ Γουλφ
«Διαβάζοντάς τον κάποιες φορές, είναι σαν να σε έχει καβαλήσει μια υπέρβαρη γυναίκα. Ή την ερωτεύεσαι ή παθαίνεις ασφυξία».
Ο Μανόλης Αναγνωστάκης για τον Γιάννη Ψυχάρη
«Η δημοτική του Ψυχάρη δεν ήταν λαϊκή γλώσσα, ήταν πλαστή».
Ο Γιάννης Ψυχάρης
για τον Κ.Π. Καβάφη
«Ο Καβάφης δεν είναι ποιητής, είναι τζουτζές».
Ο Γιώργος Σεφέρης
για τον Αγγελο Σικελιανό
«Αυτός ο λυρισμός γορίλλα που θέλει όλα να τα καταβροχθίσει».
Ο Τζον Ντος Πάσος για τον Τρίσταν Τζάρα
«Ενας χτικιάρης Ρουμάνος που θυμίζει σχολαστικό αρχιλογιστή».
Ο Τσαρλς Μπουκόφσκι
για όλους τους συναδέλφους του
«Οι συγγραφείς θέλουν να μυρίζουν μόνο τις δικές τους κουράδες. Δεν βγάζω τον εαυτό μου απ’ έξω. Προτιμώ να σκέφτομαι τον θάνατο παρά το έργο άλλων συγγραφέων. Είναι πολύ πιο ευχάριστο».
Αναδημοσιευσα Απο Νεα

Ενέσεις μοντερνισμού στην κινεζική όπερα,

Του Δημήτρη Δουλγερίδη,
Το Κέντρο Καντονέζικης Οπερας και ένας νέος πανεπιστημιακός τίτλος στην Ακαδημία του Χονγκ Κονγκ είναι τα «όπλα» στα χέρια των παραδοσιακών θιάσων που «κλείνουν» το μάτι προς τη Δύση
Τα 400 sold out του θεάτρου Sunbeam κάθε χρόνο δίνουν ένα μέτρο σύγκρισης για την απήχηση που έχει η καντονέζικη όπερα στο Χονγκ Κονγκ. Ο ίδιος ο θίασος δεν έχει χάσει επί 39 χρόνια τη δημοτικότητά του η οποία, σύμφωνα με τον κυρίαρχο αστικό μύθο, χτυπάει κόκκινο στις γυναίκες μέσης ηλικίας. Αυτές είναι που ξέρουν απέξω κι ανακατωτά τις ιστορίες και τους τυποποιημένους χαρακτήρες των παραστάσεων: αυτοκράτορες και πολέμαρχους, αποφασισμένους τυχοδιώκτες και νεαρές γυναίκες σε ερωτική απόγνωση.
Αυτή όμως είναι η αριθμητική και, αν προτιμάτε, η αισιόδοξη πλευρά του σαραντάχρονου θεσμού. Εν έτει 2011 το Sunbeam βλέπει τον χειρότερο εφιάλτη του που ακούει στο όνομα «υψηλό ενοίκιο» – το πρόβλημα, δηλαδή, που αντιμετωπίζουν οι περισσότερες ανεξάρτητες ομάδες καλλιτεχνών του Χονγκ Κονγκ. Από το 2009, όταν ο ιδιοκτήτης του ακινήτου απείλησε τον θίασο με τριπλασιασμό της μηνιαίας ταρίφας, οι παραστάσεις πραγματοποιούνται μόνο χάρη στην κρατική χρηματοδότηση. Αλλά και αυτή έχει ημερομηνία λήξης: το 2012. «Είναι σκληρό αλλά επιβιώνουμε μόνο και μόνο επειδή ανεβάζουμε δεκάδες έργα, ώστε να ισορροπήσουμε τα έξοδα», δήλωσε πρόσφατα στους «New York Times» ο διευθυντής του θεάτρου, Γουόνγκ Κουν Σούι.
Αυτό το «εθνικό κεφάλαιο» που, σύμφωνα με τον κατάλογο της ΟΥΝΕΣΚΟ (2009), αποτελεί «τμήμα ανεκτίμητης πολιτιστικής κληρονομιάς», οι Κινέζοι δεν σκοπεύουν να το αφήσουν ανεκμετάλλευτο. Σε πείσμα των εντυπώσεων, η όπερα δεν απευθύνεται μόνο στους νοικοκυραίους. Η μυθολογία της έχει δανείσει πολλές φορές μοτίβα στις ταινίες κουνγκ φου, τα κόμικς και τις τηλεοπτικές σειρές στην πολυπληθέστερη χώρα του πλανήτη. Ούτε η ποπ κουλτούρα των νέων μένει αδιάφορη στις παραστάσεις με τα παραδοσιακά κινεζικά έγχορδα, τις χειρονομίες και τους βηματισμούς που «συμβολίζουν» κάθε πράξη απαραίτητη στην εξέλιξη της ιστορίας, το μακιγιάζ και τα κοστούμια.
Γι’ αυτό και την τελευταία διετία το κράτος πρωταγωνιστεί στο προμοτάρισμα της όπερας με μακρόπνοα προγράμματα, από αυτά που μόνο η Κίνα μπορεί να διαφημίσει στον υπόλοιπο κόσμο. Σήμα κατατεθέν της νέας εποχής είναι το Κέντρο Κινεζικής Οπερας στο Πολιτιστικό Πάρκο του Δυτικού Κοουλούν, με προϋπολογισμό 2,7 δισ. δολάρια και προγραμματισμένα εγκαίνια το 2016.
Η Ακαδημία Καλών Τεχνών του Χονγκ Κονγκ δεν θα μπορούσε να μείνει πίσω. Ηδη τον περασμένο Μάιο ανακοίνωσε το πρώτο παγκοσμίως πανεπιστημιακό πρόγραμμα καντονέζικης όπερας που θα δίνει πτυχίο από το 2013, αφήνοντας όλα τα λουλούδια ν’ ανθίσουν. «Το ρεπερτόριο και οι μύθοι διαπερνούν όλα τα είδη όπερας αλλά κάθε επαρχία της Κίνας έχει το δικό της ιδίωμα», παρατηρεί η Ελίζα Γου, διευθύντρια διοίκησης της Ακαδημίας. «Οι θίασοι από το Σετσουάν είναι πιο εκφραστικοί. Η Οπερα του Πεκίνου χρησιμοποιεί περισσότερα ακροβατικά και όπλα. Η Οπερα Κούντσου (σ.σ.: το «Περίπτερο με τις παιωνίες» της οποίας συμμετείχε στο Φεστιβάλ Αθηνών πριν από τρία χρόνια) προσέχει τη χορογραφία και τις χορευτικές χειρονομίες. Ενώ η καντονέζικη δίνει έμφαση στη λυρική ερμηνεία».
Στην ίδια προσπάθεια συμμετέχει το Μουσείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Χονγκ Κονγκ με μια μεγάλη έκθεση για τον Λαμ Καρ Σινγκ, βετεράνο ερμηνευτή και ιδρυτή δύο οπερικών θιάσων, που εγκαινιάζεται στα τέλη Ιουλίου. Την περασμένη εβδομάδα, εξάλλου, ολοκληρώθηκε το Φεστιβάλ Κινεζικής Οπερας, στο πλαίσιο του οποίου θίασοι απ’ όλη τη χώρα παρουσίασαν έργα στην τοπική διάλεκτο. Ειδικά για το άνοιγμα του φεστιβάλ η κυβέρνηση παρήγγειλε στον Φρέντρικ Μάο να ξαναγράψει, να «πειράξει» και να σκηνοθετήσει την κλασική τραγωδία «Ο τελευταίος αυτοκράτορας του Νότιου Τανγκ». Αλλη μια ένδειξη ότι το μέλλον της κινεζικής όπερας έχει ήδη αρχίσει.
Αναδημοσιευσα Απο Νεα

Εζέν Ατζέ Στο περιθώριο της μπελ επόκ,

Οταν στα τέλη του 19ου αιώνα άρχισε να καταγράφει την παλιά παριζιάνικη καθημερινότητα, ο γάλλος φωτογράφος θεωρούσε τον εαυτό του αρχειοθέτη και όχι καλλιτέχνη. Κάποιοι όμως αναγνώρισαν στο έργο του τη ματιά ενός ποιητή. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, μια έκθεση στη Μαδρίτη με 300 φωτογραφίες του φανερώνει το γιατί
«Η παριζιάνικη ζωή», έγραφε ο Σαρλ Μποντλέρ το 1846, «είναι πλούσια σε υπέροχα ποιητικά θέματα. Μας περιστοιχίζουν και μας καλύπτουν όπως η ίδια η ατμόσφαιρα, αλλά εμείς δεν καταφέρνουμε να τα δούμε». Η μυωπία μπροστά στη γοητεία μιας πόλης σαν το Παρίσι μπορεί να ακούγεται σήμερα παράξενη, όμως οι σύγχρονες φωτεινές λεωφόροι της γαλλικής πρωτεύουσας απέχουν πολύ από τα στενά δρομάκια και τα παλιά σπίτια που έβλεπε γοητευμένος ο ποιητής από το παράθυρό του, πριν η θορυβώδης αστική ζωή που τα διαδέχτηκε εμπνεύσει ζωγράφους, λογοτέχνες και αργότερα τουρίστες.
Οταν μάλιστα προς το τέλος του 19ου αιώνα το πρόγραμμα αρχιτεκτονικού εκμοντερνισμού του βαρόνου Οσμάν άρχισε να δονεί την πόλη και το υπέδαφός της, πυροδοτήθηκε ένα κύμα νοσταλγίας των κρυφών κατά τον Μποντλέρ κειμηλίων του παρελθόντος, η διατήρηση και καταγραφή των οποίων υποστηρίχθηκε από το 1897 ακόμα και με αρμόδιες επιτροπές.
Ηταν περίπου εκείνη την εποχή που ο σαραντάχρονος, ηθοποιός μέχρι τότε, Εζέν Ατζέ (διαβάζεται «Ατ-ζέ») έκανε τις πρώτες καταχωρίσεις στο φωτογραφικό του αρχείο με τη βοήθεια μιας ήδη παλιομοδίτικης ασήκωτης φωτογραφικής μηχανής. Την έστηνε όχι τόσο μπροστά σε δεντρόφυτα βουλεβάρτα, αλλά σε πλανόδιους πωλητές με τις χειράμαξές τους, εργάτες ή καθημερινούς ανθρώπους, ενώ εκείνοι πάσχιζαν να επιβιώσουν ανάμεσα σε ετοιμόρροπα σπίτια και μισογκρεμισμένες καμάρες.
Τράβηξε κάπου δέκα χιλιάδες εικόνες μέσα σε τριάντα χρόνια, οι οποίες θα αποκτούσαν αξία όχι μόνο ως καταγραφή μιας χαμένης καθημερινότητας στο περιθώριο της μπελ επόκ, αλλά και ως ακρογωνιαίος λίθος της μοντέρνας φωτογραφίας και του έργου εκπροσώπων της όπως ο Γουόλκερ Εβανς και η Μπέρενις Αμποτ.
Τις σχεδόν τριακόσιες εικόνες που εκτίθενται μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού στην γκαλερί του ιδρύματος MAPFRE στη Μαδρίτη, επέλεξαν οι επιμελητές της έκθεσης από τα αρχεία των Μουσείων Carnavalet του Παρισιού και George Eastman House της Νέας Υόρκης. Ανάμεσά τους βρίσκονται και 43 φωτογραφίες που είχε στην κατοχή του ο Μαν Ρέι, από το διάστημα που ζούσε στον ίδιο δρόμο με τον Ατζέ.
Είναι ταξινομημένες σε κατηγορίες αντίστοιχες με εκείνες που χρησιμοποιούσε και ο ίδιος ο φωτογράφος για την ομαδοποίηση του έργου του: μικροπωλητές, παραδοσιακά καταστήματα, παριζιάνικοι δρόμοι, ο Σηκουάνας ή τα προάστια της πόλης και αρκετά ακόμα σπαράγματα της καθημερινότητας μιας εποχής που παραχωρούσε τη θέση της στην επόμενη.
Στο μυαλό του Ατζέ ωστόσο, όλες οι εικόνες του αποτελούσαν ντοκουμέντα, μέσα για να βγάζει το ψωμί του και όχι καλλιτεχνικό πόνημα. Εβλεπε τον εαυτό του σαν προμηθευτή οπτικών πηγών έμπνευσης για ζωγράφους, χαράκτες και γλύπτες που εκείνη την περίοδο στριμώχνονταν στην καλλιτεχνική σκηνή της πόλης. Για να πετύχει το είδος της καθαρότητας που επιθυμούσε αυτός και οι πελάτες του επέμενε στις γυάλινες φωτογραφικές πλάκες, προγόνους του φιλμ, ακόμα και όταν αυτές θεωρούνταν ξεπερασμένες, ενώ στις εκτυπώσεις του προσέθετε μια απαλή χροιά που έδινε το χρώμα του μελιού στις σκιές και μια κρεμώδη υφή στα φωτεινά σημεία. Αυτό, στα μάτια μερικών τον έκανε άθελά του εκτός από αρχειοθέτη και ολοκληρωμένο καλλιτέχνη.
Η Μπέρενις Αμποτ, εντυπωσιασμένη από τα έρημα αστικά τοπία του Ατζέ και την «ακούραστη αφοσίωσή του στην πραγματικότητα», θα αναλάμβανε την παρουσίαση του έργου του σε φίλους και καλλιτέχνες. Και αρκετά χρόνια αργότερα, όταν οι τελευταίοι δισταγμοί μπροστά στη γοητεία του είχαν πια ξεπεραστεί, και πριν η έκθεση στη Μαδρίτη φανερώσει λίγη ακόμη από τη μυστηριώδη ευφυΐα του, ένας έμπορος έργων τέχνης θα φώτιζε και άλλη μια αρετή της χρυσαφένιας υφής των εικόνων του γάλλου φωτογράφου. «Δεν μπορώ να σκεφτώ τίποτα πιο ελκυστικό», θα έλεγε ο νεοϋορκέζος Τζουλιέν Λεβί, «από το να κυλιέμαι ανάμεσα σε σεντόνια (στα χρώματα) του Ατζέ».
Αναδημοσιευσα Απο Νεα

Μουσική και οικολογία στην Νάξο,

Από τις 11 ως τις 18 Αυγούστου θα διεξαχθεί το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Αξία,
Η μουσική συναντά την οικολογία στο εφετινό, 3ο κατά σειρά Διεθνές Φεστιβάλ Αξία το οποίο θα πραγματοποιηθεί μεταξύ 11-18 Αυγούστου στην Νάξο.
Υπό τον τίτλο «Μεσογείου υπόσχεση» έχουν προγραμματιστεί ενδιαφέρουσες μουσικές εκδηλώσεις με την συμμετοχή διεθνώς καταξιωμένων καλλιτεχνών: ανάμεσά τους, ο Νάιτζελ Σορ, κορυφαίος ερμηνευτής του όμποε και για πολλά χρόνια στενός συνεργάτης του θρυλικού αρχιμουσικού Χέρμπερτ φον Κάραγιαν στην Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου, ο ο συνθέτης, κιθαρίστας και τραγουδιστής Χανς Λίμπουργκ και άλλοι ακόμη καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ωστόσο, πέρα από τη μουσική, εφέτος δίνεται σημασία και σε θέματα περιβαλλοντικά και οικολογικά. Στο πλαίσιο αυτό επίσημοι προσκεκλημένοι του φεστιβάλ είναι ο Πιερ Ιβ Κουστό, νεότερος γιος του σπουδαίου εξερευνητή των θαλασσών Ζακ Ιβ Κουστό και ο Δρ. Χρήστος Ζερεφός, περιβαλλοντολόγος και ακαδημαϊκός. Επίσης, στις 11/8 στο Χαλκί, θα εγκαινιαστεί έκθεση του γνωστού ζωγράφου Απόστολου Χαντζαρά.
Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Επίδαυρος: Αποθεώθηκε ο Σπέισι ως Ριχάρδος,

Σκηνή από την παράσταση «Ριχάρδος Γ’» με τον Κέβιν Σπέισι στον πρωταγωνιστικό ρόλο(Πηγή: ΑΠΕ),
Λοβέρδου, Μυρτώ
Το γεμάτο θέατρο υποκλίθηκε στο ταλέντο του αμερικανού ηθοποιού που ερμήνευσε τον σαιξπηρικό βασιλιά,
Κρεμασμένος ανάποδα για τουλάχιστον τρία με τέσσερα λεπτά ο Κέβιν Σπέισι έκλεισε το ρεσιτάλ ερμηνείας του το βράδυ της Παρασκευής στην Επίδαυρο, στην πρεμιέρα του «Ριχάρδου Γ’» του Σαίξπηρ σε σκηνοθεσία του Σαμ Μέντες.
Στιγμιότυπο από τις πρόβες της παράστασης «Ριχάρδος Γ’» με τον Κέβιν Σπέισι στον πρωταγωνιστικό ρόλο
Στιγμιότυπο από τις πρόβες της παράστασης «Ριχάρδος Γ’» με τον Κέβιν Σπέισι στον πρωταγωνιστικό ρόλο
Στιγμιότυπο από τις πρόβες της παράστασης «Ριχάρδος Γ’» με τον Κέβιν Σπέισι στον πρωταγωνιστικό ρόλο
Στιγμιότυπο από τις πρόβες της παράστασης «Ριχάρδος Γ’» με τον Κέβιν Σπέισι στον πρωταγωνιστικό ρόλο,
Περισσότεροι από εννέα χιλιάδες θεατές τον αποθέωσαν όρθιοι ενώ το δυνατό χειροκρότημα για τον αμερικανό ηθοποιό και τον εικοσαμελή θίασο του Old Vic στην παραγωγή του The Bridge Project δεν άφησε κανέναν, σχεδόν, ασυγκίνητο.
Λίγο πριν από τις 9.30 το βράδυ τα φώτα έσβησαν και στο κατάμεστο αρχαίο θέατρο δέσποσαν ο Σπέισι και ο Σαίξπηρ. Με τους ελληνικούς υπέρτιτλους να διευκολύνουν τους θεατές (από την Εφη Γιαννοπούλου) η πλοκή του Ριχάρδου άρχισε να ξετυλίγεται και μαζί της η δίψα του ήρωα για εξουσία και αίμα.
Με της «δυσαρέσκειάς μας τον χειμώνα» άρχισε τον πρώτο του μονόλογο ο Γκλόστερ, μετέπειτα Ριχάρδος Γ´, καμπούρης και κουτσός. Επιβλητικός και απόλυτος κυρίαρχος της σκηνής δεν σε άφηνε, πράγματι, να πάρεις το βλέμμα σου από πάνω του. Με τη λοξή περπατησιά του και τη δύσμορφη όψη του, ο Κέβιν Σπέισι πέρασε από όλα τα στάδια της μεταμόρφωσής του στον Απόλυτα Κακό Ριχάρδο: Σκοτώνοντας πατέρα, αδέλφια, ανήψια, αφανίζοντας όποιον θα μπορούσε να σταθεί εμπόδιο στην κατάκτηση του στέμματος, έπεσε στο τέλος νεκρός. Δίχως συνείδηση, στερημένος από κάθε ηθική, βρέθηκε μόνος με μοναδικό σύμμαχό του τον Δούκα του Μπακινχαμ, που τον υποδύθηκε μαύρος ηθοποιός Chukchi Iwuji.
Το σκηνικό, με τις πολλές πόρτες και την οθόνη, στην οποία γράφονταν άλλοτε τα ονόματα των ηρώων και άλλοτε βιντεοσκοπημενα στιγμιότυπα και με τον ίδιο τον Σπέισι-Ριχάρδο, λειτούργησε υπέρ της σκηνοθεσίας που χωρίς τερτίπια ανέδειξε το έργο και τους ηθοποιούς. Εξαιρετικές και οι γυναίκες του θίασου, η βασίλισσα Ελισάβετ, η Λαίδη Αννα, η βασίλισσα Μαργαριτα και η Δούκισσα του Γιορκ.
Με κάποιες δόσεις ειρωνείας και σαρκασμού, η παράσταση χόρτασε το κοινό με τις ερμηνείες και τη σύγχρονη αισθητική της. Οι ήχοι από τα τύμπανα συνέβαλαν καθοριστικά στο μέτρο και τον ρυθμό που χαρακτήρισαν τον «Ριχάρδο Γ´». Ξεκάθαρη και πλήρης δικαίωσε την επιλογή του Φεστιβάλ και του Γιώργου Λούκου. Η διάρκεια των τριών ωρών δεν κούρασε τους θεατές που έφυγαν απο την Επίδαυρο με τη γεύση του σημαντικού, στο οποίο έγιναν κοινωνοί. Ανάμεσά τους πολλοί σκηνοθέτες, σκηνογραφοι και ηθοποιοί, όπως ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Διονύσης Φωτόπουλος, ο Σταματης Φασουλής, ο Γιαννης Χουβαρδας, η Μιρκα Παπακωνσταντίνου, η Φιλαρετη Κομνηνού, ο Γιάννης Μπεζος και η Ναταλία Τσαλικη, η Μαρία Ναυπλιωτου αλλα και πολιτικοί: η Λουκά Κατσέλη και ο Γερασιμος Αρσένης με την κόρη τους, τη νεώτερη ηθοποιό Αμαλια Αρσένη, ο Σπυρος Βουγιας, η Αννα Νταλάρα κ.ά. Ήταν επίσης εκεί η Μαριάννα Λάτση, ο Αλεξανδρος Λυκουρέζος, ο Νικος Κωνσταντόπουλος.
Το Σάββατο και την Κυριακή, 30 και 31 Ιουλίου θα δοθούν άλλες δυο παραστάσεις, που προβλέπονται εξίσου ασφυκτικά γεμάτες. Άλλωστε μέχρι τελευταία στιγμή υπήρχε κόσμος που αναζητούσε μια θέση στις κερκίδες της Επιδαύρου. Και είχε απόλυτο δίκιο.
Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Ετικετοσύννεφο