Just another WordPress.com site

Archive for Φεβρουαρίου, 2012

Ετσι ήταν ο… Ετσι,

Ετσι ήταν ο... Ετσι
Ενδελεχής γενετική ανάλυση του Ετσι, του «Ανθρώπου των Πάγων», αποκάλυψε ότι είχε καφέ μάτια και μαλλιά, εμφάνιζε δυσανεξία στη λακτόζη και προδιάθεση για καρδιοπάθειες Credit:South Tyrol Museum of Archaeology,

Ενδελεχής γενετική ανάλυση αποκάλυψε τα χαρακτηριστικά του «Ανθρώπου των Πάγων»,

Θεοδώρα Τσώλη,

Ο Έτσι, ο «Ανθρωπος των Πάγων» που αποτελεί μια από τις πιο αγαπημένες… μούμιες της επιστήμης, μπορεί να πέθανε στις Αλπεις πριν από 5.300 χρόνια, ωστόσο οι απόγονοί του ζουν ακόμη – στην Κορσική και στη Σαρδηνία, όσο περίεργο και αν φαίνεται αυτό. Η συγκεκριμένη πολύτιμη πληροφορία όπως και πολλές άλλες αποκαλύφθηκαν μέσω της ανάλυσης του DNA του Ετσι ρίχνοντας φως όχι μόνο στα χαρακτηριστικά του αλλά και στα «αδύνατα» σημεία του οργανισμού του.

Ενδελεχής γενετική ανάλυση

Τι έδειξε λοιπόν αυτή η ενδελεχής γενετική ανάλυση που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature Communications»; Ότι ο Ετσι, η μούμια του οποίου βρέθηκε το 1991 στους πάγους των Άλπεων μεταξύ Αυστρίας και Ιταλίας, είχε καφέ μάτια και μαλλιά, ότι η ομάδα αίματός του ήταν Ο, ότι εμφάνιζε δυσανεξία στη λακτόζη και ότι είχε προδιάθεση για καρδιοπάθεια.

Εδειξε επίσης ότι ο… παγωμένος άνθρωπος που εκτιμάται ότι είχε έναν βίαιο θάνατο κατά τη Νεολιθική Εποχή αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση «θύματος» του βακτηρίου Borrelia burgdorferi που προκαλεί νόσο του Lyme ή μπορρελίωση (η νόσος που μεταδίδεται μέσω τσιμπήματος από τσιμπούρι εκδηλώνεται στα αρχικά στάδια με συμπτώματα γρίπης και αργότερα με μυοσκελετικά, αρθριτικά, νευρολογικά, ψυχιατρικά και καρδιακά συμπτώματα).

Δυσανεξία στη λακτόζη

Η δυσανεξία στη λακτόζη – η οποία σήμερα αποτελεί χαρακτηριστικό λίγων μόνο Ευρωπαίων – αποδείχθηκε μέσω του εντοπισμού μεταλλάξεων στο γονίδιο MCM6. Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης Αλμπερτ Ζινκ από το Ινστιτούτο για τις Μούμιες και τον Ανθρωπο των Πάγων στο Μπολτσάνο της Ιταλίας «πιθανότατα την εποχή που έζησε ο Ετσι οι περισσότεροι άνθρωποι είχαν δυσανεξία στη λακτόζη. Η εκτροφή ζώων φάρμας στην Ευρώπη ξεκίνησε μόλις πριν από 5.000 ως 10.000 χρόνια και έτσι ο ανθρώπινος οργανισμός συνήθισε σταδιακά την πέψη του γάλακτος».

Το γεγονός ότι ο Ετσι είχε… ευαίσθητη καρδιά προέκυψε μέσω του εντοπισμού μιας γενετικής μετάλλαξης η οποία στον σύγχρονο άνθρωπο αυξάνει τον κίνδυνο στεφανιαίας καρδιοπάθειας κατά 40% καθώς και δύο άλλων μεταλλάξεων που καθιστούσαν τον «Ανθρωπο των Πάγων» πιο επιρρεπή στη συσσώρευση αθηρωματικής πλάκας στις αρτηρίες. Σύμφωνα με τον δρα Ζινκ τα ευρήματα αυτά συνάδουν με προηγούμενα αποτελέσματα μελετών που μαρτυρούν ότι οι μεγάλες αρτηρίες του Ετσι, συμπεριλαμβανομένης της αορτής, παρουσίαζαν ασβέστωση – σημάδι ότι παρουσίαζαν στένωση λόγω εναπόθεσης αθηρωματικής πλάκας.

Συγγενής των κατοίκων της Κορσικής και της Σαρδηνίας

Συγχρόνως συγκριτική ανάλυση του DNA του Ετσι με αυτό 1.300 Ευρωπαίων, 125 Βορειοαφρικανών και 20 ατόμων από την Αραβική χερσόνησο έδειξε ότι ο «Ανθρωπος των Πάγων» συγγένευε περισσότερο με τους σημερινούς κατοίκους της Κορσικής και της Σαρδηνίας παρά με τους πληθυσμούς των Αλπεων, όπου και βρέθηκε η μούμια του.

Ολες αυτές οι αναλύσεις κατέστησαν δυνατές μετά την εξαγωγή DNA από την πυελική χώρα του Ετσι. Μάλιστα οι ειδικοί κατάφεραν να συνθέσουν την πιο ολοκληρωμένη γενετική «εικόνα» του μέσω «ξεψαχνίσματος» του DNA στους πυρήνες των κυττάρων της μούμιας.

Το πυρηνικό αυτό DNA είναι πιο σπάνιο και συνήθως λιγότερο καλά διατηρημένο από το DNA των μιτοχονδρίων, των «εργοστασίων παραγωγής ενέργειας» των κυττάρων, ωστόσο παρέχει πολύ σημαντικές πληροφορίες. Όπως μάλιστα είπε ο δρ Ζινκ, παρότι το DNA που ανέλυσε με την ομάδα του είχε υποστεί ως έναν βαθμό βλάβες, μπόρεσε να φανεί χρήσιμο αφού ήταν σε μεγάλο ποσοστό ανέπαφο και απαλλαγμένο από επιμολύνσεις.


Σημαντική κατάκτηση της επιστήμης

Σε κάθε περίπτωση η εξονυχιστική αυτή γενετική ανάλυση αποτελεί μια σημαντική κατάκτηση της επιστήμης, σύμφωνα με τον δρα Ζινκ. «Μελετούμε τον ‘Ανθρωπο των Πάγων’ τα τελευταία 20 χρόνια. Γνωρίζαμε πολλά πράγματα για αυτόν όπως το πού και πώς έζησε, αλλά δεν γνωρίζαμε τις γενετικές πληροφορίες που έκρυβε» ανέφερε ο ερευνητής στο βρετανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο BBC και προσέθεσε ότι οι νέες τεχνικές «σάρωσης» ολόκληρου του γονιδιώματος επέτρεψαν την εξονυχιστική ανάλυση. «Αυτού του είδους οι τεχνικές επιτρέπουν πλέον να εξάγεται ολόκληρη η αλληλουχία του DNA από ένα και μόνο μικρό δείγμα γενετικού υλικού, κάτι που δεν ήταν δυνατόν στο παρελθόν».

Αναδημοσιευσα Απο Βημα

«Ένα άλμα προς τα εμπρός»,

«Ένα άλμα προς τα εμπρός»
Αφίσα για μία από τις ποιητικές εκδηλώσεις με θέμα «Ένα άλμα προς τα εμπρός», την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου, στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνιας,


Ποιητές σε όλον τον κόσμο ενώνονται την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου,

Ξόρκισμα του δίσεκτου έτους 2012, προετοιμασία για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης στις 21 Μαρτίου αλλά και κάλεσμα για ένα «Ένα άλμα προς τα εμπρός» είναι οι εκατοντάδες ποιητικές εκδηλώσεις που έχει προγραμματίσει το World Poetry Movement σε όλον τον κόσμο.

«Με την ποίηση αρωγό κατανοούμε το βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης κατάστασης», πρεσβεύει το κίνημα World Poetry Movement, το οποίο διακηρύσσει σε όλους τους τόνους ότι οι διαφορετικές γλώσσες δεν μας χωρίζουν αλλά εμπλουτίζουν την έκφρασή μας. Γι’ αυτό στηρίζει τα ποιητικά φεστιβάλ, τοπικά και διεθνή, όπου κάθε ποιητική φωνή βαθαίνει από τα ακούσματα του ποιητικού λόγου σε άλλες γλώσσες. Πιστεύοντας στην ανατρεπτική δύναμη της ποίησης, το κίνημα διοργανώνει ποιητικές εκδηλώσεις σε όλον τον κόσμο σε συμβολικές ημερομηνίες για να ισχυροποιήσει το αίσθημα της ομόνοιας και της συγγένειας των λαών, να προωθήσει την ειρήνη και να προτρέψει για αλλαγή.

Η πρώτη δράση για το 2012 πραγματοποιείται την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου και έχει θέμα «Ένα άλμα προς τα εμπρός». Πρόκειται για τη δεύτερη πρωτοβουλία του κινήματος σε παγκόσμια κλίμακα, η οποία, όπως λένε οι διοργανωτές, «συμβολίζει την αναπόφευκτη ενίσχυση των εσωτερικών και εξωτερικών δεσμών του World Poetry Movement μετά την πρώτη παγκόσμια δράση της 24ης Σεπτεβρίου του 2011». Για την ημέρα αυτή έχουν προγραμματιστεί αφιερώματα, εκδηλώσεις μνήμης, αναγνώσεις και συζητήσεις για την ποίηση σε 131 χώρες.

Στην Ελλάδα, την Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου, ο Κύκλος των Ποιητών καλεί σε ποιητική βραδιά στο art bar «Ποιήματα και Εγκλήματα» των εκδόσεων Γαβριηλίδη (Αγ. Ειρήνης 17, Μοναστηράκι), στις 7.00 μ.μ. Ποιητές και ποιήτριες καλούνται να διαβάσουν ποίημά τους, με την προϋπόθεση ότι δεν υπερβαίνει την έκταση μιας σελίδας, συναφές με τη θεματολογία της εκδήλωσης.

Το βιβλιοπωλείο IANOS στην Αθήνα και το ηλεκτρονικό περιοδικό poein διοργανώνουν ποιητική βραδιά στη διάρκεια της οποίας έξι νεότεροι ποιητές θα συζητήσουν ανά ζεύγη με έξι καθιερωμένους ποιητές. Στον IANO (Σταδίου 24), από τις 6.30 μ.μ.
6.30- 7.00 μ.μ.: Ο Πέτρος Γκολίτσης συνομιλεί με τον Γιάννη Δάλλα.
7.00-7.30 μ.μ.: Ο Χρήστος Α. Μιχαήλ συνομιλεί με τον Γιάννη Γκούμα.
7.30- 8.00 μ.μ.: Η Ευτυχία Παναγιώτου συνομιλεί με την Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ.
8.00- 8.30 μ.μ.: Ο Σπύρος Αραβανής συνομιλεί με τον Αντώνη Φωστιέρη.
8.30-9.00 μ.μ.: Ο Βασίλης Ζηλάκος συνομιλεί με τον Γιώργο Χρονά.
9.00- 9.30 μ.μ.: Η Φωτεινή Λαμπρίδη συνομιλεί με τον Σωτήρη Παστάκα.


Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Μετά τις εκλογές η συμπλήρωση των φορολογικών δηλώσεων,

Μετά τις εκλογές η συμπλήρωση των φορολογικών δηλώσεων

Τα έντυπα θα σταλούν στις εφορίες το καλοκαίρι από τις παραλίες,

Ντίνος Σιωμόπουλος,

Για μετά τις εκλογές μεταφέρει το υπουργείο Οικονομικών όλες τις προθεσμίες για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων 8.500.000 φορολογουμένων.

Για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια μία ημέρα πριν φύγει ο Φεβρουάριος και ακόμη δεν έχει σταλεί ούτε ένα έντυπο της εφορίας, ενώ «κρατημένα» στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές του υπουργείου Οικονομικών είναι τα εκκαθαριστικά 375.000 εκκαθαριστικά ΕΤΑΚ που θα μπορούσαν να αποφέρουν στα Δημόσια ταμεία περισσότερα από 100 εκατομμύρια ευρώ.

Είναι προφανές ότι το υπουργείο Οικονομικών δεν επιθυμεί να στείλει τα «φουσκωμένα» ραβασάκια της εφορίας σε εκατομμύρια φορολογούμενους εν μέσω προεκλογικής περιόδου και επίσης σκοπεύει να μοιράσει μέσα στους επόμενους μήνες έως το τέλος του έτους τις επιβαρύνσει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οπως έγραψε και «Το Βήμα της Κυριακής» τα εφετινά χτυπήματα της εφορίας θα είναι απανωτά και οι πολίτες θα καλούνται να πληρώσουν το ένα χαράτσι μετά το άλλο. Ηδη η αρχή γίνεται με τις μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις όπου η κυβέρνηση αποφάσισε η αναδρομική μείωση από την αρχή του έτους να γίνει σε 8 ισόποσες μηνιαίες δόσεις μετά το Μάιο του 2012.

Εξι είναι τα μέτρα που οδηγούν στα ύψη τη φορολογική επιβάρυνση για περίπου 800.000 ελεύθερους επαγγελματίες και 3.500.000 νοικοκυριά. Η μείωση του αφορολογήτου από 12.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ, οι αλλαγές στη φορολογική κλίμακα, η μείωση όλων των φοροαπαλλαγών, η κατάργηση του μέτρου των αποδείξεων στο σκέλος της έκπτωσης φόρου, η αύξηση των τεκμηρίων διαβίωσης, αλλά και η πληρωμή της έκτακτης εισφοράς μαζί με τους υπόλοιπους φόρους εισοδήματος αποτελούν ένα εκρηκτικό μείγμα για την τσέπη 8.500.000 φορολογουμένων που θα διαπιστώσουν με την εκκαθάριση της φορολογικής τους δήλωσης πολύ μεγαλύτερες επιβαρύνσεις σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Μόνο από τη μείωση του αφορολογήτου οι φορολογούμενοι χωρίς παιδιά θα επιβαρυνθούν με 700 ευρώ, οι φορολογούμενοι με 1 παιδί με 770 ευρώ, με 2 παιδιά με 840 ευρώ επιπλέον φόρους σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ τα μεγάλα «θύματα» είναι όσοι έχουν από τρία παιδιά και πάνω, καθώς η πρόσθετη επιβάρυνση ανέρχεται σε περίπου 2.500 ευρώ.

Οι επιβαρύνσεις όμως δεν τελειώνουν εδώ, καθώς η έκτακτη εισφορά που θα πλήξει όλα τα εισοδήματα που ξεπερνούν σε ετήσια βάση τα 12.000 ευρώ θα περιληφθεί στο εκκαθαριστικό της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος 2012, ενώ στο ίδιο σημείωμα θα υπάρχουν οι έκτακτες εισφορές για ιδιοκτήτες αυτοκινήτων με κινητήρα άνω των 2.000 κυβικών, σκαφών αναψυχής και δεξαμενών κολύμβησης (πισίνες).


Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Από το Δημοτικό στα… βάσανα του Ιντερνετ,

Από το Δημοτικό στα… βάσανα του Ιντερνετ

Δίνοντας ψευδή στοιχεία, όλο και περισσότεροι μαθητές Δημοτικού δημιουργούν προφίλ στα social media,

Ελλη Ισμαηλίδου,


Η διαδικτυακή αυτοδιάθεση της νέας γενιάς Ελλήνων προχωρά με ρυθμούς τόσο ταχείς που οι γονείς αδυνατούν να τους παρακολουθήσουν. Αποτέλεσμα; Στις (μέχρι πρότινος) αθώες ηλικίες του Δημοτικού τα παιδιά χρησιμοποιούν πλέον μαζικά το διαδίκτυο, συχνά χωρίς την έγκριση των γονέων τους ή ακόμα και από ίντερνετ καφέ. Ενα σημαντικό ποσοστό εξ αυτών μάλιστα δημιουργούν προφίλ σε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης δίνοντας ψεύτικα στοιχεία για την ηλικία τους!

Ταυτόχρονα πολλοί γονείς αδυνατούν να θέσουν επαρκή όρια στη διαδικτυακή δραστηριότητα των παιδιών τους, καθώς οι ίδιοι δεν έχουν επαρκή εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες και συνεπώς δεν μπορούν να αξιολογήσουν με ψυχραιμία και αντικειμενικότητα τους κινδύνους αλλά και τα πλεονεκτήματα τους.

Σύμφωνα με στοιχεία του ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου, τα οποία παρουσιάστηκαν στην ημερίδα «Γονέας στον 21ο αιώνα» που διοργάνωσαν τα εκπαιδευτήρια Δούκα, η χρήση του διαδικτύου – με τους κινδύνους αλλά και τα πλεονεκτήματα που αυτή συνεπάγεται – διαδίδεται σε ολοένα και μικρότερες ηλικίες.

Ειδικότερα, στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, το 88% των μαθητών χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο εκτός σχολείου, το 80% χρησιμοποιούν το κινητό, ενώ το 60% δημιουργούν προφίλ σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ας σημειωθεί ότι για τη χρήση των social media απαιτείται – τυπικώς τουλάχιστον – το άτομο να είναι ενήλικο.

Κατά συνέπεια, όσοι μαθητές δημιουργούν προφίλ στο Facebook, στο YouTube, στο Twitter και σε σειρά άλλων δημοφιλών ιστοσελίδων δίνουν ψευδή στοιχεία για την ηλικία τους, παραβιάζοντας τους όρους χρήσης των εν λόγω ιστοσελίδων.

Μαθητές Δημοτικού στο Facebook
Σε ηλικίες κάτω των δεκατριών ετών, όπου υποτίθεται ότι η πρόσβαση πρέπει να είναι τουλάχιστον ελεγχόμενη – ή και κλειστή σε ορισμένες δραστηριότητες – η διαδικτυακή αυτονομία έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία πενταετία.

Ειδικότερα, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε η Μονάδα Εφηβικής Υγείας της Β’ Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με το Γραφείο Αγωγής Υγείας Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Α’ Αθηνών και το ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου σε 28 Δημοτικά σχολεία της Αττικής, το 46% των μαθητών Δημοτικού χρησιμοποιούν το διαδίκτυο εκτός σχολείου, το 36% χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο, ενώ το 15% έχουν προφίλ σε ιστοσελίδα social media.

Τα εν λόγω στοιχεία φανερώνουν το κενό ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, που υπάρχει στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και αφορά όχι μόνο τους ίδιους τους μαθητές, αλλά και τους δασκάλους τους. Μάλιστα, παρά το γεγονός ότι εκ πρώτης όψεως τα παιδιά φαίνεται να αντιδρούν στη γονική επίβλεψη, στην πραγματικότητα αποζητούν την καθοδήγηση μπροστά στο αχανές τοπίο του Διαδικτύου.

Ειδικότερα, το 17% των μαθητών δήλωσαν ότι θα ήθελαν οι γονείς τους να ασχολούνται περισσότερο με τις διαδικτυακές τους δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, επτά στους δέκα εκπαιδευτικούς δήλωσαν ότι η εκπαίδευση γύρω από την ασφαλή χρήση του Διαδικτύου θα έπρεπε να ξεκινά από το Δημοτικό, ενώ μόλις το 5% εξ αυτών θεωρούν ότι η εν λόγω εκπαίδευση πρέπει να ξεκινά στο γυμνάσιο. Μάλιστα, το 25% υποστήριξαν ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η εκπαίδευση στη διαδικτυακή ασφάλεια θα έπρεπε να ξεκινά… στο νηπιαγωγείο.

Δάσκαλοι, μόνοι, ψάχνουν
Ο ρόλος των εκπαιδευτικών σε αυτό το περιβάλλον είναι κάθε άλλο παρά απλός. Επωμίζονται το έργο να καθοδηγήσουν και να ενημερώσουν τα παιδιά, τη στιγμή που οι ίδιοι συχνά δεν αντιλαμβάνονται τις λεπτές ισορροπίες της διαδικτυακής δραστηριότητας. Η φοβική προσέγγιση απέναντι στο ίντερνετ δεν βοηθά τους μαθητές να αναπτύξουν το σύνολο των δυνατοτήτων τους, ενώ μία υπερβολικά φιλελεύθερη αντιμετώπιση μπορεί να εκθέσει τους μαθητές σε κινδύνους όπως ο εκφοβισμός και η αποπλάνηση ανηλίκου.

Το 70% των μαθητών παραδέχτηκαν ότι οι δάσκαλοι τους έχουν χρησιμοποιήσει κάποιον τρόπο «διαμεσολάβησης», με στόχο να τους καθοδηγήσουν στη χρήση των νέων τεχνολογιών. Ωστόσο, οι ίδιοι οι δάσκαλοι φαίνονται προβληματισμένοι αναφορικά με το (ολοένα πιο διαδεδομένο) φαινόμενο να δημιουργούν οι μαθητές Δημοτικού προφίλ σε social media. Στο ερώτημα «γιατί όλο και περισσότερα παιδιά κάτω των δεκατριών ετών δημιουργούν προφίλ στο Facebook δίνοντας ψευδή στοιχεία για την ηλικία τους, παραβιάζοντας έτσι τους όρους του Facebook;» οι δάσκαλοι εμφανίστηκαν διχασμένοι.

«Επειδή έχουν και οι φίλοι τους προφίλ», ήταν η απάντηση που επέλεξαν το 82% των εκπαιδευτικών. Το 72% έριξαν το φταίξιμο στους γονείς, απαντώντας ότι αιτία του φαινομένου είναι ότι «οι γονείς δεν ελέγχουν τι κάνει το παιδί τους στο διαδίκτυο». Για το 52% των ερωτηθέντων ευθύνεται το Facebook «γιατί δεν ελέγχει επαρκώς» την τήρηση των όρων χρήσης, ενώ το 42% απάντησαν ότι «οι γονείς δεν διαβάζουν τους όρους χρήσης πριν επιτρέψουν στα παιδιά τους να επισκεφτούν κάποιον ιστοχώρο».

Ο ρόλος των γονέων οφείλει, σύμφωνα με τους ειδικούς, να εξελίσσεται σε «συμπαραστάτη» στο διαδικτυακό ταξίδι, αντί για αστυνόμο ή τιμωρό σε περίπτωση παραπτώματος. Υπό αυτή την οπτική, το ποσοστό των μαθητών Δημοτικού που σερφάρουν στο διαδίκτυο μαζί με τους γονείς τους (35%) θα όφειλε να αυξηθεί, ενώ θα ήταν σκόπιμο να μειωθεί το ποσοστό των μαθητών που δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο πάντα μόνοι τους, χωρίς την παρουσία των γονέων (38%). Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το 13% των μαθητών Δημοτικού δήλωσαν ότι σερφάρουν από… ίντερνετ καφέ.

Απόρροια της έλλειψης γονικής καθοδήγησης είναι και η συμπεριφορά των παιδιών σε περίπτωση που συναντήσουν κινδύνους ή προβλήματα. Αντί να στραφούν στους γονείς τους, το 71% των μαθητών δήλωσαν ότι συμβουλεύονται τους συνομήλικους τους. Σε ό,τι αφορά, τέλος, την «κοινωνική» ζωή των μαθητών στο ίντερνετ, το 39% εξ αυτών δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο για να συνομιλήσουν με άλλα παιδιά, ενώ μόλις το 9% παραδέχθηκαν ότι αποκαλύπτουν προσωπικές τους πληροφορίες στο Διαδίκτυο.


Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Εκθεση με 270 έργα από τη Συλλογή Λεβέντη,

Εκθεση με 270 έργα από τη Συλλογή Λεβέντη
Γυναικείο γυμνό του Ρενουάρ (περίπου 1905-1907),

Ευρωπαϊκή και ελληνική ζωγραφική στην Εθνική Πινακοθήκη,

Μαρία Θερμού,

Μία συλλογή έργων τέχνης, που για πρώτη φορά παρουσιάζεται δημόσια στο σύνολο της είναι αυτή του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη, που από την Πέμπτη 1 Μαρτίου θα εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη. Εργα της δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής (17ος-20ός αιώνας), ελλήνων καλλιτεχνών (19ος-20ός) και Κυπρίων (20ός αιώνας), στην πραγματικότητα δηλαδή, τρεις διαφορετικές συλλογές συγκροτούν το σύνολο 270 έργων, που για τρεις μήνες θα βρίσκονται στην Αθήνα πριν να ταξιδέψουν στην Κύπρο με τελικό προορισμό, τη Λευκωσία, όπου θα στεγαστούν στην Λεβέντειο Πινακοθήκη, που ετοιμάζεται να τα υποδεχτεί.

Από την δεκαετία του 1950 έως τις αρχές του 1970 συγκροτήθηκε το πρώτο μέρος της συλλογής από τον Αναστάσιο Γ. Λεβέντη και στεγάστηκε στην κατοικία του συλλέκτη στο Παρίσι για περισσότερο από μισό αιώνα. Πρόκειται για 67 ελαιογραφίες, σχέδια και υδατογραφίες, νεκρές φύσεις του 17ου αιώνα με απόλυτη προσήλωση στη λεπτομέρεια, ανάλαφρες ροκοκό σκηνές, βενετσιάνικες τοπιογραφίες του 18ου αιώνα, έργα προδρόμων και μεγάλων δασκάλων του ιμπρεσιονισμού, καθώς και ζωηρόχρωμους πίνακες εκπροσώπων του πουαντιγισμού και του φωβισμού.
Η έκθεση θα εγκαινιαστεί την 1η Μαρτίου και θα διαρκέσει από τις 2 έως τις 3 Ιουνίου
Οπως λέει η διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης κυρία Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα «Η δυτικοευρωπαϊκή συλλογή φωτίζεται εκτυφλωτικά από μερικά λαμπερά αστέρια χωρίς όμως να υπάρχει πάντα συνοχή ενώ την μεγαλύτερη πληρότητα παρουσιάζουν ο Υπαιθρισμός, ο Ιμπρεσιονισμός και οι μεταϊμπρεσιονιστικές τάσεις της γαλλικής σχολής».

Η ίδια ξεχωρίζει το ατμοσφαιρικό τοπίο της «Κοιλάδας με τις αίγες» του Κορό, την παραλία της Τρουβίλ του Μπουντέν, τον Σηκουάνα του Μονέ «ένα τοπίο χτισμένο με συμπληρωματικούς τόνους θερμού βιολέ και ψυχρού κίτρινου, είναι από τα έργα της ωριμότητας του ζωγράφου», όπως λέει, τα δύο έργα του Πισαρό, τα τοπία του Σίσλεϊ, το «χυμώδες γυμνό» του Ρενουάρ αλλά και «Το Ζευγάρι με ανθοδέσμη» του Σαγκάλ, που «αν και έργο της ωριμότητας του ζωγράφου, ανακαλεί τις ωραιότερες ονειρικές δημιουργίες της νεότητάς του με υπέροχες χρωματικές αρμονίες, όπου κυριαρχούν τα τρία βασικά χρώματα μπλε – κόκκινο – κίτρινο».

Από την ελληνική συλλογή του Ιδρύματος εξάλλου, η οποία αποτελείται από 270 έργα θα παρουσιασθούν στην Εθνική Πινακοθήκη τα 176 έργα 90 καλλιτεχνών. Αρχικός πυρήνας της υπήρξαν τα έργα τέχνης – ελαιογραφίες, υδατογραφίες, σχέδια και χαρακτικά – που αγόρασε ο Αναστάσιος Γ. Λεβέντης από τον Ευάγγελο Αβέρωφ – Τοσίτσα το 1973 και τελικά η συλλογή παρουσιάζει σήμερα πληρότητα και καλύπτει σχεδόν χωρίς χάσματα την ιστορία της ζωγραφικής του νεότερου ελληνικού κράτους από τα μέσα του 19ου αιώνα έως και λίγο μετά τα μέσα του 20ού.

Ανάμεσά τους έργα των ζωγράφων της Σχολής του Μονάχου, νεωτερικές συνθέσεις του Περικλή Πανταζή, δημιουργίες που εικονογραφούν το πέρασμα προς τον νέο αιώνα και το μοντερνισμό, οι κατακτήσεις της Γενιάς του Τριάντα και της μεταπολεμικής ζωγραφικής και ονόματα μεγάλων δασκάλων του 20ού αιώνα: Παρθένη, Μαλέα, Παπαλουκά, Τσαρούχη, Γκίκα, Μόραλη.

«Εξοχα δείγματα της πρώιμης ελληνικής προσωπογραφίας αποτελούν οι δυο αρχόντισσες του Κριεζή και του Πίτζε ενώ τα αστικά πορτραίτα του Αριστείδη Οικονόμου και του Κουνελάκη είναι επίσης υψηλής ποιότητας», λέει η κυρία Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα. Και επισημαίνει επίσης την προσοχή στην «Αναγεννημένη Ελλάδα», που αποδίδεται στον Θεόδωρο Βρυζάκη, στη σπάνια σύνθεση της «Μήδειας» του γενάρχη της Σχολής του Μονάχου Νικηφόρου Λύτρα, στην αλληγορία της «Αρμονίας» του Νικόλαου Γύζη, στην «Μητρική στοργή» του Ιακωβίδη, στο «Αντίδωρο» του Θεόδωρου Ράλλη, στην «Οικογένεια του ζωγράφου» του Γεωργίου Αβλιχου, στον «Κήπο με γυναικεία μορφή» του Λεμπέση στην «Προσωπογραφία αγοριού με ναυτικά» του Σαββίδη.

Η συλλογή περιλαμβάνει ακόμη έργα του Βολανάκη και του Ιωάννη Αλταμούρα και ακολουθούν Νίκος Λύτρας, Μιχάλης Οικονόμου, Γουναρόπουλος, Κογεβίνας, Ροδοκανάκης, Περικλής Βυζάντιος Μπουζιάνης.

Εντυπωσιακή είναι και η παρουσία της Γενιάς του Τριάντα με δύο αγιογραφικά προσχέδια του Κόντογλου, την βυζαντινίζουσα σύνθεση του Εγγονόπουλου με τον «Ορφέα», το πορτραίτο του «Αεροπόρου» του Τσαρούχη, τον «Μπετατζή» του Διαμαντόπουλου, τα λαϊκότροπα τοπία του Βασιλείου, τον Χατζηκυριάκο – Γκίκα, τον Μόραλη, τον Μαυροΐδη, τον Τέτση, τον Βουρλούμη, τον Πρέκα, τον Σπυρόπουλο, τον Τσίγκο. Εργα οκτώ κυπρίων καλλιτεχνών παρουσιάζονται εξάλλου στην έκθεση.

Επιμελήτριες της έκθεσης είναι η Εβίτα Αράπογλου και η Μαρία Κατσανάκη.

Που και Πότε
Εθνική Πινακοθήκη (Βασιλέως Κωνσταντίνου 50,
Εγκαίνια 1 Μαρτίου. Διάρκεια 2 Μαρτίου ως 3 Ιουνίου


Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Σενάρια συγκυβέρνησης ταράζουν τα κόμματα,

Σενάρια συγκυβέρνησης ταράζουν τα κόμματα
Συνομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου και Αντώνη Σαμαρά μετά την ψηφοφορία στη Βουλή. Γαλάζιοι βουλευτές παρακολουθούν τη συζήτηση με ενδιαφέρον,


Διά πυρός και σιδήρου αναμένεται να περάσει ο δικομματισμός στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές. Η συμμετοχή του ΠαΣοΚ και της ΝΔ στην κυβέρνηση Παπαδήμου έχει θολώσει τις διαχωριστικές των δύο κομμάτων, τα οποία ανέλαβαν να στηρίξουν τη νέα συμφωνία για τη σταθεροποίηση της οικονομίας. Και τα δύο κόμματα όμως έχασαν δυνάμεις προς το αντιμνημονιακό μέτωπο, το οποίο μεγεθύνεται αλλά δεν ενοποιείται ώστε να αποκτήσει δυναμική εξουσίας. Τριγύρω τους μια κοινωνία απογοητευμένη που αναζητεί πυξίδα και προορισμό. Οι έρευνες της κοινής γνώμης καταγράφουν ένα επίμονο αίτημα για νοικοκύρεμα της οικονομίας και του κράτους, για σύγχρονη εκπαίδευση, αλλά και μια τάση συντηρητικοποίησης και αμφισβήτησης των παλιών κομματικών σχηματισμών. Παραμένει αμφίβολο αν η μερίδα πολιτών που ενισχύει τα κόμματα της Αριστεράς θα έχει ανάλογη έκφραση και στην κάλπη, είναι όμως βέβαιη -και ασφαλώς ανησυχητική – η άνοδος της Χρυσής Αυγής. Στελέχη των δύο μεγάλων κομμάτων ξορκίζουν δημοσίως τα σενάρια συνεργασίας, ιδιωτικώς όμως αποδέχονται ότι το ΠαΣοΚ και η ΝΔ, έστω και η Δημοκρατική Συμμαχία αν εισέλθει στη Βουλή, αποτελούν εκ των πραγμάτων ένα μέτωπο σταθερότητας για τη χώρα.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του κ. Α. Λοβέρδου για την προοπτική να στηρίξει το ΠαΣοΚ μετεκλογικά τη ΝΔ, εφόσον αναδειχθεί πρώτο κόμμα, πυροδότησαν τη συζήτηση για συγκυβέρνηση και ο υπουργός Υγείας δέχθηκε συντροφικά πυρά από τον κ. Απ. Κακλαμάνη, από πολλούς βουλευτές, ακόμη και από αυτούς που στηρίζουν τον κ. Ευ. Βενιζέλο, ακόμη και από την κυρία Λούκα Κατσέλη. Ωστόσο κάτι ανάλογο είχε υπαινιχθεί πριν από λίγες ημέρες ο αντιπρόεδρος και υπουργός Οικονομικών στη Βουλή, ότι «εμείς και η ΝΔ θα εγγυηθούμε και μετά τις εκλογές την υλοποίηση του μνημονίου».
Πηγές προσκείμενες στον κ. Βενιζέλο, πάντως, άφησαν να διαρρεύσει ότι «οι μεγάλες στρατηγικές επιλογές του ΠαΣοΚ και άρα της δημοκρατικής παράταξης θα διατυπωθούν προεκλογικά με πολύ μεγάλη σαφήνεια αλλά ως απότελεσμα μιας συλλογικής διαδικασίας η οποία θα γίνει αμέσως μετά την ανάδειξη της νέας ηγεσίας του ΠαΣοΚ».
Αλλά και ο κ. Λοβέρδος απάντησε στην κριτική που δέχτηκε: «Η Ελλάδα χρειάζεται πολιτική και κυβερνητική σταθερότητα. Και τα δύο κόμματα θα παλέψουμε για τη νίκη. Αυτό όμως είναι αυτονόητο και οι στιγμές απαιτούν απ΄όλους κάτι περισσότερο από κοινοτοπίες».
Πολλά στελέχη του ΠαΣοΚ ανατριχιάζουν στην ιδέα ότι άλλα στελέχη προεξοφλούν τη νίκη της ΝΔ, θεωρώντας ότι προδίδουν την προοπτική του κόμματος να πετύχει μεγαλύτερα ποσοστά. «Διώχνουν ψηφοφόρους προς το κόμμα της Λούκας και του Χάρη» λένε. Αλλά και για το επίσημο ΠαΣοΚ οι απόψεις διίστανται. Ορισμένοι πιστεύουν ότι το ΠαΣοΚ «υπάρχει μόνο μέσα στη Βουλή, έξω δεν ξέρουμε τι γίνεται», άλλοι όμως εκτιμούν ότι οι παρατάξεις δεν διαλύονται τόσο εύκολα.
Η απόγνωση ενός συνεχώς αυξανόμενου κομματιού της κοινωνίας οδηγεί στην αποδιάρθρωση των κομμάτων. Ολο και περισσότεροι πολιτικοί από όλο και περισσότερα κόμματα διαπιστώνουν με ανησυχία στις συνομιλίες τους με τους ψηφοφόρους τους ότι «στην κοινωνία καλλιεργείται μίσος».
Θα αντέξουν τα δύο μεγάλα κόμματα την πίεση ή θα κατακερματιστούν; Θα βρουν τον τρόπο να σταθεροποιήσουν την οικονομία και να δημιουργήσουν ανάπτυξη ή θα χαθούν στον φαύλο κύκλο της ύφεσης; Θα προκηρυχθούν εκλογές προς τα τέλη Απριλίου ή θα πάρει παράταση η κυβέρνηση; Αν η ΝΔ αναδειχθεί νικήτρια στις εκλογές, υπό ποιους όρους θα συμμετάσχει το ΠαΣοΚ και πώς θα διατηρήσει τη διαφορετική ταυτότητά του;
Ορισμένα ερωτήματα αναμένεται να απαντηθούν έπειτα από την εκλογή νέας ηγεσίας στο ΠαΣοΚ και άλλα έπειτα από τις βουλευτικές εκλογές, οπότε θα ανοίξει ένας νέος και εξίσου δύσκολος κύκλος για το πολιτικό σύστημα.


Τι συζητούν στη Νέα Δημοκρατία
Σκέψεις για μεγάλο συνασπισμό
Στη ΝΔ, η πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις τής δίνει άλλον αέρα, αν και ο δρόμος για την αυτοδυναμία είναι ακόμα μακρύς, μετά και το νέο κόμμα του κ. Π. Καμμένου και με δεδομένο ότι έχει απέναντί της και άλλα δύο κόμματα, τον ΛΑΟΣ και τη Δημοκρατική Συμμαχία.
Οι δηλώσεις Λοβέρδου προκάλεσαν αναστάτωση και στο παρασκήνιο δεν έλειψαν οι συζητήσεις για τους πιθανούς συμμάχους της ΝΔ στο ενδεχόμενο μη ή οριακής αυτοδυναμίας.
Αν και η επίσημη γραμμή της ΝΔ είναι «ισχυρή, αυτοδύναμη κυβέρνηση», γαλάζια στελέχη ακόμη και σε δημόσιες τοποθετήσεις τους αντιμετωπίζουν ως πιθανό το ενδεχόμενο ενός «μεγάλου συνασπισμού» την επομένη των εκλογών.
Η προοπτική συνύπαρξης την επομένη των εκλογών δεν αποκηρύσσεται, δημιουργεί όμως προβληματισμό στην ηγετική ομάδα, καθώς ο κ. Σαμαράς έχει κηρύξει πανστρατιά για να επανέλθουν τα διαγραμμένα στελέχη και να γίνει το κόμμα του πλειοψηφικό ρεύμα στην κοινωνία.
Την παραμονή της τοποθέτησης του κ. Λοβέρδου, μια αποστροφή του λόγου του υπουργού Αμυνας και αντιπροέδρου της ΝΔ κ. Δ. Αβραμόπουλου – οπαδού της άποψης ότι ακόμη και αυτοδύναμη να είναι η ΝΔ πρέπει να συνεργαστεί με το ΠαΣοΚ – προκάλεσε πολλαπλά σχόλια. Κατά τη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Γραμματείας, ο κ. Αβραμόπουλος, παρουσία του κ. Σαμαρά, ανέφερε ότι τα στελέχη του κόμματος πρέπει να αποφεύγουν τον έντονο κομματικό λόγο και την τυφλή σύγκρουση με το ΠαΣοΚ, σημειώνοντας πως οι πολίτες στη συντριπτική τους πλειονότητα προκρίνουν την εθνική ενότητα και συνεννόηση.
Ξεχωριστή σημασία για το παζλ της επόμενης ημέρας έχει μια συνέντευξη του έτερου αντιπροέδρου της ΝΔ και υπουργού Εξωτερικών κ. Στ. Δήμα στο «Βήμα της Κυριακής» (6.1.2012), όπου ανέφερε: «Η αυτοδύναµη κυβέρνηση της ΝΔ θα κυβερνήσει επιδιώκοντας την ευρύτερη δυνατή συναίνεση. Ολοι µπορούν και πρέπει να προσφέρουν στη µεγάλη προσπάθεια της πατρίδας µας να βγει από την κρίση».
Αίσθηση προκάλεσε προ ημερών μια συζήτηση που είχε στο καφενείο της Βουλής ο κ. Ευ. Μεϊμαράκης με ομάδα βουλευτών της ΝΔ, όπου σημείωσε ότι «η κοινωνία πλέον δεν πιστεύει στην αυτοδυναμία των κομμάτων και, αν υπάρξει αυτή, προβληματίζεται με ποιον τρόπο θα κυβερνήσουν». Μάλιστα πρότεινε ως προϋπόθεση για να σωθεί η χώρα να συσταθεί μετά τις εκλογές μια διακομματική επιτροπή για να επεξεργασθεί ένα τριετές κυβερνητικό πρόγραμμα, το οποίο όμως θα πρέπει να εφαρμόσουν απαρέγκλιτα.


«Φράγμα στην Αριστερά»
Για την επαύριο των εκλογών σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας έχει συζητήσει με συνομιλητές του και ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Καραμανλής, που τονίζει σε όλους τους τόνους ότι πρέπει να υποστηριχθεί με κάθε τρόπο ο κ. Σαμαράς για να κατακτήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία η ΝΔ.
Ο κ. Καραμανλής, όμως, εκτιμά ότι η μετεκλογική συνεργασία είναι αναπόφευκτη με το ΠαΣοΚ, ακόμη και αν η ΝΔ κερδίσει την αυτοδυναμία ή μπορέσει να συνεργαστεί με τον ΛΑΟΣ. Θεωρεί ότι χρειάζεται η συγκρότηση ενός μετώπου απέναντι στα κόμματα της Αριστεράς, τα οποία όχι μόνο θα δυσχεράνουν τις προσπάθειες της ΝΔ να κυβερνήσει αλλά θα διαλύσουν «την τελευταία ευκαιρία που θα έχει η χώρα για να σωθεί».


Αναδημοσίευσα Απο Βημα

Η πρώτη τετραπλή μεταμόσχευση άκρων,

Η πρώτη τετραπλή μεταμόσχευση άκρων

Συνολικά 52 γιατροί συμμετείχαν στην επέμβαση,

Τούρκοι χειρουργοί πραγματοποιήσαν μεταμόσχευση τεσσάρων άκρων σε έναν ασθενή όμως στη συνέχεια αναγκάστηκαν να του αφαιρέσουν ένα από τα πόδια γιατί παρουσίασε μετεγχειρητικές καρδιαγγειακές επιπλοκές, όπως ανακοίνωσε σήμερα το πανεπιστημιακό νοσοκομείο Χατσετεπέ της Άγκυρας.

Στην τετραπλή μεταμόσχευση, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά στον κόσμο, συμμετείχαν συνολικά 52 γιατροί. Το νοσοκομείο δεν θέλησε να δώσει περισσότερα στοιχεία για τον ασθενή, που ονομάζεται Σεφκέτ Τσαβντάρ.

«Το ανώτατο επιστημονικό συμβούλιο (του νοσοκομείου) αποφάσισε να αφαιρέσει το ένα πόδι του ασθενούς καθώς το καρδιαγγειακό του σύστημα δεν ήταν σε θέση να το στηρίξει», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Η κατάσταση του ασθενούς είναι σταθερή.

Η επέμβαση αυτή ακολουθεί την πρώτη μεταμόσχευση προσώπου που πραγματοποιήθηκε σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Τουρκίας στο Ακντενίζ, στα νότια της χώρας. Η μεταμόσχευση έγινε τον περασμένο μήνα σε ένα 19χρονο, το πρόσωπο του οποίου είχε καεί όταν ήταν βρέφος.


Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Μπάμπης Μακρίδης: Υπάρχει και η υπαρξιακή κρίση,

Μπάμπης Μακρίδης: Υπάρχει και  η υπαρξιακή κρίση
Ο Αρης Σερβετάλης (στο τιμόνι) και ο Γιάννης Μποσταντζόγλου σε σκηνή από την ταινία «L»,

Μοιάζει με αλληγορία για την κατάσταση στην Ελλάδα, αλλά στην πραγματικότητα το «L», η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του 41χρονου σκηνοθέτη, πραγματεύεται το αδιέξοδο της μέσης ηλικίας,

Γιάννης Ζουμπουλάκης,

Είναι 40άρης και στον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο του συναντά γυναίκα και παιδιά σε πάρκινγκ. Οδηγός αυτοκινήτου/σπιτιού, πρέπει να βρίσκει το καλύτερο… μέλι και να το παραδίδει σε έναν άντρα που συνηθίζει να ξαπλώνει στο γρασίδι και να βρέχεται. Ολα καλά… μέχρι την απειλητική εμφάνιση ενός άλλου οδηγού. Η μυστηριώδης σύνοψη αφορά το «L», την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του σκηνοθέτη Μπάμπη Μακρίδη, η οποία εκπροσώπησε την Ελλάδα στο φεστιβάλ ανεξάρτητου κινηματογράφου του Sundance και αργότερα στο Φεστιβάλ του Ρότερνταμ.
Στην Ολλανδία συνδύασαν το «L» με την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα, αφού ο βασικός ήρωας (Αρης Σερβετάλης) χάνει κάποια στιγμή τη δουλειά του. Ακόμη και στην ιστοσελίδα του φεστιβάλ ήταν γραμμένο ότι το «L» είναι «μια ταινία για το οικονομικό αδιέξοδο».
«Δεν είναι βέβαια αυτό το θέμα της ταινίας» λέει ο Μακρίδης. «Με την οικονομική κρίση τείνουμε να ξεχάσουμε την υπαρξιακή. Και το σινεμά πρέπει να είναι οικουμενικό». Βέβαια ο Μακρίδης παραδέχεται ότι ακόμη και ο ίδιος μαθαίνει το «L» βλέποντάς το ξανά και ξανά. Για εκείνον όμως έχει συγκεκριμένη και απλή ιστορία: ένας άνθρωπος χάνει τη σταθερότητά του στη ζωή, αποφασίζει να βγει για λίγο από το καβούκι του, πατά στον έξω κόσμο αλλά αυτό που δοκιμάζει τον αφήνει και πάλι στάσιμο.
«Νομίζω ότι είναι μια κατάσταση που ζουν πολλοί στα 40» λέει ο σκηνοθέτης, «στην ηλικία που αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν έχεις πράξει ως τότε σωστά και αν πρέπει να προχωρήσεις λίγο παραπάνω. Είναι η εποχή του πρώτου απολογισμού, όταν κάτι σε ταρακουνά. Αλλά πολλές φορές αυτοί που αποφασίζουν να αλλάξουν αντιμετωπίζουν αρνητισμό».
Η χωροχρονική απροσδιοριστία τoυ «L» είναι το σινεμά που εκφράζει τον Μακρίδη, ο οποίος στο σενάριο συνεργάστηκε με τον Ευθύμη Φιλίππου («Κυνόδοντας») με αφορμή μια παλιά ιδέα του φίλου του Γιώργου Γυόκα. «Το ακαθόριστο χώρου και χρόνου δίνει μια άλλη διάσταση στις ιστορίες, ενδεχομένως να τις κάνει κάπως μη πραγματικές, οπότε μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις».
Ο Μπάμπης Μακρίδης γνώρισε και αγάπησε το σινεμά στη γενέτειρά του, την Καστοριά, όπου έζησε ως τα 18. Αποφάσισε να ασχοληθεί επαγγελματικά με τον κινηματογράφο όταν είδε το «Πέρα από τον Παράδεισο» του Τζιμ Τζάρμους. Ενθαρρυμένος από έναν καθηγητή του, γράφτηκε στη Σχολή Σταυράκου. Σύντομα βρήκε τον δρόμο του, αρχικώς στο γραφείο παραγωγής του Γιάννη Σμαραγδή, αργότερα ως βοηθός σκηνοθέτη στην τηλεόραση αλλά και ως βοηθός παραγωγής στη διαφήμιση, που σήμερα είναι η βασική δουλειά του.
Υπάρχει έμπνευση για δημιουργία στη σημερινή Ελλάδα; «Υπάρχει μια συσπείρωση» λέει ο σκηνοθέτης. «Ο κόσμος που θέλει να δημιουργήσει δεν ενδιαφέρεται τόσο για το οικονομικό όσο για την έκφραση. Το «L», για παράδειγμα, έγινε με τη βοήθεια φίλων. Βεβαίως, όλοι ελπίζουμε αυτό να μη συνεχιστεί γιατί δεν είναι σωστό. Αν όμως δεν υπάρχει άλλος τρόπος – που απ’ ό,τι φαίνεται δεν θα υπάρχει για πολλά χρόνια -, νομίζω ότι οι ταινίες θα γίνονται έτσι».


πότε και πού:
Η ταινία «L» προβάλλεται στις αίθουσες σε διανομή Feelgood Entertainment.


Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Μια όπερα για το τέλος του καπιταλισμού,

Μια όπερα για το τέλος του καπιταλισμού
Σκηνές από την παράσταση: φιγούρες ντυμένες με σακούλες σκουπιδιών, σε μια ιστορία απληστίας, διαφθοράς και δίψας για εξουσία,

Η ανατρεπτική καταλανική ομάδα La Fura dels Baus με το έργο «Ανοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόνι» στο Μέγαρο. Μια άγρια και ωμή παράσταση που δοκιμάζει τη σκέψη μας,

Ισμα Μ. Τουλάτου,

«Δεν θέλουμε να προκαλέσουμε ούτε να σκανδαλίσουμε. Αυτό που επιδιώκουμε είναι να ερεθίσουμε τη σκέψη του θεατή». Με ένα στόμα ο Αλεξ Ογέ και ο Κάρλους Παντρίσα, σκηνοθέτες του έργου των Μπέρτολντ Μπρεχτ – Κουρτ Βάιλ «Ανοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόνι», με το οποίο εγκαινιάζεται η συνεργασία του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών με το θέατρο Ρεάλ της Μαδρίτης, δίνουν το στίγμα της συγκεκριμένης παραγωγής αλλά και της φιλοσοφίας της ανατρεπτικής καταλανικής ομάδας La Fura dels Baus.
Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στην ισπανική πρωτεύουσα τον Σεπτέμβριο του 2010 και, όπως συμβαίνει με όλες τις δουλειές της ομάδας που ιδρύθηκε το 1979 στην πόλη Μογιά αλλά γρήγορα μεταφέρθηκε στη Βαρκελώνη, προκάλεσε πολλές συζητήσεις. Ορισμένοι κριτικοί έκαναν λόγο για «άγριο και ωμό ανέβασμα» σπεύδοντας ωστόσο να ξεκαθαρίσουν πως ακριβώς αυτή η προσέγγιση είναι η ιδανική προκειμένου να αποδοθούν οι προθέσεις των δύο δημιουργών. Οι αθηναϊκές παραστάσεις εντάσσονται στον «Κύκλο Μπρεχτ» και ανεβαίνουν με τις υπογραφές των συντελεστών της παραγωγής του Ρεάλ και με τη συμμετοχή μιας πολυεθνικής ομάδας τραγουδιστών.
Η oμάδα La Fura dels Baus ξεκίνησε τη διαδρομή της με θέατρο δρόμου και συνέχισε αναζητώντας νέους τρόπους έκφρασης συνδυάζοντας μουσική, χορό και σκηνικά εφέ. Στη δεκαετία του ’90 ασχολήθηκε με το «ψηφιακό θέατρο» και τις μεγάλων διαστάσεων δημόσιες εκδηλώσεις, ενώ γνώρισε μεγάλη επιτυχία με την παραγωγή της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Βαρκελώνης.
Η όπερα εξελίχθηκε σε ιδανικό πεδίο για τους Fura προκειμένου να ξεδιπλώσουν την ευρηματικότητά τους: μόνο την τελευταία δεκαετία συνεργάστηκαν με τα μεγαλύτερα θέατρα και φεστιβάλ (Σκάλα του Μιλάνου, Κόβεντ Γκάρντεν, Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ κ.ά.) υπογράφοντας παραγωγές που έμειναν για καιρό στη μνήμη των θεατών και στις σελίδες των εφημερίδων λόγω της τόλμης και του ανατρεπτικού χαρακτήρα τους.
Πολιτικό σκάνδαλο
Τι ήταν αυτό που τους κέντρισε στο «Μαχαγκόνι»; «Ο Ζεράρ Μορτιέ, ο διευθυντής του θεάτρου Ρεάλ, μας ζήτησε να ανεβάσουμε αυτή την τόσο δυνατή ιστορία για το τέλος του καπιταλισμού» λέει ο Αλεξ Ογέ. «Ηθελε ένα έργο που να απεικονίζει την κατάσταση την οποία βιώνουμε στην Ευρώπη. Το γεγονός ότι θα παρουσιαστεί αυτή την περίοδο στην Ελλάδα, η οποία αντιμετωπίζει τα προβλήματα που γνωρίζουμε όλοι μας, μας ενδιαφέρει πολύ. Θέλουμε να δούμε πώς θα αντιδράσει ο κόσμος σε ένα θέμα που αποτελεί καθρέφτη για πολλά από όσα αντιμετωπίζουμε σήμερα». Τι πραγματικά θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο από μια ιστορία απληστίας, διαφθοράς και δίψας για εξουσία σε μια κοινωνία όπου η φτώχεια θεωρείται το μεγαλύτερο έγκλημα που μπορεί να διαπράξει κανείς;
Το δίδυμο των Μπρεχτ – Βάιλ έγραψαν το «Μαχαγκόνι» το 1929 θέλοντας να σατιρίσουν τις συμβάσεις της ίδιας της όπερας ως είδους αλλά και να καταγγείλουν με μια δηκτική παραβολή τις «πληγές» της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης η οποία, λίγα χρόνια αργότερα, κατατροπωμένη, μεταξύ άλλων, από τον υπερπληθωρισμό και τις πολιτικές ακρότητες, έμελλε να παραδοθεί στον ζόφο του ναζισμού.
Η πρεμιέρα δόθηκε στις 9 Μαρτίου 1930 στο Νέο Θέατρο της Λειψίας – παρ’ όλο που αρχικά είχε προγραμματιστεί στο Βερολίνο, όπου απορρίφθηκε λόγω του «ωμού και χυδαίου» χαρακτήρα του έργου. Και στη Λειψία, πάντως, ανέβηκε αφού έγιναν πρώτα ορισμένες αλλαγές τις οποίες επέβαλε η διεύθυνση του θεάτρου. Η παράσταση αποτέλεσε ένα από τα ηχηρότερα και διαρκέστερα σκάνδαλα ολόκληρης της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και αυτό για λόγους καθαρά πολιτικούς.
Σε μια εποχή όπου η Γερμανία άρχιζε να βιώνει έντονα τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης του 1929 και οι συντηρητικές δυνάμεις κέρδιζαν σταθερά έδαφος με τους εθνικοσοσιαλιστές να αποκτούν όλο και περισσότερη δύναμη, η όπερα των Μπρεχτ – Βάιλ στάθηκε ιδανική ευκαιρία ώστε να επεκτείνουν και στην τέχνη το αγαπημένο τους θέμα της «εβραιομπολσεβικικής απειλής». Χαρακτηριστικές οι φράσεις του ειδικού στην κουλτούρα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και βιογράφου του Βάιλ, Γιούργκεν Σεμπέρα, σε κείμενο που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα της παράστασης: «Το διακύβευμα ξεπερνούσε κατά πολύ το πεδίο της σύγχρονης όπερας. Και το γιουχάισμα της βραδιάς της πρεμιέρας ήταν σε μεγάλο βαθμό οργανωμένο».
Στη φόρμα του μουσικού θεάτρου αλλά πιο απαιτητικό και σύνθετο, το «Μαχαγκόνι» αποτυπώνει την ατμόσφαιρα μιας εποχής και αναμειγνύει με τρόπο εντυπωσιακό την τζαζ με τους κλασικούς ήχους. Τον Δεκέμβριο του 1931 το έργο ανέβηκε τελικά στο Βερολίνο με μαέστρο τον Αλεξάντερ φον Τσεμλίνσκι. Με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, ωστόσο, το όνομα του Βάιλ συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των «ανεπιθύμητων» καλλιτεχνών και ο συνθέτης τον Μάρτιο του 1933 εγκατέλειψε το Βερολίνο για το Παρίσι για να καταλήξει, δύο χρόνια αργότερα, στις ΗΠΑ.


Χωματερές, η επικράτεια των εξαθλιωμένων
«Τεράστιοι όγκοι σκουπιδιών καλύπτουν τη σκηνή» αποκαλύπτουν οι σκηνοθέτες της παράστασης Αλεξ Ογέ και Κάρλους Παντρίσα. Από τα σκουπίδια ξεπηδούν φιγούρες παραμορφωμένες και ταυτόχρονα οικείες στον σημερινό θεατή αφού οι χωματερές είναι η επικράτεια των εξαθλιωμένων, εκεί όπου όσοι δεν έχουν τίποτε προσπαθούν να κρατηθούν στη ζωή από αυτά που πετούν όσοι έχουν πολλά. Από τον σωρό των απορριμμάτων δημιουργείται η πόλη του Μαχαγκόνι, η ασχήμια καλύπτεται από μια πράσινη τσόχα και οι εγκληματίες γίνονται οι προστάτες του Νόμου. Κάτι είναι ανησυχητικά αφύσικο σε αυτό το σκηνικό και, παρά το φθηνό ποτό και το άφθονο σεξ, οι άνθρωποι θέλουν να εγκαταλείψουν αυτή την πόλη. Ακόμη και οι πιο απλοϊκοί καταλαβαίνουν ότι κάτι δεν πάει καλά όταν όλα δείχνουν τόσο τέλεια και κρύβουν κάτι τόσο σάπιο. Στις παραστάσεις του Μεγάρου Μουσικής την ευθύνη της μουσικής διεύθυνσης έχει ο Νίκος Τσούχλος ο οποίος διευθύνει την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, ενώ τους ρόλους ερμηνεύουν οι Τζέιν Χένσελ, Ντόναλντ Κάας, Χουμπ Κλάσενς, Φράνκο Φαρίνα, Χάρης Ανδριανός, Τάσος Αποστόλου κ.ά. Συμμετέχει επίσης η Χορωδία της ΕΡΤ.


πότε και πού:
«Ανοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόνι» των Μπέρτολντ Μπρεχτ – Κουρτ Βάιλ. Στις 13, 15 και 17/3 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη). Στα γερμανικά με ελληνικούς υπέρτιτλους. Η παράσταση είναι ακατάλληλη για ανηλίκους κάτω των 15 ετών.

Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Μην πυροβολείτε τους μεγάλους θηρευτές!

Μην πυροβολείτε  τους μεγάλους θηρευτές!
Η απώλεια του λιονταριού από την αφρικανική σαβάνα απειλεί την ισορροποπία ολόκληρου του οικοσυστήματος καθώς εκτός από την αύξηση των πληθυσμών των θηρευτών μέσου επιπέδου παρατηρούνται και αλλαγές στη συμπεριφορά τους,


Καρχαρίες, τίγρεις, λύκοι… Η μείωση του αριθμού τους οδηγεί σε ανεξέλεγκτη αύξηση πληθυσμών μικρότερων ζώων,

Ιωάννα Σουφλέρη,

Τι θα ήταν η αφρικανική σαβάνα χωρίς το λιοντάρι της; Τι θα ήταν το δάσος της Πίνδου χωρίς την αρκούδα; Τι θα ήταν ο ωκεανός χωρίς τους καρχαρίες ή τις φάλαινές του; Αυτά τα ερωτήματα απασχολούν τους ερευνητές που διαπιστώνουν ότι τα οικοσυστήματα μπορεί όντως να βασίζονται στους πρωτογενείς παραγωγούς (δηλαδή στα φυτά που βρίσκονται στη βάση της τροφικής πυραμίδας και είναι αυτότροφα), αλλά ταυτόχρονα φαίνεται ότι η ισορροπία τους κρέμεται από την παρουσία των κορυφαίων θηρευτών. Ευρήματα της τελευταίας δεκαετίας έχουν καταστήσει σαφές ότι η απώλεια των μεγάλων σαρκοβόρων κάνει τα οικοσυστήματα να τρίζουν συθέμελα καθώς αλλάζει τους συσχετισμούς δυνάμεων με απρόβλεπτο τρόπο. Όχι μόνο επηρεάζει ανεξέλεγκτα τους πληθυσμούς των υπολοίπων ζώων – οι οποίοι άλλοτε εκτινάσσονται και άλλοτε συρρικνώνονται – αλλά αλλάζει και τη συμπεριφορά τους με συνέπειες που δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν.



Μία από τις έντονες παιδικές αναμνήσεις μου στη θεσσαλική επαρχία έχει να κάνει με τις αλεπούδες. Ακόμα θυμάμαι πόσο μεγάλη εντύπωση μου είχε κάνει η απόφαση της πολιτείας να μειώσει τους πληθυσμούς αλεπούδων δίνοντας κίνητρα στους κυνηγούς. Την απόφαση πληροφορήθηκα από τη γιαγιά μου που πολύ ευχαριστήθηκε όταν έμαθε ότι αυτές οι «πονηρές» αλεπούδες που απειλούσαν τα κοτόπουλά της θα έβρισκαν επιτέλους τον δάσκαλό τους. Αλλά εγώ που ήμουν πάντα με τους αδύναμους και τους κυνηγημένους δεν μπορούσα να κοιμηθώ τα βράδια στην ιδέα ότι όλοι αυτοί οι οπλισμένοι θα κυνηγούσαν άοπλα ζωάκια και δη εκείνα με το πιο τσαχπίνικο μουτράκι του κόσμου.



Η κυρία με τη… ρενάρ

Έτσι, όταν λίγο καιρό αργότερα μία από τις επιφανείς κυρίες της μικρής μας πόλης εμφανίστηκε να φέρει υπερηφάνως το δέρμα μιας αλεπούς – τρόπαιο του συζύγου – ριγμένο στον ώμο της, έμεινα αποσβολωμένη και δεν μπορούσα να πάρω τα μάτια μου από το άψυχο κεφάλι. Θεωρώντας τη συγκεκριμένη κυρία προσωπικά υπεύθυνη για την άδικη δολοφονία, θύμωσα τόσο μαζί της που δεν της έλεγα πια «καλημέρα». Μεταξύ μας, ποτέ δεν κατάλαβε τον λόγο και πιθανόν δεν θα την είχε νοιάξει και καθόλου η άρση των διπλωματικών σχέσεων με το καπριτσιόζικο 7χρονο. Εκείνο που πιθανότατα την ένοιαξε όμως (και αυτήν και τη γιαγιά μου) ήταν άλλο: σε λίγο όλοι άρχισαν να παραπονούνται για τις νυφίτσες που είχαν αποθρασυνθεί. Περιττό να σας πω πόσο χάρηκα όταν άκουσα τη γιαγιά μου να λέει: «Οι αλεπούδες ήταν καλύτερες! Αυτές οι παλιονυφίτσες δεν περιορίζονται μόνο σε αυτά που τρώνε, πριν φύγουν πνίγουν όλα τα κοτόπουλα».

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετά χρόνια για να αντιληφθώ ότι είχα παρακολουθήσει ένα ζωντανό μάθημα οικολογίας. Η δραστική μείωση των αριθμών ενός κορυφαίου θηρευτή (οι λύκοι στην περιοχή μας είχαν εξαφανιστεί από δεκαετίες και ο ρόλος αυτός είχε απομείνει στις αλεπούδες) είχε αποτέλεσμα όχι μόνο την αύξηση των πληθυσμών των θηραμάτων του, αλλά και την αλλαγή στη συμπεριφορά τους. Για την ιστορία, το ίδιο μάθημα πρέπει να πήρε και η πολιτεία και έτσι κάποια στιγμή αποφασίστηκε να σταματήσει το μέτρο των κυνηγητικών κινήτρων εναντίον των αλεπούδων.



Ο κακός ο λύκος…


Τα μυστικά της διατήρησης του δασικού οικοσυστήματος φαίνεται πως διδάσκει η μαμά αρκούδα στο μωρό της. Χωρίς αυτές, το δάσος κυνδινεύει να ασθενήσει σοβαρά.

Μη φανταστείτε όμως ότι η ελληνική πολιτεία ήταν στενόμυαλη ή άσχετη με τα επιστημονικά. Ή, αν προτιμάτε, η ελληνική πολιτεία δεν πρωτοτυπούσε όταν αποφάσιζε τη μείωση των πληθυσμών κάποιου είδους και μάλιστα από αυτά που βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής πυραμίδας. Αντίστοιχα παραδείγματα έχει να επιδείξει σχεδόν ολόκληρη η υφήλιος. Δεν είναι άλλωστε τυχαία η εγκατεστημένη στο συλλογικό υποσυνείδητο απέχθεια (πιθανότατα ανάμεικτη με φόβο) για μεγάλους θηρευτές όπως τα λιοντάρια, οι λύκοι και οι καρχαρίες. Ο λύκος είναι πάντοτε κακός στα παραμύθια (με φωτεινή εξαίρεση τον Τριβιζά και τα πολυβραβευμένα «Τρία μικρά λυκάκια» του), ο καρχαρίας είναι πάντοτε αιμοσταγής και τα λιοντάρια αντιπροσωπεύουν μια δύναμη που είναι συνήθως άδικη.

Αλλά και οι επιστήμονες φαίνεται ότι δεν είχαν εκτιμήσει επακριβώς τη σημασία της απώλειας των μεγάλων θηρευτών. Εν μέρει αυτό είναι φυσικό. «Τα οικοσυστήματα δεν βρίσκονται σε σταθερή κατάσταση, αλλά είναι σε διαρκή ροή. Στη διάρκεια της ιστορίας της Γης έχουν εξαφανιστεί άπειρα είδη, μεταξύ των οποίων και μεγάλοι θηρευτές» σημείωσε μιλώντας στο ΒΗΜΑScience ο κ. Σπύρος Σφενδουράκης, αναπληρωτής καθηγητής Οικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου και προσέθεσε: «Το πώς θα αντιδράσει ένα οικοσύστημα μετά την απώλεια ενός είδους και δη μεγάλου θηρευτή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και δεν είναι εύκολο να προβλεφθεί».



Είχαν υπερτιμηθεί τα κάτω «πατώματα»

Φυσικά οι επιστήμονες γνώριζαν ότι η «έξοδος» ενός ζώου από την τροφική αλυσίδα δίνει χώρο σε άλλα να αναπτυχθούν. Είχαν όμως συνηθίσει στην ιδέα ότι οι τροφικές πυραμίδες απειλούνται όταν εξαφανίζονται τα κάτω «πατώματα», εκείνα που συντηρούν τα παραπάνω. Αν το σκεφτεί κάποιος αυτό δεν είναι παράλογο. Πάρτε για παράδειγμα ένα δασικό οικοσύστημα: στη βάση της πυραμίδας βρίσκονται οι οργανισμοί που οι επιστήμονες ονομάζουν πρωτογενείς παραγωγούς. Πρόκειται για τα δένδρα, τους θάμνους, τις φτέρες, αλλά ακόμη και για τα βρύα που αναπτύσσονται πάνω στους κορμούς των δένδρων. Με άλλα λόγια, στους πρωτογενείς παραγωγούς ανήκουν οι αυτότροφοι οργανισμοί, αυτοί που μπορούν να παράξουν την ενέργεια που απαιτείται για την αύξησή τους από τον ήλιο. Στο επόμενο επίπεδο της πυραμίδας βρίσκονται οι πρωτογενείς καταναλωτές, οι οργανισμοί που τρέφονται με τους πρωτογενείς παραγωγούς, όπως τα ελάφια, οι σκίουροι, οι βάτραχοι, τα σποροφάγα πουλιά, πολλά είδη εντόμων, αρουραίοι, σαλιγκάρια. Στο επόμενο επίπεδο βρίσκονται οι δευτερογενείς καταναλωτές, όπως τα εντομοφάγα πουλιά, οι σαύρες, οι αλεπούδες, αλλά και παμφάγα ζώα όπως τα ρακούν. Τέλος, στην κορυφή βρίσκονται οι τριτογενείς καταναλωτές, τα μεγάλα σαρκοφάγα ζώα, όπως οι λύκοι, οι αρκούδες, οι λύγκες.

Ενώ λοιπόν είναι προφανές ότι η καταστροφή των πρωτογενών παραγωγών (που θα μπορούσε να προκύψει από μια πυρκαγιά) θα οδηγούσε σε κατάρρευση το δασικό οικοσύστημα, δεν είναι προφανές ότι η απώλεια των μεγάλων θηρευτών θα είχε αποτελέσματα τύπου ντόμινο και πως θα παρέσυρε το σύνολο του οικοσυστήματος στην καταστροφή. Επιπροσθέτως, τα ζώα αυτά δεν είναι εύκολο να μεταφερθούν σε εργαστήρια και να μελετηθούν! Για να μπορέσει κάποιος να εκτιμήσει την επίδρασή τους στα οικοσυστήματα θα πρέπει να τα παρακολουθεί επί σειρά ετών. Περιττό δε να πούμε ότι η λέξη «παρακολούθηση» αποκτά άλλη έννοια αν σκεφτεί κάποιος το εύρος των μετακινήσεων των μεγάλων θηρευτών και τη μορφολογία των εδαφών στα οποία μπορούν να κινούνται.



Πώς το ελάφι σκότωσε τον βάτραχο

Παρά τις δυσκολίες και χάρη σε τεχνολογικές εξελίξεις, σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας στην καταγραφή των πληθυσμών. Οπως φανερώνουν οι επιστημονικές ανακοινώσεις, οι μεγάλοι θηρευτές μειώνονται δραματικά και το γεγονός αυτό έχει βαρύτατες οικολογικές αλλά και οικονομικές συνέπειες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υποσαχάρια Αφρική, όπου η μείωση των πληθυσμών λιονταριών και λεοπαρδάλεων επέφερε αυξήσεις στους πληθυσμούς των μπαμπουίνων. Οπως αναφέρει στη μελέτη του ο καθηγητής Οικολογίας του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Ορεγκον των ΗΠΑ William Ripple «σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά δεν πάνε σχολείο προκειμένου μένοντας σπίτι να περιφρουρήσουν τους κήπους και τις καλλιέργειες από τις επιδρομές των πεινασμένων και καταστρεπτικών μπαμπουίνων». Επιπλέον, η στενή γειτνίαση των μπαμπουίνων με τους ανθρώπους ενίσχυσε τη μετάδοση εντεροπαρασίτων από τα ζώα στον άνθρωπο.

Ενα άλλο παράδειγμα του ρόλου των μεγάλων θηρευτών στην υγεία των οικοσυστημάτων έρχεται από τη Γιούτα των ΗΠΑ και συγεκριμένα από το εθνικό πάρκο Zion το οποίο προσελκύει πλήθος τουριστών που μεταξύ άλλων έχουν την ευκαιρία να περπατήσουν το φαράγγι του ποταμού Virgin. Η απομάκρυνση των πούμα από το πάρκο με σκοπό την προστασία των τουριστών είχε ένα αναμενόμενο αποτέλεσμα: την αύξηση των ελαφιών. Κανένας όμως δεν είχε μπορέσει να προβλέψει το μέγεθος αυτής της αύξησης. Οι αριθμοί των ελαφιών διπλασιάστηκαν σε σχέση με τους πληθυσμούς που αναφέρονται στα ιστορικά αρχεία. Εκτός όμως από την αριθμητική αύξηση, τα ελάφια που τώρα πια δεν είχαν κάτι να φοβούνται άρχισαν να συνχάζουν ολοένα και περισσότερο στις όχθες του ποταμού και να καταβροχθίζουν τα πάντα δείχνοντας ιδιαίτερη προτίμηση στα νεαρά δένδρα. Αμεσο αποτέλεσμα της όρεξης των ελαφιών ήταν η παρεμπόδιση της ανανέωσης της φυτικής παραγωγής και όχι μόνο: καθώς οι ρίζες των δένδρων συγκρατούν το χώμα, άρχισε να παρατηρείται αυξημένη διάβρωση στις παραποτάμιες περιοχές. Και αυτό δεν είναι το τέλος της ιστορίας, η αυξημένη διάβρωση αύξησε το πλάτος του ποταμού, μείωσε το βάθος του, κατέστησε τα νερά του θολά, μείωσε τη θερμοκρασία του νερού, ενώ επηρέασε και τη σύσταση των ιζημάτων του βυθού του. Οι πρώτοι χαμένοι από αυτό το ντόμινο των εξελίξεων δεν ήταν άλλοι από τους βατράχους (που γεννούν αβγά σε αβαθή, καθαρά και συγκεκριμένης θερμοκρασίας νερά) και τα υδρόφιλα φυτά.



Ο ωκεανός «κρέμεται» από τον καρχαρία


Ο απειλητικός καρχαρίας μπορεί να τρώει μια σειρά από μικρότερα ψάρια. Ομως η παρουσία του διασφαλίζει την ισορροπία των πληθυσμών των ψαριών που βρίσκονται στα κατώτερα στρώματα της τροφικής πυραμίδας. Οπως κατέδειξε πρόγραμμα προσομοίωσης, η απώλειά του θα οδηγούσε σε κατάρρευση το κοραλλιογενές οικοσύστημα της Χαβάης.

Παραδείγματα όπως τα παραπάνω έχουν καταστήσει φανερή στους επιστήμονες τη δύναμη που ασκεί ο κορυφαίος θηρευτής στη διατήρηση της ισορροπίας ενός οικοσυστήματος. Προκειμένου να μη φτάσουν στο σημείο να παρακολουθούν την κατάρρευση ενός οικοσυστήματος εξαιτίας της απώλειας του κορυφαίου θηρευτή έχουν δημιουργήσει μαθηματικά μοντέλα που προβλέπουν τις επιπτώσεις της. Ενα τέτοιο μοντέλο χρησιμοποίησαν αμερικανοί ερευνητές για να προβλέψουν την επίδραση της απώλειας των μεγάλων καρχαριών από το κοραλλιογενές οικοσύστημα της Χαβάης. Εκτός από την αναμενόμενη αύξηση των θηραμάτων τους, όπως φώκιες ή θαλάσσιες χελώνες (οι οποίες πολλαπλασιάζονται επί εννέα μετά την απουσία του), ομοίως φάνηκε να αυξάνει και ο αριθμός μικρότερων καρχαριών που επωφελούνται από την αύξηση των θηραμάτων. Εκείνο όμως που εξέπληξε τους επιστήμονες ήταν η δραματική μείωση της παρουσίας ψαριών, όπως ένα είδος τόνου που αποτελούσε μέρος του μενού του μεγάλου καρχαρία και λογικά θα έπρεπε να εμφανίζεται αυξημένος. Η σχεδόν ολοσχερής εξαφάνιση του τόνου αποδόθηκε στην αύξηση των πουλιών που χωρίς τον φόβο του μεγάλου καρχαρία υπεραλίευαν τους τόνους. Τέλος, παρατηρήθηκε τεράστια αύξηση των μικρών ψαριών. Με άλλα λόγια, η απομάκρυνση του μεγάλου θηρευτή από το οικοσύστημα κατέστρεψε την ισορροπία του.

Τι θα πει όμως στην πράξη αυτή η καταστροφή; Ενα παράδειγμα που δείχνει πόσο μεγάλες μπορεί να είναι οι συνέπειες της διαταραγμένης ισορροπίας των οικοσυστημάτων είναι αυτό της συστηματικής αλιείας των φαλαινών στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Η υπεραλίευση οδήγησε στη μείωση των αριθμών των φαλαινών που καταναλώνουν πλαγκτόν και που όπως απέδειξαν πρόσφατες έρευνες συμβάλλουν στην απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόφαιρα (το οποίο κατακρημνίζεται στα βάθη των ωκεανών με τα κόπρανα των κητωδών). Υπολογίζεται ότι αυτή η απώλεια των φαλαινών έχει επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με 105 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα και έχει συμβάλει στην κλιματική αλλαγή.



Βοσκή κατά της πυρκαγιάς

Αντιστοίχως, όταν η ισορροπία αποκαθίσταται γίνονται αντιληπτά και τα οφέλη της. Καθώς τα οπληφόρα του Πάρκου Σερενγκέτι στην Αφρική ανέκαμψαν ύστερα από μια μεγάλη παρασιτική επιδημία αυξήθηκε η βόσκηση, πράγμα που με τη σειρά του οδήγησε σε μείωση των πυρκαγιών στην περιοχή, αφού «καθάριζε» τη γη από το χόρτο που στην περίοδο της ξηρασίας μετατρέπεται σε «προσάναμμα». Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πυρκαγιές αποτελούν χαρακτηριστικό φαινόμενο κάποιων οικοσυστημάτων από το ύστερο Πλειστόκαινο και το πρώιμο Ολόκαινο, καθώς τότε έλαβε χώρα η δραματική μείωση των μεγάλων φυτοφάγων στην Αυστραλία και στη βορειοδυτική Αμερική.

Μπορούμε άραγε να κάνουμε κάτι για να αποτραπούν οι συνέπειες της μείωσης των μεγάλων θηρευτών; «Το ερώτημα είναι αν θέλουμε» λέει ο Σπύρος Σφενδουράκης και τονίζει ότι «οι άνθρωποι συνήθως μετρούμε τις καταστροφές με βάση αυτά που μας βολεύουν. Επίσης έχουμε την τάση να συμφωνούμε στη διάσωση ενός είδους εφόσον αυτό είναι χαριτωμένο και κατά προτίμηση διαβιεί μακριά από εμάς».



ΑΝΘΡΩΠΟΣ
Ένας ξεχωριστός υπερθηρευτής

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι ο άνθρωπος αποτελεί έναν υπερθηρευτή. Κυριαρχεί σε όλες τις τροφικές αλυσίδες του πλανήτη και δεν φοβάται κανέναν άλλον θηρευτή (με σπάνιες εξαιρέσεις το να έλθει αντιμέτωπος με μια τίγρη ή έναν καρχαρία). Οι συνέπειες της παρουσίας του στα οικοσυστήματα όμως ξεφεύγουν από αυτές ενός συνηθισμένου υπερθηρευτή. Κατ’ αρχάς ο άνθρωπος τείνει να υπερεκμεταλλεύεται τη λεία του. Και αντίθετα από τους άλλους θηρευτές, δεν είναι εξαρτημένος από αυτή τη λεία. Ετσι μπορεί να επιβιώνει ακόμη και αν οδηγεί τη λεία του σε εξαφάνιση. Τέλος, μέσω της ρύπανσης, της αστικοποίησης, της αποψίλωσης, η επίδραση του ανθρώπου στα οικοσυστήματα έχει πολλές παραμέτρους.

Το πώς θα μετρήσουμε όμως την ανθρώπινη επίδραση στα οικοσυστήματα είναι ένα τεράστιο θέμα. Οπως επεσήμανε μιλώντας στο «ΒΗΜΑScience» ο Σπύρος Σφενδουράκης, αναπληρωτής καθηγητής Οικολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου, «θα πρέπει κανείς να έχει συνεχώς στον νου του το εύρος σε χρόνο και χώρο των οικολογικών μελετών που εκπονεί αλλά και πώς τοποθετεί τον άνθρωπο στο οικοσύστημα. Το να εξετάσουμε σήμερα ένα οικοσύστημα και έπειτα από 20 χρόνια να διαπιστώσουμε μια απώλεια ενός είδους ή μια αύξηση των αριθμών ενός άλλου δεν μας λέει και πολλά. Τα ευρήματά μας δεν θα απεικονίζουν παρά δύο μικρές στιγμές αυτού του οικοσυστήματος. Τα οικοσυστήματα δεν βρίσκονται σε σταθερή κατάσταση αλλά είναι σε διαρκή εναλλαγή και ο άνθρωπος είναι μέρος των οικοσυστημάτων. Η φύση δεν νοιάζεται για την απώλεια κανενός, είτε πρόκειται για υπερθηρευτή είτε για παραγωγό. Στη διάρκεια της ιστορίας της έχουν εξαφανιστεί άπειρα είδη. Ο άνθρωπος, όμως, ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις έχει αντικαταστήσει άλλους υπερθηρευτές, είναι ο μόνος μεταξύ αυτών που μπορεί να σχεδιάσει το είδος της επίδρασης που θέλει να έχει σε ένα οικοσύστημα και να λάβει μέτρα για να πετύχει συγκεκριμένο αποτέλεσμα».

Αναδημοσιευσα Απο Βημα

Ετικετοσύννεφο