Just another WordPress.com site

Archive for the ‘Ιστοριια’ Category

Οι Μνήμες που Πρέπει να ξυπνάν,

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΗΓΗΤΙΚΕΣ,

Οκτώ + 1 αναφορές στο Ζάλογγο,

Η πρόσφατη αναφορά της βουλευτού της ΔΗΜΑΡ, Μαρίας Ρεπούση στον «Χορό του Ζαλόγγου» προκάλεσε νέα αντιπαράθεση μεταξύ του «ορθόδοξου» και «αναθεωρητικού» στρατοπέδου με περισσότερο πολιτικά παρά ιστορικά ελατήρια.

 Στα αποσπάσματα που ακολουθούν καταγράφονταο συνολικά 9 ιστορικές ή περιηγητικές αναφορές στο Ζάλογγο αλλά και το Σούλι. Κάποιες συμφωνούν μεταξύ τους, άλλες είναι εκ διαμέτρου αντίθετες. Υπάρχουν εδώ από λυρικά έως εντελώς αιρετικά σχόλια.

Για εξαγωγή ασφαλούς συμπεράσματος ως προς την ιστορική αλήθεια, δεν ενδείκνυνται. Δεν αρκούν επίσης για να γεφυρώσουν το χάσμα από την «ιερή αγανάκτηση» ως τον καταναγκασμό της αιρετικότητας. Ικανές είναι μόνον να μάς υπομνήσουν ότι οι διαφορές στην ιστορική καταγραφή είναι τόσο παλιές όσο και η ιστορία. Που, εν παρόδω ας ειπωθεί, δεν χωράει σε κανένα σχολικό εγχειρίδιο και ούτε εμπεδώνεται σε γιορτές.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ
Στις αρχές του 1803 η κατάσταση των Σουλιωτών επιδεινώθηκε. Ο Αλής είχε περισφίξει στενά το Σούλι και οι πολιορκημένοι υπέφεραν από έλλειψη τροφής και πολεμοφοδίων. Συγχρόνως ο πονηρός πασάς εκμεταλλεύτηκε τις εσωτερικές έριδες των αντιπάλων του, για να διασπάσει την ενότητά τους. Έστειλε λοιπόν τον Κίτσο Μπότσαρη στο Σούλι με προτάσεις συνδιαλλαγής, υπό τον όρο να αντικαταστήσει αυτός τον Φώτο Τζαβέλα στην αρχηγία. Ο Φώτος οργισμένος από τις προτάσεις αυτές εγκατέλειψε το χωριό του.
Αργότερα όμως δέχτηκε να συζητήσει με τον Αλή νέους όρους συνδιαλλαγής. Προϋπόθεση των συζητήσεων μες τους πολιορκημένους αυτή τη φορά ήταν ότι θα γινόταν ο Φώτος αρχηγός των Σουλιωτών. Αποτέλεσμα αυτής της τακτικής του Αλή ήταν να αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις και να απομακρυνθούν και οι δύο ικανοί πολέμαρχοι Από το Σούλι.

Με τη βοήθεια ενός Σουλιώτη προδότη, του Πήλιου Γούση, ο Αλής κατέλαβε τη στρατηγική θέση του χωριού Αβαρίκο και κύκλωσε τους Σουλιώτες. Μερικοί τότε κατέφυγαν στον Λόφο του Κούγκι, όπου βρίσκονταν πολλά γυναικόπαιδα από την αρχή της πολιορκίας, και άλλοι στον λόφο της Μπίρας. Από τις οχυρές αυτές θέσεις οι πολιορκημένοι απέκρουσαν με σθένος τις επιθέσεις των Αλβανών. Στον λόφο του Κούγκι είχε κατασκευάσει ο θρυλικός μοναχός Σαμουήλ ένα μικρό φρούριο, από όπου αμύνονταν οι 400 περίπου υπερασπιστές του λόφου, ενώ η περισσότερο απόκρημνη Μπίρα αποτελούσε οχυρό απόρθητο για τους επιτιθέμενους.
Την 1η Νοεμβρίου η θέση των Σουλιωτών ήταν τραγική. Ένα μήνα αργότερα, την 1η Δεκεμβρίου, ο αντιπρόσωπος της Ρωσίας στην Επτάνησο Πολιτεία Μοτσενίγος έλαβε διαταγή από τον Ρώσο καγκελάριο κόμη Βοροντσώφ να δαπανήσει όσα χρειάζονταν για τη διάσωση του Σουλίου. Ήταν όμως πια πολύ αργά. Εξαντλημένοι από την πείνα, τις κακουχίες και από τις αρρώστιες, ορισμένοι άνδρες της φρουράς έκαναν γιουρούσι με τα γιαταγάνια στο χέρι, διέσπασαν τον κλοιό των πολιορκητών και σώθηκαν, ενώ οι υπόλοιποι, ύστερα από απελπισμένη άμυνα μερικών ημερών, παραδόθηκαν με τον όρο να αποσυρθούν με τα όπλα τους ελεύθεροι εκεί όπου θα επιθυμούσαν (12 Δεκεμβρίου 1803). Ο καλόγερος όμως Σαμουήλ, που με πέντε συντρόφους του είχαν μείνει τελευταίοι για να παραδώσουν την αποθήκη τροφίμων και πολεμοφοδίων του Κούγκι, έβαλε φωτιά και ανατινάχτηκε στον αέρα μαζί με πολλούς άνδρες του Αλή πασά.

Ο Αλής, που θεώρησε μετά από το γεγονός αυτό τον εαυτό του αποδεσμευμένο από τους όρους της συνθήκης, διέταξε επίθεση εναντίον των Σουλιωτών που έφευγαν προς την Πάργα και το χωριό Ζάλογγο. Η ομάδα που κατευθυνόταν προς την Πάργα κατάφερε πολεμώντας σκληρά να φτάσει στον προορισμό της, όμως οι 100 οικογένειες που είχαν καταφύγει στο Ζάλογγο αντιμετώπιζαν και πάλι τη μανία των Αλβανών. Ένα σώμα υπό τον Κίτσο Μπότσαρη επέτυχε να διασπάσει τις γραμμές των πολιορκητών, οι υπόλοιποι όμως σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν. Είκοσι δύο γυναίκες και 6 άνδρες αυτοκτόνησαν πέφτοντας μαζί με τα παιδιά τους από το ψηλότερο μέρος του βουνού στο βάραθρο. Κυνηγημένοι όσοι επέζησαν, αφού – κατά διαταγή του Αλή – δεν τους δέχτηκαν οι Παργινοί, πέρασαν απέναντι στην Κέρκυρα με το πένθος στις ψυχές τους για τους νεκρούς, για τους σκλάβους συγγενείς τους και για τη χαμένη πατρίδα τους.
ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΡΔΑΤΟΥ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
«Γιατί όμως τον κακολογούνε (σσ: τον Αλή) οι Έλληνες ιστορικοί; Τον κακολογούν γιατί από το 1821 και ύστερα οι πιο πολλοί Ηπειρώτες και κυρίως οι Σουλιώτες, όπως είπαμε, του έψαλλαν όσα σέρνει η σκούπα.
Θα ρωτήσει όμως κανείς: δεν είναι σωστό ότι ο Αλής χτύπησε τους Σουλιώτες με τον πιο σκληρό τρόπο; Σωστό είναι, αλλά τι ήταν οι Σουλιώτες; Η απάντηση είναι ότι ήταν κλέφτες που ρήμαζαν τα γύρω χωριά.
Το Σούλι ήταν μια βουνίσια περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στα βουνά Μούργκε (υψ. 1340) Ζεβρούχο (υψ. 1317) και Τούρλιας (υψ. 1082) και στο μέρος που ενώνεται ο Αχέροντας ποταμός με τον Τσαγκαραδιώτικο. Τα βουνά αυτά λέγονταν στα παλιά χρόνια της Κασιόπης.
Οι Σουλιώτες ήταν χριστιανοί Αρβανίτες από τη φυλή των τσάμηδων. Κατά το 17ο αιώνα πήγαν και εγκαταστάθηκαν στο Σούλι (Το Σούλι είναι λέξη αρβανίτικη και σημαίνει δοκός (πάτερο) και στύλος). Στην αρχή ήταν κτηνοτρόφοι. Εκείνο όμως που έχει σημασία είναι ότι δεν είχαν ακόμα ξεπεράσει την αρχέγονη «οργάνωση του γένους». Όπως και οι Μανιάτες ήταν χωρισμένοι σε φάρες (=πατριές) και όλες οι πατριές αποτελούσαν μίαν αμοσπονδία. (Ελληνικά δεν ήξεραν καθόλου.
Όταν αναγκάζονταν να αλληλογραφούν με τον Αλή και με άλλους χριστιανούς πρόκριτους και Τούρκους, είχαν γραμματικούς που τους έγραφαν τα γράμματα. Το ότι δεν ήξεραν την ελληνική πιστοποιείται από το ότι ο Μάρκος Μπότσαρης στην Κέρκυρα το 1809 άρχισε να μαθαίνει τα ελληνικά. Έφτιαξε μάλιστα και ένα λεξικό «της ρομαϊκοίς και αρβανητικοίς απλής». Το χειρόγραφο ήταν ανέκδοτο και φωτοτυπωμένο κυκλοφόρησε το 1926 από το αλβανικό περιοδικό «Diturija», στο Kalendar Kombar με την επιμέλεια του Kristo Luarasi. Το λεξικό το έφτιαξεν ο Μπότσαρης για να μάθουν οι φίλοι και συγγενείς του την απλή ελληνική).
Ο δημοκρατισμός τους για τον οποίο κάνουν λόγο οι αστοί ιστορικοί αντανακλούσε την πρωτόγονη εοργάνωση του γένους και όχι νεώτερες δημοκρατικές αντιλήψεις.
Οι πιο γνωστές φάρες ήταν οι Μποτσαραίοι, οι Τζαβελλαίοι, οι Φωτομαραίοι, οι Σεχαίοι, οι Δαγκλήδες, οι Κουτσονίκηδες, οι Μπουσμηναίοι και άλλοι.
Ο μεγαλύτερος συνοικισμός, που ήταν σα να πούμε η πρωτεύουσα, ήταν το Σούλι. Άλλοι συνοικισμοί γνωστοί ήταν η Κιάφα, το Αβαρίκο και η Σαμωνίβα. Όλοι αυτοί οι συνοικισμοί ήταν στα ψηλώματα και γύρω τους ήταν φαράγγια.
Κοντά στην Κιάφα ήταν μια βουνοκορφή που λεγόταν Κιούγκι. Ήταν οχυρωμένο και είχε και εκκλησία.
Η γύρω στο Σούλι περιοχή ήταν φτωχότοπος, γι’ αυτό οι Σουλιώτες όταν με τον καιρό πλήθαιναν – έφτασαν τις 10 ή 12 χιλιάδες ψυχές, άρχισαν τις αρπαγές και τις ληστείες. Ήταν οπλισμένοι και κατέβαιναν στις γύρω περιοχές και τις ρήμαζαν.
«Κανένας – λέει ο Περραιβός – καμμίαν τέχνην ή πραγματείαν δεν μεταχειρίζεται παρά όλη τους η γύμνασις παιδιόθεν είναι εις τα άρματα. Με αυτά τρώγουν, με αυτά κοιμούνται και με αυτά ξυπνούν» («Ιστορία Σουλίου», εκδ. 1956, σ. 60).
Με το να είναι οπλισμένοι έγιναν ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων και χριστιανών αγροτών και κτηνοτρόφων. Γι’ αυτό οι Σουλιώτες θεωρούντανε ληστές και το Σούλι οι Ηπειρώτες το έλεγαν Κακοσούλι.
Το κακό μάλιστα παράγινε στο τέλος του 18ου αιώνα.
«Κατά το έαρ του 1791 – γράφει ο Τρύφ. Ευαγγελίδης – οι Σουλιώται εξήλθον των ορεινών αυτών άντρων και ήρχισαν τας εργασίας αυτών λεηλατούντες και ερημώνοντες τα χωρία Μαργαρίτι και Παραμυθιά. Αι επιδρομαί αυτών τοσούτον εξηπλώθησαν, ώστε μετά της κάτω Αλβανίας εμπόριον διεκόπη ολοκλήρως, και ήτο αδύνατον να περάση τις τας προς δυσμάς της κοιλάδος των Ιωαννίνων διόδους, χωρίς πολυαρίθμου συνοδείας την οποίαν εκείνοι (οι Σουλιώτες) πολλάκις κατέστρεφον. Έλαβον και ικανήν τόλμην να εκτείνωσι τας διαρπαγάς αυτών μέχρι των στενών του Πίνδου και δεν επέστρεψαν εις την ιδίαν των περιοχήν, ειμή ότε εβιάσθησαν υπό του χειμώνος. Κατά τας επιδρομάς ταύτας εγένοντο ένοχοι βαναύσων καταχρήσεων, ελεηλάτουν και φίλους και εχθρούς, και περιεπλέχθησαν εις έριδας μετά των οπλαρχηγών των αρματωλών των Τσουμέρκων και του Βάλτου…» («Ιστορία του Αλή Πασά», Αθήναι 1896, σ. 182-183)
Έχουμε ακόμα μαρτυρίες πως επέβαλαν σε 112 χωριά φόρο.
Ήταν φυσικό οι χριστιανοί και Τούρκοι αγρότες να διαμαρτυρηθούν όχι μόνο στον πασά της Ηπείρου, αλλά και στο Σουλτάνο και να ζητήσουν να τιμωρηθούν οι Σουλιώτες και ν’ αναγκαστούν να μην πατούν και ρημάζουν τα χωριά και τα χωράφια τους.
Ο Σουλτάνος άμα έμαθε τα κλέφτικα φερσίματα των Σουλιωτών, πρόσταξε τους τοπάρχες της Ηπείρου να χτυπήσουν τους Σουλιώτες.
Πριν του Αλή έγιναν πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις στα χρόνια 1732, 1754, 1759, 1762, 1772 και 1775. Όμως οι Τούρκοι δεν μπόρεσαν ν’ ανέβουν στα κρησφύγετα των Σουλιωτών και αναγκάστηκαν σ’ όλες αυτές τις εκστρατείες να γυρίσουν πίσω χωρίς αποτελέσματα.
Όταν διορίστηκε πασάς στα Γιάννενα ο Αλής οργάνωσε και αυτός εκστρατείες κατά των Σουλιωτών, το 1791 και 1792, αλλά την έπαθε. Ύστερα όμως από δέκα χρόνια, το 1802, εκστράτευσε με πολύ στρατό και τους ανάγκασε να συνθηκολογήσουν.
Την άλλη χρονιά, το 1803, βλέποντας οι Σουλιώτες πως δεν μπορούσαν πια να μείνουν στο Σούλι, γιατί ο Αλής ήταν αποφασισμένος να τους εξοντώσει, χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και εκείνοι που είχαν αρχηγό τον Τζαβέλλα πήγαν στην Πάργα, οι άλλοι που είχαν επικεφαλής τον Κουτσονίκα όταν έφτασαν στο Ζάλογγο, χτυπήθηκαν από τον Αλή που τους έστησε καρτέρι και ύστερα από μάχη σκοτώθηκαν πολλοί.
Από τότε ξανάσαναν οι αγρότες και άρχισαν άφοβα να καλλιεργούν τα χωράφια και αμπέλια τους, γιατί οι Σουλιώτες άλλοι είχαν περάσει στα Εφτάνησα και άλλοι πήγαν στη Ρούμελη και στο Πήλιο.
Οι Σουλιώτες λοιπόν τους «πολέμους» τους με τον Αλή δεν τους έκαναν «εμπνευσμένοι από τον πόθον της ελευθερίας». Το αίσθημα της εθνικής συνείδησης στα χρόνια εκείνα ήταν ολότελα άγνωστο σ’ αυτούς.
Αυτή είναι η ιστορική αλήθεια.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΠΑΠΑΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ (Αναφορά για το Σούλι)
Εν καιρώ ειρήνης οι Σουλιώται επλήρωναν εις την Πύλην τον συνήθη των ραγιάδων φόρον, ο έστι το χαράτζι εις χρήματα, και πλην τούτου το δέκατον των ποιμνίων αυτών, του βουτύρου και του τυρού. Ενταυτώ όμως εισέπραττον την αυτήν δεκάτην και το αυτό χαράτζι από των κατακτηθέντων, επληρώνοντο και ιδίαν χρηματικήν εισφοράν υπό των γειτόνων αγάδων και πασάδων, ίνα μη λεηλατώσι τα κτήματα αυτών. Αλλ’ είναι περιττόν να προσθέσωμεν, ότι σπανίως διετελούν εν ειρήνη, μάλιστα αφ’ ης η ηγεμονία της Ηπείρου περιήλθεν εις χείρας του Αλή πασά.
Όθεν ο βίος των Σουλιωτών ουδέποτε απέβη βιομηχανικός ή εμπορικός ή λόγιος, όπως ο βίος των άλλων ελληνικών κοινοτήτων. Το κύριον αυτών ενασχόλημα ήτο ο πόλεμος ή η προς πόλεμον Παρασκευή. «Κανένας καμμίαν τέχνην ή πραγματείαν δεν μεταχειρίζεται, λέγει ο Περραιβός περί αυτών, παρά όλη τους η γύμνασις παιδιόθεν είναι εις τα άρματα, με αυτά τρώγουν, με αυτά κοιμούνται και μ’ αυτά ξυπνούν. Ουδέ περί την γεωργίαν ησχολούντο, αλλά ετρέφοντο, ως προείπομεν, δια της εργασίας των 60 υποκειμένων χωρίων. Όθεν πάσα αύτη η συμπολιτεία ωμοίαζε πολύ προς το αρχαίον σπαρτιατικόν πολίτευμα, αι δε σχέσεις μεταξύ των 11 αρχικών χωρίων και των κυριευθέντων 60, ανακαλούσι παραδόξως εις την μνήμην ημών τας μεταξύ Σπαρτιατών και περιοίκων σχέσεις.
Ήσαν δε οι Σουλιώται κράμα Ελλήνων και εξελληνισθέντων Αλβανών και εις των επιφανέστερων γόνων του συνοικεσίου των δύο φυλών του από της 14ης εκατονταετηρίδος αρξαμένου και τελουμένου μέχρι της σήμερον. Η αλβανική εκράτυνε το μάχιμον της ελληνικής πνεύμα, η δε ελληνική ενεφύσησεν εις την αλβανική τα ευγενέστατα ασισθήματα της φιλοπατρίας, της φιλομαθείας και της ευνομίας. Τα δύο κάλλιστα προϊόντα του συνδυασμού τούτου υπήρξαν οι Σουλιώται επί της Στερεάς, οι Υδραίοι και οι Σπετσιώται κατά θάλασσαν. Αλλ’ εάν οι Σπετσιώται και οι Υδραίοι κατά πρώτον εκλείσθησαν εν τη τελευταία επαναστάσει, οι Σουλιώται οίτινες έβαψαν εν αυτή διά του αίματός των τοσαύτα ένδοξα πεδία της μάχης, είχον, καθάπερ γνωρίζομεν ήδη, αναγγείλει προ καιρού το τι ηδύναντο να πράξωσι.
Στην ελληνική έκδοση της Wikipedia περιλαμβάνονται επίσης οι εξής αναφορές:
Αναφορά Μπαρτόλντι
Πρώτος που κατέγραψε το γεγονός αυτό, ήταν ο Πρώσος περιηγητής και διπλωμάτης Ιάκωβος Μπαρτόλντυ, ελσονπου έτυχε την εποχή εκείνη (1803-1804) να βρίσκεται στα Ιωάννινα. Η έστω και πολύ περιληπτική αναφορά του στο γεγονός κρίνεται περισσότερο αντικειμενική, με δεδομένο ότι δεν ήταν και τόσο ευνοϊκός προς τους Έλληνες, ούτε όμως και με τον Αλή Πασά, που όμως δεν τον εμπόδισε να τονίσει τη γενναιότητα των Σουλιωτών, αλλά και την αγριότητα των τμημάτων του Αλή Πασά. Στην αναφορά του εκείνη στο έργο του «Ταξίδιον εις την Ελλάδα 1803 – 1804», (δημοσιεύτηκε στη γερμανική το 1805, και σε γαλλική μετάφραση το 1807), σημειώνει (σε ελεύθερη μετάφραση):
«Καμιά εκατοστή απ΄ αυτούς τους δυστυχισμένους είχαν αποτραβηχτεί βόρεια της Πρέβεζας στο Μοναστήρι του Ζαλόγγου. Τους επιτέθηκαν εκεί θεωρώντας ότι τάχα αυτή η τοποθεσία, πράγματι ισχυρή, θα μπορούσε να τους προσφέρει ένα νέο τόπο μόνιμης διαμονής, όπου και η σφαγή που ακολούθησε υπήρξε φρικτή. Τριάντα εννέα γυναίκες γκρεμίστηκαν από τα βράχια με τα παιδιά τους που μερικά ακόμη βύζαιναν.»
Σημειώνεται η αναφορά για «39» γυναίκες που «γκρεμίστηκαν», με τα παιδά τους χωρίς να διασαφηνίζεται αν ήταν αυτοκτονία, ή θηριωδία.
Αναφορά Ληκ
Δεύτερος που κατέγραψε το γεγονός, περισσότερο λεπτομερώς, ήταν ο Άγγλος στρατιωτικός, περιηγητής και αρχαιολόγος, Γουλιέλμος Μαρτίνος Ληκ, από πληροφορίες που συνέλεξε το 1805, ως αντιπρόσωπος της Αγγλίας στα Ιωάννινα, τις οποίες συμπεριέλαβε στο σύγγραμμά του «Περιήγηση στη Β. Ελλάδα». Στην αναφορά του αυτή σημειώνει:
«Περίπου 100 οικογένειες είχαν αποτραβηχτεί στο μέρος αυτό από το Σούλι και την Κιάφα, με συνθήκες και ζούσαν στο λόφο ανενόχλητες ώσπου έπεσε το Κούγκι. Τότε επειδή τάχα η περιοχή αυτή ήταν περισσότερη οχυρή ξαφνικά τους επιτέθηκαν με διαταγή του Βεζίρη. Όταν η κατάσταση έγινε απελπιστική ο Κίτσος Μπότσαρης και ένα τμήμα του διέφυγαν. Από τους υπολοίπους, 150 σκλαβώθηκαν και 25 κεφάλια στάλθηκαν στον Αλβανό Μπουλούκμπαση στην Καμαρίνα που διεύθυνε τις επιχειρήσεις, 6 άνδρες και 22 γυναίκες ρίχτηκαν από τα βράχια από το ψηλότερο σημείο του γκρεμνού, προτιμώντας έτσι παρά να πέσουν ζωντανοί στα χέρια των εχθρών τους. Πολλές γυναίκες που είχαν παιδιά τις είδαν να τα ρίχνουν με δύναμη προτού εκείνες κάνουν το μοιραίο πήδημα «.
Στη δεύτερη ιστορικά αυτή αναφορά γίνεται σαφής λόγος για αυτοκτονία και βρεφοκτονία, ενώ προστίθενται 6 άνδρες, ο δε αριθμός των γυναικών περιορίζεται στις 22, χωρίς να γίνεται και εδώ μνεία για χορό. Σημειώνεται όμως ότι το σύγγραμμα αυτό δημοσιεύτηκε 33 χρόνια αργότερα, το 1835, επί Βασιλείας του Όθωνα.
Αναφορά Χόλαντ
Tο 1815 ο Χ. Χόλαντ εκδίδει σύγγραμμα με εντυπώσεις του από την Ελλάδα του 1812-13, κάνοντας επιγραμματικά λόγο μόνο για τη βρεφοκτονία στο σχετικό περιστατικό:
«…λέγεται σαν πραγματική ιστορία, πως μια ομάδα Σουλιώτισσες, μαζεύτηκαν σ΄ ένα από τα κοντινά στο Σαράι βάραθρα και έριξαν εκεί τα βρέφη τους για να μη γίνουν σκλάβοι του εχθρού».
Στη τρίτη αυτή αναφορά του περιστατικού, αναφέρεται μόνο η βρεφοκτονία. Με το όνομα Σαράι φέρεται ένα παλαιό πυργόκαστρο που ύπήρχε στη περιοχή, κοντά στη Μονή του Ζαλόγγου.
Αναφορά Χ. Περραιβού
Τον ίδιο όμως χρόνο, το 1815, (έξι χρόνια πριν την επανάσταση του 21), δημοσιεύεται και η πρώτη ελληνική αναφορά στο περιστατικό που περιλαμβάνεται στη δεύτερη έκδοση της «Ιστορίας του Σουλίου και της Πάργας» του Χριστόφορου Περρραιβού που τυπώθηκε στη Βενετία, που αποτελεί και την πρώτη ουσιαστικά ελληνική πηγή του γεγονότος.
Κατ΄ αυτή, όταν τα στρατεύματα του Αλή απέτυχαν και την φορά αυτή να αιχμαλωτίσουν τους Σουλιώτες που όδευαν προς την Πάργα, και παρά τις συνομολογήσεις που είχαν κάνει μαζί τους, αφού ξεκουράστηκαν επί τριήμερο, επιτέθηκαν ξαφνικά στο Ζάλογγο όπου διαβιούσαν όσοι Σουλιώτες είχαν συνθηκολογήσει νωρίτερα με τον Αλή Πασά, αναφέροντας σχετικά…
«τότε εγνώρισαν ο Κουτσιονίκας και ο Κίτσιο Μπότσαρης την συνηθισμένην αντιπληρωμήν όπου δίδει ο Βεζίρης εις τους πιστούς του προδότας, πλην η μετάνοια τότε ήτο ανωφελής. Άρχισαν μ΄ όλον τούτο και αντεμάχοντο μεγαλοψύχως, δεν είχαν όμως τα αναγκαία ν΄ αντισταθούν περισσότερον από δύο ημέρας. Αι γυναίκες δε κατά την δευτέραν ημέραν βλέπουσαι ταύτην τη κτηνώδη περίστασιν, εσυνάχθησαν έως εξήκοντα, επάνω εις έναν πετρώδη κρημνόν. Εκεί εσυμβουλεύθησαν και απεφάσισαν ότι καλύτερα να ριφθούν κάτω από τον κρημνόν διά να αποθάνουν, πάρεξ να παραδοθούν διά σκλάβες εις χείρας των Τούρκων. Όθεν αρπάξαντες με τας ιδίας των χείρας τα άκακα και τρυφερά βρέφη, τα έρριπτον κάτω εις τον κρημνόν. Έπειτα αι μητέρες πιάνοντας η μία με την άλλη τα χέρια τους άρχισαν και εχόρευαν, χορεύουσαι δε επηδούσαν ευχαρίστως μίαν κατόπιν της άλλης από τον κρημνόν. Μερικαί όμως δεν απέθανον, επειδή έπιπτον επάνω εις τα παιδία των και τους συντρόφους, των οποίων τα σώματα ήταν καρφωμένα πάνω εις τες μυτερές πέτρες του κρημνού».
Στην πρώτη αυτή ελληνική καταγραφή του περιστατικού σημειώνεται αφενός ο αριθμός των γυναικών, στο περίπου, «έως 60», και ότι προηγουμένως «εσυμβουλεύθησαν», (με την κυριολεκτική ερμηνεία της λέξης), όπου κατόπιν συμβουλίου αποφάσισαν πλέον συνειδητά τη βρεφοκτονία και τη δική τους στη συνέχεια αυτοκτονία. Και ενώ αναφέρεται εδώ πρώτη φορά ο «χορός», δεν προσδιορίζεται η ημερομηνία. Πάράλληλα γίνεται μνεία περί της προδοσίας που είχε σχετικά σημειωθεί, για την οποία οι προδότες αναγνωρίζουν το σφάλμα τους, πολεμώντας γενναία, πλην όμως αυτό όπως αποδείχθηκε το πλήρωσαν περισσότερο τα γυναικόπαιδα. Στην επόμενη έκδοση του έργου αυτού, το 1857, απαλείφθηκε το περιστατικό της προδοσίας και η λεπτομέρεια του χορού η δε αναφορά στο γεγονός είναι ψυχρή χωρίς συναισθηματικά στοιχεία.
Αναφορά Πουκεβίλ
Το 1820 ο Γάλλος περιηγητής Φραγκίσκος Πουκεβίλ που διέμενε 10 και πλέον χρόνια στην αυλή του Αλή Πασά, εκδίδει τους 3 πρώτους τόμους του έργου του Ταξίδι στην Ελλάδα. Στο 3ο τόμο περιλαμβάνει το επεισόδιο ως ακολούθως (ελεύθερη απόδοση)
«…τις γυναίκες τις γκρέμισαν από τα ύψη των βουνών στις αβύσσους του Αχέροντα, τα παιδιά πουλήθηκαν στα παζάρια.»
Εδώ γίνεται σαφής αναφορά για θηριωδία και όχι για βρεφοκτονία ούτε και για αυτοκτονία. Τον επόμενο όμως χρόνο που εκδίδονται οι άλλοι τόμοι περιλαμβάνεται το γεγονός με περισσότερη λεπτομέρεια:
«Ηρωικό θάρρος εξήντα γυναικών, που κινδύνευαν να παραδοθούν στη σκλαβιά των Τούρκων. Ρίχνουν τα παιδιά τους πάνω στους πολιορκητές σαν να ήταν πέτρες έπειτα, πιάνοντας το τραγούδι του θανάτου και κρατώντας η μιά το χέρι της άλλης, ρίχτηκαν στο βάθος της αβύσσου, όπου τα κομματιασμένα πτώματα των παιδιών τους δεν άφηναν μερικές να συναντήσουν το Χάρο, όπως θα το ήθελαν.»
Στη νεότερη αυτή αναφορά περιλαμβάνεται πλέον ο χορός 60 γυναικών καθώς και η βρεφοκτονία και αυτοκτονία τους, που ταυτίζεται με την αναφορά του Περραιβού, με επιπλέον μια σημείωση ημερομηνίας στο περιθώριο: 22 Δεκεμβρίου 1803 (π. ημερ.).
Αναφορά Κλ. Φωριέλ
To 1823 ο Γάλλος ιστορικός ακαδημαϊκός Κλωντ Φωριέλ συγκεντρώνει τα υπομνήματα των τραγουδιών που θα εκδώσει το επόμενο καλοκαίρι του 1824. Σ΄ αυτά ο Φωριέλ αναφερόμενος στη 2η μέρα εκείνης της μάχης φαίνεται ν΄ ακολουθεί πιστά τον Περραιβό προσθέτοντας πολλές παραστατικές λεπτομέρειες:
«..ήταν ακόμα αβέβαιη, όταν εξήντα γυναίκες, βλέποντας πως στο τέλος θα σκοτώνονταν οι δικοί τους, μαζεύονται σ΄ ένα απότομο ψήλωμα στον γκρεμό, που στη μία πλευρά του ανοιγόταν ένα βάραθρο και στο βάθος του το ρέμα άφριζε ανάμεσα στους μυτερούς βράχους που γέμιζαν τις όχθες και τη κοίτη του. Εκεί αναλογίζονται τι έχουν να κάνουν, για να μη πέσουν στα χέρια των Τούρκων, που τους φαντάζονται κιόλας να τις κυνηγούν. Αυτή η απελπισμένη συζήτηση στάθηκε σύντομη, και η απόφαση που ακολούθησε ήταν ομόγνωμη. Οι περισσότερες απ΄ αυτές τις γυναίκες ήταν μητέρες, αρκετά νέες, και είχαν μαζί τα παιδιά τους, άλλες στο βυζί ή στην αγκαλιά, άλλες τα κρατούσαν από το χέρι. Η κάθε μια πήρε το δικό της, το φίλησε για τελευταία φορά και το έριξε ή το έσπρωξε γυρνώντας το κεφάλι στον διπλανό γκρεμό. Όταν δεν είχαν πια παιδιά να γκρεμίσουν, πιάστηκαν από τα χέρια και άρχισαν ένα χορό, γύρω – γύρω, όσο πιο κοντά γινόταν στην άκρη του γκρεμού και η πρώτη απ΄ αυτές, αφού χόρεψε μια βόλτα φτάνει στην άκρη, ρίχνεται και κυλιέται από βράχο σε βράχο ως κάτω στο φοβερό βάραθρο. Ωστόσο ο κύκλος, ή ο χορός συνεχίζει να γυρνάει, και σε κάθε βόλτα μια χορεύτρια αποκόβεται με τον ίδιο τρόπο, ως την εξηκοστή. Λένε πως από κάποιο θαύμα, μία απ΄ αυτές τις γυναίκες δεν σκοτώθηκε πέφτοντας».[5]
Η λεπτομερής αυτή περιγραφή του Χορού του Ζαλόγγου, με τις εξήντα γυναίκες προσέδωσε μια ιδιαίτερη χρονικά αυτοτέλεια με μια παράλληλη πληρότητα αυτοθυσίας, αντί αυτοκτονίας, εξαίρετης συγκίνησης και θαυμασμού με διεθνή πλέον εμβέλεια που και κυριάρχησε σ΄ όλες τις μετέπειτα ιστορικές αναφορές.

Αναδημοσιευσα Απο Εθνος

Advertisements

Κρήτη: Μία άγνωστη αρχαία πόλη που κατοικήθηκε για πάνω από 1000 έτη,

Κρήτη: Μία άγνωστη αρχαία πόλη που κατοικήθηκε για πάνω από 1000 έτη

Αποκάλυψη μινωικού τάφου στην περιοχή του Κρουσώνα Μαλεβιζίου,

Θερμού Μαρία  


Ανασκάπτεται στο λόφο Κούπος κοντά στον Κρουσώνα, στον δήμο Μαλεβιζίου,

Μία αρχαία πόλη, που κατοικήθηκε για περισσότερο από μία χιλιετία, από την τελευταία Μινωική εποχή έως τους Ελληνιστικούς χρόνους άρχισε να ανασκάπτεται στην Κρήτη, συγκεκριμένα στον λόφο Κούπος κοντά στον Κρουσώνα, που ανήκει στον δήμο Μαλεβιζίου. Πρόκειται για μία θέση, γνωστή από τις αρχές του 20ού αιώνα από αναφορές του αρχαιολόγου Ξανθουδίδη και άλλων, οι οποίοι μιλούσαν για έναν εκτεταμένο οικισμό των Μυκηναϊκών, Γεωμετρικών και Αρχαϊκών χρόνων.

Πράγματι δοκιμαστικές ανασκαφικές τομές, που πραγματοποιήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1980 απέδειξαν την ύπαρξή του αλλά και διεύρυναν το χρόνο κατοίκησής του από τα Υστερομινωικά ως τα Ελληνιστικά χρόνια (1200 – 100 π.Χ.). Άγνωστη παρ΄ όλα αυτά παραμένει ακόμη η ονομασία της πόλης. Σημαντικό στοιχείο όμως είναι η συνεργασία με τον δήμο, ο οποίος παρέχει το σύνολο του επιστημονικού και εργατοτεχνικού προσωπικού ενώ έχει αναλάβει και τη δαπάνη.

Οι συχνές απόπειρες λαθρανασκαφών αλλά και οι κίνδυνοι για τα αρχαία από την καλλιέργεια και τη βόσκηση λειτούργησαν αποφασιστικά για την πρωτοβουλία του δήμου να χρηματοδοτήσει την ανασκαφή, η οποία διεξάγεται υπό την εποπτεία της κυρίας Αθανασία Κάντα, εφόρου της ΚΓ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων ενώ εκτελείται από τον αρχαιολόγο του δήμου Γιώργο Τζωράκη.

Κτίρια της Αρχαϊκής εποχής (7ος – 6ος π.Χ. αιώνας) και πολλά αρχαία αντικείμενα είχαν έρθει στο φως κατά την πρώτη ανασκαφική περίοδο, όταν ερευνήθηκαν δεκάδες σπίτια με καλοχτισμένα δωμάτια. Ανάμεσά τους μάλιστα ξεχωρίζει ένα κτήριο με ιδιαίτερα επιμελημένη τοιχοποιία, καλοφτιαγμένη είσοδο και στεγασμένη αυλή. Στο εσωτερικό των δωματίων εντοπίσθηκαν οι πέτρινες βάσεις επάνω στις οποίες ήταν οι ξύλινες κίονες (δεν διασώθηκαν βεβαίως), που στήριζαν την οροφή. Μια ιδιαίτερη λεπτομέρεια εξάλλου, που δίνει πληροφορίες για τα έθιμα της εποχής ήταν οι λαξευμένοι στο βράχο λάκκοι με κεραμική και άλλα ευρήματα, ένα σύνολο που φαίνεται, ότι αποτελούσαν τα εγκαίνια των θεμελιώσεων για το στερέωμα των κτιρίων.

Αγγεία, σκεύη και εργαλεία, λυχνάρια και ειδώλια ζώων ήταν τα κυρίως ευρήματα από τα κτίρια. Πιο σημαντικά όμως χαρακτηρίζονται τα αρχαϊκά πήλινα, ανάγλυφα πλακίδια, που αποδίδουν γυναικείες μορφές, πλούσια ντυμένες, όρθιες και καθιστές, καθώς και ανδρικές μορφές και Σάτυρους. 

Ανάμεσά τους ιδιαίτερα είναι αυτά που φέρουν ανάγλυφη μία γυναικεία μορφή, που θεωρείται θεότητα και απεικονίζεται γυμνή ή ντυμένη με μακρύ χιτώνα και ψηλό πόλο στο κεφάλι. Μυθολογική παράσταση εξάλλου, που ενδεχομένως αναφέρεται στον φόνο της Κλυταιμνήστρας από τον Ορέστη, παρουσία της Ηλέκτρας (ή την θυσία της Ιφιγένειας κατ΄ άλλους) διακοσμεί τον λαιμό ενός πιθαριού του 7ου π.Χ. αιώνα.

Σημαντικό για τις νέες ανασκαφές είναι, ότι θα γίνουν σε εκτάσεις, που ο δήμος Μαλεβιζίου έχει ήδη απαλλοτριώσει ενώ αναμένεται και η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου, προκειμένου να είναι εφικτή η προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων. Ας σημειωθεί ότι πρόσφατα ανακαλύφθηκε στην περιοχή και ένας μινωικός τάφος.

        
           


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Μινωική έπαυλη ανακαλύφθηκε στην Ιεράπετρα,

Μινωική έπαυλη ανακαλύφθηκε στην Ιεράπετρα







Σε υψόμετρο 900 μέτρων – Χρονολογείται από το 1.600 έως το 1.400 π.Χ.,

Μινωικό κτίριο, χρονολογούμενο από 1.600 έως το 1.400 π.Χ. έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στη θέση Γαϊδουροφάς, στην Ανατολή Ιεράπετρα, σε υψόμετρο 900 μέτρων.

Οι πρώτες ενδείξεις, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, κάνουν λόγο για ένα σημαντικό κτίριο, το οποίο με τα μέχρι τώρα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από την ανασκαφή, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως έπαυλη.

Και ο Βρετανός αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς όταν πέρασε από το σημείο το 1898, σημείωσε στο ημερολόγιο του ότι διαπίστωσε πως στον χώρο -και παρά τις επιχώσεις- υπήρχαν αρχιτεκτονικά στοιχεία που μαρτυρούσαν την παρουσία μινωικού κτιρίου.

Κατά τη φετινή πρώτη ανασκαφική περίοδο διαρκείας δυο εβδομάδων, οι αρχαιολόγοι κατάφεραν να ανασκάψουν, μέχρι το δάπεδο, το εσωτερικό δύο δωματίων.

Το κτίριο – σύμφωνα με τους αρχαιολόγους- διασώζει όλες τις επιχώσεις του, δεν έχει υποστεί μεταγενέστερη σύληση και το κυριότερο, οι ένοικοι το εγκατέλειψαν μετά την καταστροφή του χωρίς να πάρουν μαζί τους τα αντικείμενα που βρίσκονταν στο εσωτερικό του.

Τα αίτια καταστροφής και οι λόγοι εγκατάλειψης του κτιρίου δεν έχουν αποσαφηνιστεί ακόμα και περαιτέρω στοιχεία αναμένεται να προκύψουν με την πρόοδο της ανασκαφής, σύμφωνα με τους ίδιους.

Ακόμη, όπως τονίζουν, οι αρχαιολόγοι τέτοιες επαύλεις υπάρχουν και σε άλλα μέρη της Κρήτης αλλά έως τώρα έχουν καταγραφεί και ανασκαφεί μόνο σε πεδινές περιοχές, σε υψόμετρο έως 400 μέτρα, όπου παραδοσιακά σχετίζονται με την αγροτική καλλιέργεια.

Αντίθετα, το κτίριο στην Ανατολή βρίσκεται πολύ υψηλότερα, και αποτελεί το δεύτερο υπό ανασκαφή κτίριο σε τόσο μεγάλο υψόμετρο μετά από εκείνο στη Ζώμινθο από τους Γιάννη και Έφη Σακελαράκη.
Η ανασκαφή πραγματοποιείται στο πλαίσιο πενταετούς ερευνητικού προγράμματος που υλοποιεί και χρηματοδοτεί το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τη χρηματική στήριξη ιδρυμάτων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, με επικεφαλής τον λέκτορα Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Γιάννη Παπαδάτο, και υποδιευθυντή τον Γεραπετρίτη αρχαιολόγο Κωστή Χαλικιά, διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης.

«Με αυτή την ανασκαφή προσπαθούμε να καταλάβουμε τη σημασία των βουνών για τη μινωική οικονομία, δηλαδή τους φυσικούς πόρους και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές που εκμεταλλεύονταν οι Μινωίτες σε αυτά τα υψόμετρα, τονίζει ο επικεφαλής της ανασκαφής Γιάννης Παπαδάτος.

Ο κ.Παπαδάτος τόνισε ότι «ο δεύτερος στόχος είναι να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε τι γινόταν στη Μινωική Ιεράπετρα όπου τα στοιχεία είναι ελάχιστα. Παρά τη διαχρονική σημασία της πεδιάδας της Ιεράπετρας, δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για τη θέση του μινωικού οικισμού, και δεν γνωρίζουμε αν υπήρχε κάποιου είδους διοικητικό ή ακόμα και ανακτορικό κέντρο, όπως αυτά που έχουν ανασκαφεί σε γειτονικές θέσεις, στα Γουρνιά, στο Μακρύ Γιαλό και στο Μύρτο.

» Γι’ αυτό και αναζητούμε έμμεσα στοιχεία στα βουνά ελπίζοντας ότι η ανασκαφή στην Ανατολή θα μας τα προσφέρει».


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Νέα μελέτη για τα αρχαία τείχη του Πειραιά στη Μαρίνα Ζέας,

Νέα μελέτη για τα αρχαία τείχη του Πειραιά στη  Μαρίνα Ζέας

Τα αρχαία τείχη του Πειραιά κάτω από το δρόμο στην περιοχή της Μαρίνας Ζέας,




Θερμού Μαρία  


Υπόσχεται προστασία και ανάδειξή τους,

Θέλετε προβλήτες; Προστατέψτε πρώτα τα αρχαία! Την τριτοκοσμική και προσβλητική για τις αρχαιότητες κατάσταση, που επικρατεί σήμερα στη Μαρίνα Ζέας προσπαθεί να αναστρέψει το υπουργείο Πολιτισμού διά του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, που θέτει σαφείς και απαρέγκλιτους όρους για την προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων, προκειμένου να δώσει την έγκρισή του για την κατασκευή δύο νέων προβλητών, οι οποίες θα προστεθούν φυσικά, στις πολλές υπάρχουσες.
Το αίτημα έχει ένα ιστορικό, που πάει πίσω στο 2003, όταν συζητήθηκε για πρώτη φορά το θέμα, μόνον που τότε δεν λαμβανόταν καμία πρόνοια για τα αρχαία του μικρού λιμανιού: Τα τείχη του Πειραιά που ακολουθούν την ακτογραμμή καθώς και τους νεώσοικους (τα μακρόστενα κτίρια με άνοιγμα προς τη θάλασσα που χτίζονταν για να στεγάσουν τους στρατιωτικά πλοία δεν ήταν σε πόλεμο). Τώρα όμως στην μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που κατέθεσε η ενδιαφερόμενη εταιρεία «Μαρίνα Ζέας ΑΕ» (στην οποία έχει εκμισθωθεί από τα ΕΤΑ), τα μνημεία αντιμετωπίζονται με την δέουσα προσοχή, γεγονός που ήταν καθοριστικό για την έγκριση των κατασκευών από το ΚΑΣ, αν και η απόφαση ελήφθη ύστερα από μακρά συζήτηση και πολλές διαφωνίες.

«Τα σύγχρονα έργα θα είναι απολύτως συνδεδεμένα με την ανάδειξη των αρχαιοτήτων», είπε γενική γραμματέας κυρία Λίνα Μενδώνη κι αυτός είναι ο βασικότερος όρος, ο οποίος θα πρέπει να τηρηθεί από την εταιρεία. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα πρέπει να κατατεθεί στο υπουργείο εντός 7 – 8 μηνών ενώ για κάθε σημείο του έργου θα υποβάλλονται ξεχωριστές μελέτες. Στην πραγματικότητα μάλιστα οι προβλήτες θα είναι μιάμιση, προκειμένου να απομακρυνθεί η ελλιμενισμός των σκαφών από το τείχος και από τον πύργο του, ο οποίος στο πλαίσιο των τεράστιων αυθαιρεσιών που έχουν γίνει στο αρχαίο λιμάνι καλύφθηκε με τσιμέντο!

Σήμερα στην 127 στρεμμάτων λιμενολεκάνη υπάρχουν θέσεις για 566 σκάφη ενώ με τις νέες προβλήτες, θα προστεθούν άλλες 14, οι οποίες όμως θα προορίζονται για μεγάλα πλοία. Σημειωτέον, οι προβλήτες αυτές θα έχουν μήκος 70 και 100 μέτρα αντίστοιχα ενώ θα είναι πλωτές. Στις νέες εγκαταστάσεις προστίθενται: Ενα πλωτό κρηπίδωμα στην περιοχή του γηπέδου μπάσκετ του Ολυμπιακού, ένας υπόγειος σταθμός τροφοδοσίας, δεξαμενή καυσίμων, σταθμοί αναρρόφησης πετρελαιοειδών καταλοίπων των σκαφών, δίκτυα υποδομών (ύδρευσης, αποχέτευσης ακαθάρτων, πυρόσβεσης, πυρανίχνευσης, ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεφωνικής εγκατάστασης, τηλεόρασης κλειστού κυκλώματος) καθώς και χημικές τουαλέτες.

Φυλακισμένα πίσω από σιδερένια κιγκλιδώματα, εξαφανισμένα κάτω από πεζοδρόμια και γέφυρες, κρυμμένα μέσα σε υπόγεια ή προκειμένου για το ύπαιθρο ανάμεσα σε φοίνικες και σε παρκάκια όπου παίζουν το ρόλο ζαρντινιέρας, ενώ στην θάλασσα χρησιμοποιούνται για το δέσιμο πλοίων είναι σήμερα τα τείχη του Πειραιά. Ενα μεγάλο μέρος τους άλλωστε είναι «εξαφανισμένο» κάτω από τόνους μπαζών από το 1965 όταν έγινε η επιχωμάτωση της παραλίας από τον Σκυλίτση. Η εικόνα τους, όπου είναι ορατά, είναι απαξιωτική για την ιστορία δείχνοντας παράλληλα το έλλειμμα προστασίας της πολιτείας για αυτά. Κι όμως στην αρχαιότητα αυτό το μικρό λιμάνι ήταν ο κατ΄ εξοχήν πολεμικός ναύσταθμος της Αθήνας.

Σύμφωνα με την μελέτη τώρα ανάδειξη των αρχαίων τειχών προβλέπεται στην περιοχή του «Φλοκ Καφέ», με την κατεδάφιση «κτισμάτων» και την δημιουργία χώρου πρασίνου, διαδρομές πρόσβασης θα δημιουργηθούν στην περιοχή του εστιατορίου «Πισίνα», από τα κατάλοιπα του ανατολικού Πύργου θα αφαιρεθεί το τσιμέντο, στο Ναυτικό Μουσείο όπου τμήματα του τείχους χρησιμοποιούνται ως ντεκόρ ή βρίσκονται στα υπόγεια θα απελευθερωθούν ενώ πινακίδες θα επισημαίνουν την σημασία τους. Ακόμη και φωτισμός προβλέπεται εξάλλου, αν και υπερβολικός, όπως τονίσθηκε.

Κατά τη συζήτηση πάντως ακούσθηκαν και διαφορετικές γνώμες αναφορικά με την προσθήκη προβλητών, συγκεκριμένα από τον βουλευτή κ. Θοδωρή Δρίτσα και τη δημοτική σύμβουλο κυρία Μαρία Σταθάκη, οι οποίοι διατύπωσαν τον προβληματισμό και εν τέλει την αντίρρησή τους για το προτεινόμενο έργο όσον αφορά την καταστροφή του περιβάλλοντος και του λιμανιού ιδιαίτερα λόγω της μεγάλης πυκνότητας των σκαφών και της έλλειψη διόδων προς τη θάλασσα. Οι εκπρόσωποι της εταιρείας τέλος, υπεραμύνθηκαν του έργου.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Χιλιετίες ιστορίας ήρθαν στο φως στο Ολυμπιακό Πάρκο του Λονδίνου,

Χιλιετίες  ιστορίας ήρθαν στο φως στο Ολυμπιακό Πάρκο του Λονδίνου






Θερμού Μαρία  


Ανασκαφές ανάμεσα σε σκουπίδια και χημικά και ευρήματα από την Προϊστορική εποχή ως το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο,

Αντιμέτωπο  με το αρχαίο παρελθόν  του ήρθε το  Λονδίνο  κατά  τη  διάρκεια της  ανέγερσης  των  εγκαταστάσεων για  τους  Ολυμπιακούς Αγώνες,  που αρχίζουν σε  λίγες  μέρες. Μη  φανταστεί κανείς  όμως λαμπρά _  ή λιγότερο  λαμπρά _κατάλοιπα  ούτε αντικείμενα υψηλής  αξίας. Το  Λονδίνο  δεν  είναι  Αθήνα,  έτσι  το παρελθόν του ανιχνεύεται ιστορικά  σε μακρές  περιόδους  αποδίδοντας ελάχιστα  ευρήματα,  τα  οποία  ωστόσο  μελετώμενα  από τους αρχαιολόγους  και  άλλους  επιστήμονες δίνουν  μία  εικόνα της  περιοχής τα  τελευταία 12.000 χρόνια.  Στο υπερσύγχρονο Ολυμπιακό  Πάρκο  λοιπόν,  όπου  θα  συναντηθούν  σε  λίγες  μέρες οι μεγαλύτεροι αθλητές του κόσμου    οι αρχαιολόγοι άνοιξαν 121 ανασκαφικές  τάφρους, έφεραν στο φως  πάνω από 10.000 αντικείμενα και αποκάλυψαν   ανθρώπινη δραστηριότητα τουλάχιστον 6.000 ετών από την  Προϊστορική εποχή με τους πρώτους κυνηγούς και αγρότες  ως τις αμυντικές εγκαταστάσεις του  Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αποκάλυψαν  δηλαδή την περιβαλλοντική και γεωαρχαιολογική εικόνα της  περιοχής,  κάτι  που δεν  θα  μπορούσε  να  συμβεί, αν  αυτό το ένα τετραγωνικό μίλι γης  στο East London’s Lower Lea Valley  παρέμενε  η υποβαθμισμένη βιομηχανική ζώνη των  τελευταίων  αιώνων.
Οι  έρευνες  έγιναν  μεταξύ του 2007  και 2009 αλλά  δεν  ήταν  όπως μία  οποιαδήποτε  αρχαιολογική  ανασκαφή, καθώς απαιτήθηκε βαρύς  εξοπλισμός,   προκειμένου να αφαιρεθούν  αρκετές εκατοντάδες τόνοι χώματος σε  κάθε τάφρο,  που  συχνά  είχε  βάθος 15 πόδια  ενώ σε μια θέση  έφθασε σχεδόν τα 30 πόδια. Για να αποφευχθεί  μάλιστα ο κίνδυνος  κατάρρευσης από το βάρος του γύρω εδάφους,   έγιναν ειδικές  κατασκευές.  «Οπου οι  τάφροι   είχαν μεγάλο  βάθος  συχνά έπρεπε να εξασφαλισθούν οι  πλευρές  τους χρησιμοποιώντας στηρίγματα από  χάλυβα», εξηγεί ο Γκάρι  Μπράουν,  επικεφαλής του  έργου.  Μόνον  όταν  οι  χώροι ήταν  ασφαλείς ερχόταν  η  σειρά των ανασκαφέων,  που  πάντως έφεραν  προστατευτικό εξοπλισμό,   όπως ολόσωμες  φόρμες  μίας χρήσης, γάντια, μπότες από καουτσούκ, προστατευτικά γυαλιά, ακόμα και  μάσκες προσώπου.

Η ολοκλήρωση του έργου,  κατόπιν αυτών ήταν τιτάνιο  έργο. Αν και βρίσκεται μόλις τρία χιλιόμετρα βορειοανατολικά  από το  γεμάτο  λάμψη και γοητεία κεντρικό Λονδίνο, αυτή  η  περιοχή ήταν  εξαιρετικά   παραμελημένη. Ετσι οι αρχαιολόγοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την παλαιότητα των κτιρίων, τα απομεινάρια  κατασκευών γενικά  αλλά και με τη βαθιά συσσώρευση οικιακών αποβλήτων του 18ου  και 19ου  αιώνα.  Μεγάλο μέρος   των  σκουπιδιών είχαν εισαχθεί από τις γύρω περιοχές   ενώ το 1844,  όταν αποφασίσθηκε  η  μετακίνηση των χημικών  και γενικά των επιβλαβών  βιομηχανιών  από το κεντρικό Λονδίνο,  πολλές μεταφέρθηκαν εδώ, σε μία περιοχή,  ήδη γνωστή για τη βιομηχανία της. Για τους αρχαιολόγους, αυτό σήμαινε, ότι το έδαφος πολύ  συχνά  ήταν μολυσμένο  από   χημικά.  

Τα αποτελέσματα  ωστόσο  τους  αντάμειψαν. «Η αρχαιολογία κάλυψε μία  τεράστια ζώνη  χρόνου και γεωγραφίας», λέει ο   επικεφαλής του έργου  Νικ Μπέιτμαν  του Μουσείου Αρχαιολογίας του Λονδίνου. «Εχουμε τώρα την πρώτη μακροχρόνια  και  ευρείας κλίμακας εικόνα της ζωής σε αυτό το μέρος του Ανατολικού Λονδίνου, μιας περιοχής που  κατοικήθηκε τόσο στην Προϊστορία  όσο  και σε πιο πρόσφατες εποχές  και  έγινε τόσο σημαντική για την ανάπτυξη της σύγχρονης πόλης».

 Σύμφωνα  με την  έρευνα  λοιπόν στο  τέλος της τελευταίας μεγάλης  Εποχής των Παγετώνων  _ περίπου 12.000 χρόνια πριν _  παγετώνες διαπερνούσαν μια παρθένα  άγρια  φύση  σχηματίζοντας τον ποταμό Λι.  Ωστόσο, τα παλαιότερα στοιχεία από το Ολυμπιακό Πάρκο προέρχονται  από την Νεολιθική εποχή (4000-2200 π.Χ.), όταν οι άνθρωποι άρχισαν να  δημιουργούν τις πρώτες  εκτάσεις για καλλιέργεια χρησιμοποιώντας εργαλεία από πυριτόλιθο. Η ανασκαφική  ομάδα ανακάλυψε στην άκρη ενός καναλιού του ποταμού έναν τέτοιο   πέλεκυ, που χρονολογείται  μεταξύ του  4000 και 3000 π.Χ.,   ωστόσο  δεν υπήρχε κανένα αποδεικτικό στοιχείο είχε χρησιμοποιηθεί κατά την αρχαιότητα. Η  παρουσία  του  όμως σε  παραποτάμια  θέση μπορεί, κατά τον Αντριου Πάουελ   της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας του  Wessex, να  σημαίνει,  ότι  ήταν τελετουργικός.

 Κατά τη διάρκεια της Μέσης Εποχής του Χαλκού, που αρχίζει περί το 1400 π.Χ. μεγάλες  μετατροπές έγιναν στο σημερινό Ολυμπιακό Πάρκο.  Οι  άνθρωποι άρχισαν να χωρίζουν την παραγωγική γεωργική γη σε τετράγωνα, το καθένα από τα οποία περιβαλλόταν  από τάφρους και ενδεχομένως  από φράκτες.  Μια γενικότερη εικόνα της ζωής   έδωσε  εξάλλου η ανακάλυψη οκτώ κυκλικών σπιτιών  της Εποχής του Χαλκού και επτά της Εποχής του Σιδήρου.  Υπήρχαν επίσης πολλές ταφές, μεταξύ των οποίων δύο   της Υστερης Εποχής   του Χαλκού (1000 π.Χ.), μία ταφή   του 1ου π.Χ. – 1ου μ.Χ αιώνα  και τρεις αχρονολόγητες.

 Στη  Ρωμαϊκή  εποχή η περιοχή βρισκόταν  τρία μίλια βορειοανατολικά του Londinium (Λονδίνο),  πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας της Britannia Superior  ενώ διασχιζόταν από  έναν  δρόμο   που συνέδεε το Londinium με το Camulodunum (σημερινό Κόλτσεστερ).  Παρ΄ ότι  όμως  αυτός ο δρόμος  θα  ήταν, μαζί με το ποτάμι ζωτικής  σημασίας  ανένα ίχνος του δρόμου  δεν βρέθηκε. Οι αρχαιολόγοι όμως βρήκαν  κάποια  ρωμαϊκά  κατάλοιπα όπως  οι ελαφρές,  ξύλινες κατασκευές, μία από τις οποίες μπορεί να ήταν  ένας μικρός μόλος. Εντόπισαν  επίσης  ρωμαϊκούς αμφορείς και κεραμικά οικοδομικά υλικά  ( 50 μ.Χ.-  160 μ.Χ.)  καθώς και ένα φθαρμένο νόμισμα του Κωνσταντίνου Β΄(337 μ.Χ. έως 340 μ.Χ.)

Την ιστορία της μετατροπής της περιοχής στην  βιομηχανική καρδιά του Λονδίνου αφηγείται εξάλλου η  ανασκαφή στο Temple Mills, μία περιοχή με  δύο  νερόμυλους που  υπήρχαν  από τον 12ο  αιώνα ως  τα τέλη του 16ου  όταν συνενώθηκαν με ένα βυρσοδεψείο, ένα  μπαρουτοποιείο (μέχρι να  ανατιναχθεί), μύλους για το άλεσμα καλαμποκιού και ελαιοκράμβης  και επιπλέον  βαφεία υφασμάτων και εργοστάσια χρωμάτων. Από τα μέσα του 19ου αιώνα, η εκβιομηχάνιση της Lea Valley εντάθηκε  περισσότερο με  την εγκατάσταση διαφόρων  βιομηχανιών όπως χαρτιού, πίσσας, εκτυπωτικών  μονάδων  και παρασκευής  χημικών. Φθάνοντας στον 19ο  αιώνα  ένα ταχύπλοο, ελαφρύ, λεπτό και γρήγορο, που  βρέθηκε κοντά στο  ποτάμι μαρτυρεί την έναρξη μιας  νέας  εποχής.

Και τα  ευρήματα  κλείνουν  με την  Μάχη του Λονδίνου,  αφού κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το «East End» βομβαρδίστηκε βαριά. Κι  αυτό, γιατί ήταν το πρώτο μέρος του Λονδίνου που έπρεπε  να  διασχίσουν τα εχθρικά αεροσκάφη, που πετούσαν δυτικά από τη ναζιστική Γερμανία. Οι ανασκαφείς  βρήκαν  έτσι μία  αντιαεροπορική εγκατάσταση  κοντά στο Temple Mills, με τέσσερις πλατφόρμες για  όπλα, ένα δωμάτιο που πιθανώς χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση άκαπνης πυρίτιδας, ένα περιοδικό πυρομαχικών, καθώς και ένα κέντρο διοίκησης. Οι κατασκευές αυτές χρονολογούνται από το 1938 ενώ μεταξύ 1941 και 1943 ένας σταθμός ραντάρ χτίστηκε στην περιοχή μαζί με άλλες εγκαταστάσεις,  όπως ένα  πυροβολείο.

Σήμερα  πάντως  είναι άγνωστο  πόσοι  από  τους  αθλητές  και το κοινό που  συγκεντρωθούν  στο Ολυμπιακό  Πάρκο του Λονδίνου για τους Αγώνες θα γνωρίζουν αυτή την ιστορία.


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Μουσεία – πινακοθήκες – εκθεσιακοί χώροι,

Μουσεία - πινακοθήκες - εκθεσιακοί χώροι




Ακρόπολης (Μακρυγιάννη 2-4, τηλ. 210 9241.043). Μοναδικά αριστουργήματα, έργα της αρχαϊκής και κλασικής ελληνικής τέχνης από τα μνημεία του ιερού βράχου της αθηναϊκής Ακρόπολης. Ωράριο: 08.00-20.00 καθημερινά. Είσοδος: 5 ευρώ. 
Αρχαίας Αγοράς (Αδριανού 24, Πλάκα). Εκθέματα που παρέχουν πληροφορίες για τον ιδιωτικό και δημόσιο βίο των αρχαίων Αθηναίων με σημαντικότερα αυτά που σχετίζονται με τις λειτουργίες του αθηναϊκού δημοκρατικού πολιτεύματος. Ωράριο: Δευτ. 11.00-19.00. Τρ.-Κυρ. 08.00-19.00. Είσοδος: 4 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Αρχαιολογικό Δελφών . Παρουσιάζει την ιστορία του δελφικού ιερού και του φημισμένου μαντείου του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Ωράριο: Καθημερινά: 08.30-15.00. Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Αρχαιολογικό Θεσσαλονίκης (. Εκτίθενται ευρήματα από τη Θεσσαλονίκη και τους γειτονικούς νομούς που αναδεικνύουν τον πολιτισμό της Μακεδονίας από την Προϊστορική εποχή ως την Υστερη Αρχαιότητα. Ωράριο: Δευτ. 13.00-19.30, Τρ.-Κυρ. 08.00-19.30. Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Αρχαιολογικό Μαραθώνος (Πλαταιών 114, Μαραθώνας, τηλ. 22940 55155). Εκθέματα από τη Νεολιθική εποχή ως και την Υστερη Ρωμαϊκή με ιδιαίτερη έμφαση στα κατάλοιπα από τη μάχη του Μαραθώνα. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Αρχαιολογικό Πειραιά (Χαρ. Τρικούπη 31, Πασαλιμάνι, τηλ. 210 4521.598). Με εκθέματα που καταγράφουν την ιδιομορφία, τη σύνθεση του πληθυσμού και την ιστορία του Πειραιά από τον 8ο αιώνα π.Χ. ως τα ελληνιστικά χρόνια. Ωράριο: 08.30-15.00 καθημερινά εκτός Δευτέρας. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Βασιλικών Τάφων Αιγών (Βεργίνα Ημαθίας, τηλ. 23310 92347). Οι θησαυροί του τάφου του Φιλίππου Β’ και μελών της βασιλικής οικογένειας σε ένα τεράστιο υπόγειο κέλυφος. Ωράριο: 08.30-15.00 καθημερινώς. Είσοδος: 8 ευρώ και 4 ευρώ μειωμένο (ισχύει για Αιγές και μουσείο). 
Βραυρώνας (Βραυρώνα Νομός Αττικής, τηλ. 22990 27020). Ευρήματα από το ιερό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, τον προϊστορικό οικισμό της Βραυρώνος, αλλά και από την ευρύτερη περιοχή των Μεσογείων. Ωράριο: 08.30-15.00 καθημερινά εκτός Δευτέρας. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Βυζαντινό και Χριστιανικό (Βασ. Σοφίας 22, Αθήνα, τηλ. 213 2139.500). Ενα από τα σημαντικότερα διεθνώς για την τέχνη και τον πολιτισμό του Βυζαντίου με αντικείμενα που προέρχονται από τον ελλαδικό, μικρασιατικό και βαλκανικό χώρο. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00. Είσοδος: 4 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. Δωρεάν κάτω των 18 ετών. 
Βυζαντινού Πολιτισμού (λεωφ. Στρατού 2, Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310 868570). Οι διαφορετικές πτυχές και περίοδοι του Βυζαντινού πολιτισμού με εκθέματα από την Παλαιοχριστιανική ως και Μεταβυζαντινή εποχή. Ωράριο: καθημερινά 08.30-15.00. Είσοδος: 4 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας (Λεβίδου 13, τηλ. 210 8015.870). Η φυσική ιστορία του πλανήτη. Ωρες λειτουργίας: Δευτ.-Σάββ. 09.00-14.30, Κυριακή 10.00-14.30. Είσοδος: 4 ευρώ για παιδιά, 6 ευρώ για ενηλίκους. 
Γουναρόπουλου (Γουναροπούλου 6, Ανω Ιλίσια, τηλ. 210 7777.601). Το σπίτι και εργαστήρι του ζωγράφου Γ. Γουναρόπουλου με μόνιμη συλλογή έργων του. Ωράριο: Τρ.-Τετ. 09.00-13.30 και 18.00-21.00, Πέμ.-Σάββ. 9.00-15.00. Είσοδος ελεύθερη. 
Εβραϊκό (Νίκης 39, Αθήνα, τηλ. 210 3225.582). Η ιστορία των Εβραίων της Ελλάδας. Ωράριο: 09.00-14.30 καθημερινά πλην Σαββάτου. Κυρ. 10.00-14.00. Είσοδος: 5 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Εθνική Γλυπτοθήκη (Αλσος Στρατού, Γουδή, είσοδος Κατεχάκη, τηλ. 210 7709.855). Ωράριο: Δευτ., Τετ., Πέμ., Παρ. 17.00-21.00. Σάββ., Κυρ. 09.00-15.00. Είσοδος: 6,50 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Εθνική Πινακοθήκη (Βασ. Κωνσταντίνου 50, Αθήνα, τηλ. 210 7235.937). Εκθεση με έργα της Συλλογής Α.Γ. Λεβέντη. Ωράριο: Δευτ., Πέμ., Παρ., Σάββ., Κυρ. 09.00-15.30, Τετ. 14.00-21.00, Τρ. κλειστά. 
Εθνικό Αρχαιολογικό (Πατησίων 44, Αθήνα, τηλ. 210 8217.717). Το μεγαλύτερο μουσείο της Ελλάδας και ένα από τα σημαντικότερα του κόσμου προσφέρει ένα πανόραμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού από τις αρχές της Προϊστορίας ως την Υστερη Αρχαιότητα. Ωράριο: Δευτ. 13.30-20.00, Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00. Είσοδος: 7 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ, φοιτητές δωρεάν.
Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β’ 17-19 και Ρηγίλλης, Αθήνα, τηλ. 210 9242.111-2) Επιλογές από τη μόνιμη συλλογή. Ωράριο: Τρ., Τετ., Παρ., Σάββ., Κυρ. 11.00-19.00. Πέμ. 11.00-22.00. Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 5 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Επιγραφικό (Τοσίτσα 1, Αθήνα, τηλ. 210 8232.950, 8217.637). Μοναδικό στην Ελλάδα και το μεγαλύτερο στο είδος του στον κόσμο με 13.536 επιγραφές, γραμμένες κατά κύριο λόγο στην ελληνική γλώσσα. Ωράριο: 08.30-15.00 καθημερινά, εκτός Δευτέρας. 
Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης (Κυδαθηναίων 17, Πλάκα. Τζαμί, Αρεως 1, πλ. Μοναστηρακίου. Λουτρό των Αέρηδων, Κυρρήστου 8. Σπίτι οδού Πανός 22, τηλ. 210 3229.031). Συλλογές λαϊκής τέχνης. Ωράριο: 10.00-14.00 καθημερινά εκτός Δευτέρας. Είσοδος: 2 ευρώ, μειωμένο 1 ευρώ. 
Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη (Βασ. Σοφίας 9 και Μέρλιν 1, τηλ. 210 3611.206). Περιοδικές θεματικές εκθέσεις και άλλες εκδηλώσεις. Ωράριο: Δευτ., Τετ., Σάββ., Κυρ. 10.00-18.00, Πέμ. και Παρ. 10.00-22.00. Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Ισλαμικής Τέχνης (Διπύλου και Ασωμάτων, Κεραμεικός, τηλ. 210 3225.550). Εργα τέχνης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τη Μέση Ανατολή, την Υεμένη και την Ιβηρική Χερσόνησο. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 09.00-15.00, Τετ. 09.00-21.00, Δευτ. κλειστά. Είσοδος: 5 ευρώ, μειωμένο 2,50 ευρώ. Τετάρτη, είσοδος ελεύθερη. 
Ιωαννίνων (Πλατεία 25ης Μαρτίου 6, Ιωάννινα, τηλ. 26510 01050). Ευρήματα από την πρώτη εμφάνιση του ανθρώπου στην Ηπειρο στην Κατώτερη Παλαιολιθική εποχή ως τον 3ο αι. μ.Χ. με ιδιαίτερη έμφαση στο ιερό της Δωδώνης. Ωράριο: 08.30-15.00. Είσοδος: 2 ευρώ, μειωμένο 1 ευρώ. 
Κανελλοπούλου (Θεωρίας 12 και Πανός, Πλάκα, τηλ. 210 3212.313). Αντικείμενα από το 3000 π.Χ. ως τον 19ο αιώνα με κεντρική ιδέα την ανάδειξη της διαχρονικότητας και της συνέχειας της ελληνικής τέχνης. Ωράριο: 08.30-15.00 καθημερινά. Είσοδος: 2 ευρώ, μειωμένο 1 ευρώ. 
Κέντρο Γαία (Οθωνος 100, Κηφισιά, τηλ. 210 8015.870). Οι ανθρώπινες επεμβάσεις στον πλανήτη Γη μέσα από οπτικοακουστικά και αμφίδρομα μέσα. Ωράριο: 09.00-14.30 καθημερινά, εκτός Παρασκευής και εορτών. Είσοδος: 4 ευρώ για παιδιά, 6 ευρώ για ενήλικες. 
Κεραμεικού (Ερμού 148, τηλ. 210 3463.552). Εκθέματα ταφικού χαρακτήρα από το επίσημο νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00, Δευτ. 11.00-15.00. Είσοδος: 2 ευρώ, μειωμένο 1 ευρώ. 
Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη (Καλλισπέρη 12 και Καρυατίδων, Ακρόπολη). Συλλογή κοσμημάτων και μικρογλυπτών. Ωράριο: Τετ., Πέμ., Παρ., Σάββ.: 09.00-15.00 Κυριακή: 11.00-16.00. Κλειστά: Δευτ., Τρ. και εθνικές αργίες. Την τελευταία Κυριακή κάθε μήνα κλειστό, αλλά ανοιχτά την Τρίτη της ίδιας εβδομάδας. Είσοδος: 5 ευρώ, μειωμένο 4 ευρώ. Ελεύθερη είσοδος κάθε Σάββατο. 
Κρατικό Σύγχρονης Τέχνης (Κολοκοτρώνη 21, Μονή Λαζαριστών, Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310 589.140-3). Συλλογή Κωστάκη – Εργα Ρωσικής Πρωτοπορίας. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 10.00-18.00. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 1,50 ευρώ. 
Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφύτου Δούκα 4 και Ηροδότου 1, τηλ. 210 7228.321). Εργα Κυκλαδικής και Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης από τη συλλογή Νικολάου και Αικατερίνης Γουλανδρή. Ωράριο: Δευτ., Τετ., Παρ., Σάββ. 10.00-17.00, Πέμ. 10.00-20.00, Κυρ. 11.00-17.00. Είσοδος: 5 ευρώ, μειωμένο 2,50 ευρώ. 
Μακεδονικό Σύγχρονης Τέχνης (Εγνατίας 154, Θεσσαλονίκη, τηλ. 2310 240.002). Συλλογή έργων σύγχρονης τέχνης. Ωράριο: Τρ.-Σάββ. 10.00-14.00 και 18.00-21.00, Κυρ. 11.00-15.00. 
Μπενάκη (Κουμπάρη 1, τηλ. 210 3671.000). Η Ιστορία της Ελλάδας από τα προϊστορικά χρόνια ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Ωράριο: Δευτ., Τετ., Παρ., Σάββ. 09.00-17.00, Κυρ. 09.00-15.00, Πέμ. 09.00-24.00. Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. Πέμπτη δωρεάν. 
Μπενάκη – Κτίριο οδού Πειραιώς (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, Γκάζι, τηλ. 210 3453.111-3). Εκθέσεις και άλλες εκδηλώσεις. Ωράριο: Τετ., Πέμ. και Κυρ. 10.00-18.00, Παρ. και Σάββ. 10.00-22.00, Δευτ. και Τρ. κλειστά. Είσοδος: 3 ευρώ. 
Μυκηνών (τηλ. 27510 76585, 27510 76802). Ευρήματα από τις Μυκήνες και την ευρύτερη περιοχή, που χρονολογούνται από την αρχή της Εποχής του Χαλκού (3000 π.Χ.) ως την Ελληνιστική εποχή (2ος αι. π.Χ.). Ωράριο: 08.30-15.00. Είσοδος: 8 ευρώ, μειωμένο 4 ευρώ. 
Νομισματικό Αθηνών (Πανεπιστημίου 12, Αθήνα, τηλ. 210 3612.519). Ενα από τα μεγαλύτερα νομισματικά μουσεία διεθνώς με συλλογή από νομίσματα, σταθμία, μετάλλια, μολυβδόβουλα και σφραγιδόλιθους από την Προϊστορική εποχή ως σήμερα. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Ολυμπίας (Αρχαία Ολυμπία, τηλ. 26240 22742). Η μακραίωνη ιστορική εξέλιξη του λαμπρού ιερού της αρχαιότητας, που αποτέλεσε την κοιτίδα των Ολυμπιακών Αγώνων. Ωράριο: 08.30-15.00, Δευτ. 10.30-17.00. Είσοδος 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Πάτρας (Νέα Εθνική οδός Πατρών – Αθηνών 38-40, Πάτρα, τηλ. 2610 623.820, 2613 616.100). Ευρήματα από την Πάτρα και τη Δυτική Αχαΐα που καλύπτουν όλο την αρχαιότητα από το 3000 π.Χ. ως τον 4ο αι. μ.Χ. Ωράριο: Τρ.-Κυρ. 08.30-15.00. Είσοδος: 4 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Πινακοθήκη Ευ. Αβέρωφ (Μέτσοβο, τηλ. 26560 41210). Μόνιμη συλλογή νεοελληνικής τέχνης 19ου-20ού αιώνα. Ωράριο: 10.00-16.00 καθημερινά εκτός Τρίτης. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Πινακοθήκη Ν. Χατζηκυριάκου – Γκίκα (Κριεζώτου 3, τηλ. 210 3615.702). Ενα πανόραμα της πνευματικής και καλλιτεχνικής παραγωγής, του ιστορικού και φιλοσοφικού στοχασμού της γενιάς του ’30, καθώς και ο προσωπικός κόσμος του έλληνα καλλιτέχνη: πίνακες, γλυπτά, σκηνικά, χειρόγραφα, εκδόσεις και έπιπλα. Ωράριο: Τετ.-Κυρ. 10.00-18.00. Είσοδος: 7 ευρώ, μειωμένο 5 ευρώ, δημοσιογράφοι 1 ευρώ. 
Πολεμικό (Ριζάρη 2, Κολωνάκι, 210 7244.464). Συλλογές όπλων από όλο τον κόσμο που χρονολογούνται από τη Νεολιθική εποχή ως το πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Ωράριο: 09.00-14.00 καθημερινά εκτός Δευτέρας. Είσοδος ελεύθερη. 
Πόλεως των Αθηνών – Ιδρυμα Βούρου – Ευταξία (Παπαρρηγοπούλου 7, πλ. Κλαυθμώνος, τηλ. 210 3231.397). Καλύπτει την ιστορική περίοδο από το 1204 ως σήμερα. Ωράριο: καθημερινά 09.00-16.00, Σάββ. και Κυρ. 10.00-15.00, Τρίτη κλειστό. Είσοδος: 3 ευρώ, μειωμένο 2 ευρώ. 
Φρυσίρα (Μονής Αστερίου 3-7, Πλάκα, τηλ. 210 3234.678). συλλογή έργων τέχνης κυρίως σύγχρονων ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Ωράριο: Τετ.-Παρ. 10.00-17.00, Σάββ., Κυρ. 11.00-17.00. Είσοδος: 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ. 
Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (Αποθήκη Α’, λιμάνι Θεσσαλονίκης, τηλ. 2310 566.716). Με αρχεία που καλύπτουν την περίοδο 1890-1980. Ωράριο: Τρ.-Παρ. 11.00-18.00, Σάββ. 11.00-22.00, Κυρ. 11.00-20.00. Είσοδος: 2 ευρώ, 1 ευρώ, 0,50 ευρώ.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Σπείρες 5000 ετών από την Ηρακλειά των Κυκλάδων,

Σπείρες 5000 ετών από την Ηρακλειά των Κυκλάδων

Σπείρες χαραγμένες πάνω σε πέτρες από το 3000 π.Χ.,




Θερμού Μαρία  


Ενα αίνιγμα που περιμένει λύση, 


Οι παλαιότεροι κάτοικοι του νησιού ήταν βέβαιοι, πως αυτές οι σχεδιασμένες σπείρες πάνω στις πέτρες ήταν τα σημάδια (μπούσουλες), που έφτιαχναν οι πειρατές για βρίσκουν τους θησαυρούς, που είχαν θάψει στη γη. 

Αργότερα επικράτησε η άποψη, ότι πρόκειται για καταγραφή των αστρονομικών γνώσεων των αρχαίων Κυκλαδιτών. Ακόμη, ότι επρόκειτο για «όρους», δηλαδή σημάδια των θέσεων οικισμών, νεκροταφείων ή πηγών νερού και επίσης ότι μπορεί να συμβόλιζαν φίδια που θεωρείται ότι αποτρέπουν το κακό. 

Στην πραγματικότητα η ερμηνεία αυτών των βραχογραφιών δεν έχει διατυπωθεί ακόμη. Ούτε υπάρχει απάντηση, γιατί στο νησάκι της Ηρακλείας των Μικρών Κυκλάδων ο αριθμός τους είναι τόσο μεγάλος, αφού έχουν εντοπισθεί περί τις 25! Τόσες έχει καταγράψει ένας ιδιώτης, ο μηχανικός κ. Χρήστος Κανάκης με τη συμβολή και των κατοίκων, από το 1997 που εντόπισε τις πρώτες ως σήμερα και αφού στο μεταξύ έχει παρουσιάσει το «εύρημα» του σε αρχαιολόγους της ΚΑ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων.

Το βέβαιο είναι ότι οι επίκρουστες βραχογραφίες της Ηρακλείας που έχουν διατηρηθεί πάνω σε πετρώματα του νησιού έρχονται κατ΄ ευθείαν από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο (3η χιλιετία π.Χ.). Αρκετές όμως έχουν καταστραφεί οριστικά, επειδή κάποιοι αναζητούσαν τους υποτιθέμενους θησαυρούς κάτω από αυτές. Άλλες «σβήνονται» καθώς έχουν βρεθεί πάνω σε χωματόδρομους, κάτι που τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες. Κάποιες είναι σε δυσπρόσιτα μέρη και αρκετές μπορεί να μην έχουν ανακαλυφθεί ακόμη.

«Περιμένω να καταγραφεί και να προστατευτεί ό,τι έχει απομείνει στο νησί μας μετά το πέρασμα των αρχαιοκαπήλων και των βανδάλων», λέει ωστόσο ο κ. Κανάκης, ο οποίος συνεχίζοντας το έργο του έχει βρει στα χωράφια και εργαλεία κυρίως από οψιανό (λεπίδες, οδοντωτά, οπείς, ξέστρα και πυρήνες).Ως τώρα όμως επιστημονική έρευνα δεν έχει γίνει, ούτε λόγος επομένως για δημοσίευση. Οι σπείρες της Ηρακλείας περιμένουν εις μάτην.

Ο τρόπος με τον οποίο φτιάχνονταν οι βραχογραφίες ήταν το επαναλαμβανόμενο κτύπημα μιας επίπεδης επιφάνειας με αιχμηρό αντικείμενο, που μπορεί να ήταν κομμάτι σμυρίδας (υπάρχει σε μεγάλες ποσότητες σε διάφορα μέρη του νησιού). Κυρίως πάνω σε μάρμαρο γινόταν η χάραξη των βραχογραφιών της Ηρακλείας _ είναι όμοιο με εκείνο της Νάξου _ αν και υπάρχουν και σε άλλα πετρώματα όπως ο κοινός κρητιδικός ασβεστόλιθος. Εξάλλου άλλοτε οι πλάκες είναι κινητές και άλλοτε όμως, βρίσκονται σε επίπεδους βράχους.

«Προσπαθώ – χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα είναι η αλήθεια – να τις προστατεύσω και αν είναι δυνατόν να μπορέσουν με κάποιο τρόπο να γίνουν γνωστές στους αρχαιολόγους», λέει ο κ. Κανάκης. Στην Νάξο και στον Στρόφιλα της Άνδρου βρίσκονται επίσης βραχογραφίες ενώ πρόσφατα εντόπισε και στο Βαθύ της Αστυπάλαιας ο καθηγητής κ. Χρίστος Ντούμας.Να σημειωθεί πάντως ότι επίκρουστες βραχογραφίες υπάρχουν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας όχι όμως της ίδιας θεματολογίας (Μαρώνεια και στις Ρούσσες Θράκης, Παγγαίο, Κρυονέρι, Φίλιπποι, Πήλιο και Συκούριο Λάρισας και Ασφέντου Σφακίων στην Κρήτη.


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Ετικετοσύννεφο