Just another WordPress.com site

Archive for the ‘Οικολογια’ Category

Πράσινη ζωή στη Σουηδία,

Χάρη στον καθαρισμό των υδάτων, οι κάτοικοι της Στοκχόλμης μπορούν να βουτήξουν ελεύθερα ή ακόμη και να… ψαρέψουν τον σολομό τους στην καρδιά της πόλης

Βενιού Ειρήνη

Η Σουηδία δεν είναι μόνο παράδεισος κοινωνικής πρόνοιας, αλλά και όαση οικολογικής διαχείρισης πόρων σε μια ρυπογόνο Ευρώπη. Πώς τα κατάφερε και σε τι μπορούμε να τη μιμηθούμε,

Μια επίσκεψη στην πρωτεύουσα της Σκανδιναβίας, όπως αποκαλούν οι Σουηδοί τη Στοκχόλμη, αρκεί για να καταλάβει κανείς ότι οι Ευρωπαίοι του Βορρά δεν αστειεύονται όταν πρόκειται για το περιβαλλοντικό  μέλλον τους. Η «καρδιά» των σουηδικών πόλεων χτυπά σε ρυθμούς κατασκευαστικής φρενίτιδας με πυρήνα την οικολογική συνείδηση και στόχο ένα καλύτερο αύριο για τις υπάρχουσες και τις επόμενες γενιές. Ενα αύριο με λιγότερους ρύπους, λιγότερα σκουπίδια και απόβλητα και περισσότερο πράσινο, οξυγόνο και χαμόγελο.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Το 2010 η Στοκχόλμη ξεχώρισε ανάμεσα σε 35 ευρωπαϊκές πόλεις για τον «πράσινο» χαρακτήρα της και στέφθηκε Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Η βράβευση αυτή όμως δεν ήρθε «ουρανοκατέβατη». Πίσω από αυτήν κρύβονταν δεκαετίες σκληρής δουλειάς για την επίτευξη μακροπρόθεσμων οικολογικών στόχων που, παρ’ ότι ξεκινούσαν από την κυβέρνηση, δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν χωρίς την πολύτιμη στήριξη των πολιτών.

Σημαντικό ρόλο φαίνεται να έπαιξαν και κατασκευαστικές κινήσεις οικολογικά προσανατολισμένων περιοχών (όπως π.χ. η πόλη Χάμαρμπι) με αφορμή την υποψηφιότητα της Στοκχόλμης ως «οικοδέσποινας» των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Κάτι τέτοιο δεν έγινε, ωστόσο οι προσπάθειες δεν σταμάτησαν εκεί. Παρά το γεγονός ότι η χώρα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πυρηνική ενέργεια, από τη δεκαετία του ’80 και μετά στον ενεργειακό «χορό» μπήκαν και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με αποτέλεσμα να κατέχουν πλέον σημαντική θέση στην ενεργειακή αγορά της χώρας.

Στοκχόλμη, πόλη-πρότυπο

Κάπως έτσι θα μοιάζει το βασιλικό λιμάνι σε λίγα χρόνια.

Αποτελούμενη από 26 διαφορετικούς δήμους και 14 νησάκια, η Στοκχόλμη αριθμεί στο σύνολό της λίγο περισσότερο από 2 εκατ. κατοίκους, με το κέντρο να αγγίζει τους 870.000.

Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Υγείας της Στοκχόλμης κ. Γκιούναρ Σέντερχολμ μιλώντας στο «Bήμα» τόνισε  ότι μια πυκνοκατοικημένη πόλη μπορεί ταυτόχρονα να είναι απόλυτα βιώσιμη. «Το βασικό πλάνο πίσω από την κατασκευαστική ανάπτυξη της Στοκχόλμης είναι το χτίσιμο και το μεγάλωμα της πόλης από έξω προς τα μέσα. Με τον τρόπο αυτόν σήμερα είμαστε στη θέση να σκεφτόμαστε πιο φιλικά προς τους πολίτες συγκριτικά με αυτό που κάναμε πριν από 20 χρόνια. Τότε χτίζαμε νέα διαμερίσματα γιατί έπρεπε, σήμερα χτίζουμε νέα διαμερίσματα γιατί θέλουμε. Πιστεύουμε ότι δεν δημιουργεί η οικονομία τους κατοίκους αλλά αντίθετα οι κάτοικοι δημιουργούν την οικονομία» μας λέει ο ίδιος.

Πίσω από την οικολογική στροφή της Σουηδίας, εξάλλου, κρύβονται και οι αυστηροί κανονισμοί της ΕΕ για περιορισμό των ρύπων μέχρι το 2020, που συνοδεύονται από επώδυνα πρόστιμα υπό μορφή φορολογίας για τους παραβάτες. Οπως παραδέχεται ο κ. Σέντερχολμ, πριν από 100 χρόνια η Στοκχόλμη βρισκόταν σε πολύ άσχημη κατάσταση. Ηταν μία από τις πιο βρώμικες και ανθυγιεινές πόλεις για να ζει κανείς: δεν υπήρχε κεντρική θέρμανση στα σπίτια αλλά ούτε διαχείριση των λυμάτων ή μέσα μαζικής μεταφοράς. Σήμερα η πόλη διαθέτει ένα δίκτυο θέρμανσης/ψύξης (district heating/cooling) το οποίο λειτουργεί με τη βοήθεια νερού, ένα προηγμένο σύστημα καθαρισμού των λυμάτων και ένα σύστημα ανακύκλωσης που «γεννά» ενέργεια.

«Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 ξεκινήσαμε μια προσπάθεια αναδόμησης της πόλης. Κατόπιν ειδικής επεξεργασίας του εδάφους, καταφέραμε να μεταμορφώσουμε μια πρώην βιομηχανική περιοχή σε κατοικήσιμη. Από το 2000 η ανάπτυξη στην πόλη μας είναι ραγδαία, ενώ παράλληλα μεγάλη είναι και η μείωση των ρύπων που εκλύονται στην ατμόσφαιρα» υπογραμμίζει ο ίδιος.

Πώς μειώθηκε το διοξείδιο
Αμεσος στόχος των υπευθύνων τώρα είναι ο περιορισμός των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στους τρεις τόνους ανά κάτοικο ως το 2015 και η πλήρης απαλλαγή από τα ορυκτά καύσιμα ως το 2050. «Στην παρούσα φάση βρισκόμαστε γύρω στους 3,4 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ανά κάτοικο. Ηδη από το 1990 έχουμε μειώσει τις εκπομπές αυτές κατά 43% ανά κάτοικο. Ενα μεγάλο μέρος τους μάλιστα – που εκτιμάται περί τους 2,5 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως – οφείλεται στην κίνηση στην πόλη (λιγότερο από 1 εκατ. τόνοι), στη θέρμανση (1 εκατ. τόνοι) και στην ηλεκτροδότηση (περίπου 500.000 τόνοι). Εχουμε δώσει ιδιαίτερη έμφαση στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στους ποδηλατόδρομους και στα δημόσια ποδήλατα προκειμένου να προσφέρουμε στους πολίτες πιο πράσινες επιλογές ως προς τη μετακίνησή τους» λέει ο κ. Σέντερχολμ.

«Η ηλεκτρική ενέργεια στη Σουηδία προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από πηγές ενέργειας που δεν βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα, όπως π.χ. η πυρηνική ενέργεια, η υδροηλεκτρική ενέργεια, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια» προσθέτει.

«Ως το 2025-2030 στοχεύουμε σε ένα κεντρικό σύστημα θέρμανσης που δεν θα βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα. Το να έχουμε όμως έναν στόλο αυτοκινήτων που να κινούνται με καύσιμα πέραν των ορυκτών αυτό αποτελεί μια πραγματική πρόκληση. Σε αυτή την περίπτωση παρακολουθούμε πολύ τι γίνεται και σε άλλες χώρες της Βόρειας Ευρώπης (π.χ., Δανία, Νορβηγία, Πολωνία, Γερμανία) και πραγματικά προβληματιζόμαστε για το αν υπάρχει ηλεκτρική ενέργεια που να μην οδηγεί σε εκπομπή ρύπων στην ατμόσφαιρα».

Κτίρια με «πράσινη» καρδιά

Στο φουλ εργάζονται οι μονάδες παραγωγής ενέργειας και βιοκαυσίμων από την εκμετάλλευση των απορριμμάτων και των αποβλήτων στο Μάλμε.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός μοντέρνου κτιρίου που ακολουθεί αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα και κανονισμούς είναι το Kungsbrohuset, στο κέντρο της Στοκχόλμης. Μπορεί η γυάλινη υπόστασή του να μην παραπέμπει στον πράσινο χαρακτήρα του, στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα από τα πιο οικολογικά εταιρικά κτίρια της πόλης. Σε αυτό στεγάζεται μεταξύ άλλων και η υψηλής κυκλοφορίας απογευματινή εφημερίδα «Aftonbladet» του ομίλου Schipsted.

Σε ένα μεγάλο ποσοστό η θέρμανση του κτιρίου προέρχεται από τη θερμότητα που παράγεται από το πέρασμα περίπου 250.000 επιβατών ημερησίως από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της πόλης. Το πέρασμα των επιβατών εξασφαλίζει με φυσικό τρόπο σταθερή θερμοκρασία 22 βαθμών Κελσίου στον ίδιο τον σταθμό. Η παραγόμενη θερμότητα μεταφέρεται κατόπιν με υπόγειους σωλήνες στο κτίριο και σε συνδυασμό με το κεντρικό δίκτυο θέρμανσης (που βασίζεται στον κύκλο ζεστού νερού) του προσφέρει επαρκή θερμότητα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Το καλοκαίρι το εντυπωσιακό γυάλινο κτίριο ψύχεται με τη βοήθεια παγωμένου νερού από τη λίμνη Κλάρα. Ενα έξυπνο σύστημα λαμβάνει διαρκώς ενημερώσεις για τον καιρό προσαρμόζοντας έτσι τη θέρμανση και την ψύξη ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν εκτός κτιρίου.

Ο φωτισμός των χώρων εισόδου και του κλιμακοστασίου πραγματοποιείται με τη μεταφορά του φυσικού ηλιακού φωτός στο εσωτερικό του κτιρίου με τη βοήθεια οπτικών ινών. «Δεν πρόκειται για πειραματικές μεθόδους αλλά για τεχνολογίες που έχουν ήδη δοκιμαστεί και εφαρμοστεί» εξηγεί ο κ. Κλας Γιοχάνσον, συντονιστής περιβαλλοντικών θεμάτων στην κατασκευάστρια Jernhusen. «Η μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας προέρχεται από την πρόσοψη του κτιρίου χάρη στα πενταπλά τζάμια». Αυτά δημιουργούν ένα είδος μονωτικού «μαξιλαριού» επιτρέποντας μεν τη διάχυση του ηλιακού φωτός στους ορόφους αλλά διατηρώντας αμετάβλητη τη θερμοκρασία του εσωτερικού χώρου του κτιρίου.

Ακόμη, στα γραφεία υπάρχει το λεγόμενο «πράσινο» κουμπί το οποίο ενεργοποιείται από τον τελευταίο εργαζόμενο και κλείνει τους «διακόπτες» της ηλεκτροδότησης.

Βασιλικό λιμάνι με οικολογικό αέρα

Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης είχε στεφθεί το 2010 η Στοκχόλμη.

Το Royal Seaport αποτελεί ένα από τα πλέον επίδοξα κατασκευαστικά σχέδια, του οποίου η υλοποίηση ξεκίνησε πρόσφατα στα νοτιοανατολικά της Στοκχόλμης.

Σε απόσταση μόλις τριών χιλιομέτρων από το κέντρο, η πρώην βιομηχανική περιοχή υποβάλλεται σε ένα πλήρες «λίφτινγκ» ως το 2030. Σύμφωνα με το όραμα των κατασκευαστών, η μέχρι πρότινος υποβαθμισμένη περιοχή σε λίγα χρόνια αναμένεται να αποτελεί μια hi-tech συνοικία κύρους με πυρήνα τις μηδενικές εκπομπές ρύπων. Ως την ολοκλήρωσή της εκτιμάται ότι θα φιλοξενεί 10.000 έξυπνες κατοικίες με σχεδόν ανύπαρκτο ενεργειακό αποτύπωμα και σύστημα απορρόφησης απορριμμάτων προς ανακύκλωση, 30.000 εταιρείες, εμπορικά καταστήματα, οδικά δίκτυα με δημόσιες συγκοινωνίες και ηλεκτρικά οχήματα και φυσικά ένα υπερσύγχρονο λιμάνι που θα προσφέρει τη δυνατότητα ηλεκτροδότησης των πλοίων προκειμένου να μη χρησιμοποιούν τα καύσιμά τους ενόσω βρίσκονται δεμένα και συνεπώς να μην παράγουν ρύπους.

Πρότυπο για την κατασκευή του «βασιλικού» λιμανιού αποτελεί η πράσινη πόλη Χάμαρμπι η οποία είχε δημιουργηθεί με στόχο να φιλοξενήσει το ολυμπιακό χωριό. Το φουτουριστικό σχέδιο αποτελεί μέρος του C40, ενός διεθνούς δικτύου 40 πόλεων (ανάμεσά τους και η Αθήνα) με στόχο την ανάπτυξη πράσινων πρωτοβουλιών για τον περιορισμό των ρύπων σε τοπικό επίπεδο και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής – και σε αυτό συμμετέχουν μεγάλα ερευνητικά κέντρα της χώρας και εταιρείες-κολοσσοί όπως π.χ. οι Ericsson, Fortum, Electrolux  κ.ά.

Οικισμός – «μπαταρία»!

Τα σπίτια του οικισμού-«μπαταρία» Ανεμπεργκ είναι εφοδιασμένα με ηλιακούς συλλέκτες στις στέγες τους.

Στα βόρεια της Στοκχόλμης υπάρχει μια συνοικία που «λειτουργεί» με πυρήνα τη γεωθερμία και την αποθήκευση ηλιακής θερμότητας στο υπέδαφος. Ο οικισμός Ανεμπεργκ, που ολοκληρώθηκε το 2002, αποτελείται από 50 κατοικίες μεγέθους από 63 τ.μ. ως 125 τ.μ. κατασκευασμένες εξ ολοκλήρου από φιλικά προς το περιβάλλον υλικά.

«Ο λόγος για τον οποίο καταφύγαμε στο συγκεκριμένο σύστημα είναι η διαφορά των ωρών ηλιοφάνειας μεταξύ χειμώνα και καλοκαιριού. Ετσι καταλήξαμε στο ότι η ηλιακή ενέργεια που θα συλλεγόταν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού θα έπρεπε να αποθηκεύεται με κάποιον τρόπο για να χρησιμοποιείται τον χειμώνα. Στις στέγες του οικισμού μας υπάρχουν θερμικοί ηλιακοί συλλέκτες συνολικής έκτασης 2.400 τ.μ., ικανοί να προσφέρουν ζεστό νερό θερμοκρασίας 70-80 βαθμών Κελσίου κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η ενέργεια αυτή περνά αρχικά στο δίκτυο υδροδότησης του οικισμού και ό,τι απομένει καταλήγει στο ειδικό σύστημα αποθήκευσης της θερμότητας στο υπέδαφος για χρήση αργότερα. Το σύστημα ελέγχεται μέσω μικροεπεξεργαστών και η θερμότητα φυλάσσεται στα πετρώματα του υπεδάφους ως τον χειμώνα, οπότε και χρησιμοποιείται από το κεντρικό σύστημα θέρμανσης δαπέδου μέσω της διοχέτευσης ζεστού νερού, στη λογική του district heating» μας εξηγεί ο υπεύθυνος του πράσινου οικισμού Στιγκ Ραμ.

Το κεντρικό σύστημα αποθήκευσης θερμότητας του υπεδάφους, δηλαδή, «φορτίζει» κατά τους καλοκαιρινούς μήνες αγγίζοντας τις 1.200 kWh και τους 42 βαθμούς Κελσίου με στόχο την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων κατά τη διάρκεια του απαιτητικού χειμώνα. Ως τον Φεβρουάριο το σύστημα έχει αποφορτιστεί, με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του να μην ξεπερνά τους 26 βαθμούς Κελσίου.

Τα υπερσύγχρονα σπίτια είναι επίσης εξοπλισμένα με οπτικές ίνες (σχεδόν 100 Μbps ανά διαμέρισμα) οι οποίες μεταφέρουν το ηλιακό φως στο εσωτερικό τους. Η μόνωση των κατοικιών αποτελεί την καρδιά της επιτυχίας του συστήματος: από τη μόνωση των χώρων μέσω ειδικών υλικών και τριπλών τζαμιών για τη θωράκιση της θερμοκρασίας ως τη μόνωση των καλωδιώσεων για τον περιορισμό των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων.

Η γνώμη των πολιτών μετράει
Ανά τριετία οι αρμόδιες αρχές προχωρούν σε δημοσκοπήσεις που αφορούν την ποιότητα ζωής των πολιτών, κατά πόσο είναι ευχαριστημένοι με την υπάρχουσα κατάσταση και τι βελτιώσεις θα μπορούσαν να γίνουν στο αστικό περιβάλλον.

«Σε ερώτησή μας αν τους ενοχλεί που η πόλη μας έχει ιδιαίτερα υψηλούς περιβαλλοντικούς στόχους το 90% δήλωσε ότι κάτι τέτοιο είναι πολύ καλό. Περίπου το 70% θεωρεί ότι είναι θετικό το γεγονός πως απαιτείται η προσωπική συνεισφορά των πολιτών για τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Για εμάς είναι πολύ σημαντικό να βλέπουμε ότι υπάρχει τόσο μεγάλη αποδοχή των ενεργειών μας από τον κόσμο» αναφέρει ο κ. Σέντερχολμ.
Το μυστικό ώστε οι πολίτες να δεχθούν να γίνουν «συνιδιοκτήτες» του οικολογικού σχεδίου του εκάστοτε δήμου κρύβεται, όπως εξηγεί, στη σωστή ενημέρωση και στην προώθηση απλών και πρακτικών μέτρων που κατά την υιοθέτησή τους διευκολύνουν την καθημερινότητά τους. Σημαντικό παράγοντα ωστόσο παίζει και η οικονομική στήριξη τόσο της Ευρώπης όσο και πολυεθνικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη χώρα.

Εισαγωγές… απορριμμάτων!

Το γυάλινο Kungs-brohuset αποτελεί ένα από τα «σμαράγδια» οικολογικής αρχιτεκτονικής της πόλης.

Τη στιγμή που στην Ελλάδα η κυβέρνηση ακόμη παλεύει για την κατασκευή μονάδων καύσης των απορριμμάτων της, η Σουηδία αντιμετωπίζει το αντίθετο πρόβλημα: οι πολίτες παράγουν λιγότερα σκουπίδια από εκείνα που απαιτούνται για την παραγωγή επαρκούς ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας για την κάλυψη των αναγκών τους από τις υπάρχουσες μονάδες καύσης.

Η λύση, σύμφωνα με τη σουηδική υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος, βρίσκεται στην εισαγωγή 800.000 τόνων απορριμμάτων ετησίως από γειτονικές χώρες, τα οποία θα διοχετεύονται στις μονάδες παραγωγής ενέργειας. Στην περίπτωση της Νορβηγίας, το συγκεκριμένο πλάνο αποτελεί μάλλον συμφέρουσα μέθοδο, καθώς η εξαγωγή των απορριμμάτων της – με το αζημίωτο φυσικά – στοιχίζει λιγότερο από τη διαδικασία της καύσης των δικών της σκουπιδιών. Παρ’ όλα αυτά η Σουηδία δεν αναλαμβάνει τη διαχείριση της νορβηγικής τέφρας πλούσιας σε διοξίνες που μένει από την καύση των απορριμμάτων και για τον λόγο αυτόν στη συνέχεια την επιστρέφει «πακέτο» στη γειτονική χώρα.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, χάρη στο ιδιαίτερα επιτυχημένο σύστημα ανακύκλωσης που έχει αναπτύξει η Σουηδία, μόνο το 4% των οικιακών απορριμμάτων καταλήγει σε χωματερές. Η σκανδιναβική χώρα μάλιστα αποβλέπει στη μελλοντική συνεργασία της με πιο μακρινές χώρες – όπως π.χ. η Ρουμανία, η Βουλγαρία και οι χώρες της Βαλτικής -, οι οποίες βασίζονται κυρίως στις χωματερές.

«Κόσμημα» του Νότου

Το υπερσύγχρονο σύστημα απορρόφησης απορριμμάτων στο Μάλμε μεταφέρει τα σκουπίδια μέσω υπόγειων σωληνώσεων στα σημεία συλλογής τους, μακριά από τις κατοικημένες περιοχές.

Κατηφορίζοντας στα νότια της χώρας συναντάμε το Μάλμε. Πρόκειται για την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Σουηδίας μετά τη Στοκχόλμη και το Γκέτεμποργκ η οποία ξεχωρίζει για τον έντονα οικολογικό της προσανατολισμό.

Και στην περίπτωση του Μάλμε, μια πρώην βιομηχανική περιοχή μεταμορφώθηκε σε «συνοικία του μέλλοντος». Ο λόγος για το Γουέστερν Χάρμπορ ή αλλιώς το δυτικό λιμάνι, στο οποίο δήμος και αρχιτέκτονες έβαλαν τα δυνατά τους δημιουργώντας μια περιοχή υπερσύγχρονων κατοικιών, σχεδιαστικά υψηλής αισθητικής και έντονα οικολογικού χαρακτήρα. Φυσικά πριν από την έναρξη των κατασκευαστικών έργων πραγματοποιήθηκε ειδικός καθαρισμός των εδαφών.

«Πρόκειται για την πρώτη περιοχή στο Μάλμε όπου οι κατασκευαστικές εταιρείες συνδύασαν επιτυχώς τη βιωσιμότητα με την ολιστική προσέγγιση, παντρεύοντας την παραγωγή ενέργειας με την εκμετάλλευση των απορριμμάτων, την ανακύκλωση του νερού, τις πράσινες μετακινήσεις, την υψηλή αρχιτεκτονική και τους άφθονους χώρους πρασίνου» μας εξηγεί ο υπεύθυνος επικοινωνίας του Τμήματος Περιβάλλοντος του Δήμου του Μάλμε κ. Ντάνιελ Σκογκ.

Ενα από τα δυνατά χαρτιά της περιοχής είναι το σύστημα ανακύκλωσης των απορριμμάτων (οργανικών και μη). «Στην παρούσα φάση ένας από τους κύριους στόχους μας είναι η συλλογή οργανικών απορριμμάτων από όλους – πολίτες και μαγαζάτορες» υπογραμμίζει ο κ. Σκογκ. «Τον περασμένο χειμώνα ελήφθη η πολιτική απόφαση της υποχρεωτικής ανακύκλωσης των τροφίμων με αποτέλεσμα την παραγωγή βιοκαυσίμων για την κίνηση των δημόσιων λεωφορείων και αυτοκινήτων που έχουν υποβληθεί στην απαραίτητη μετατροπή. Πρόκειται για έναν εξαιρετικό τρόπο εκμετάλλευσης των απορριμμάτων».

Εμείς επισκεφτήκαμε τις – όχι και τόσο ευωδιαστές – μονάδες ανακύκλωσης των λυμάτων και των οργανικών αποβλήτων της πόλης για την παραγωγή βιοκαυσίμων και λιπασμάτων, όπως επίσης και την εντυπωσιακή μονάδα αποτέφρωσης των απορριμμάτων της δημοτικής εταιρείας Sysav για την παραγωγή ενέργειας. Εκεί συναντήσαμε τον υπεύθυνο επικοινωνίας  κ. Ρούσταν Νίλσον ο οποίος μας εξήγησε πώς μπορούμε να μετατρέψουμε τα σκουπίδια σε… θησαυρό.

«Μέσα στο 2011 προχωρήσαμε στην εκμετάλλευση περίπου 903.000 τόνων απορριμμάτων. Από αυτά, το 61% αποτεφρώθηκε, το 37% ανακυκλώθηκε και το μόλις 2% οδηγήθηκε σε χωματερές» αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Στη Σουηδία ο δήμος είναι υπεύθυνος για τα απορρίμματα που προέρχονται από τα σπίτια και τους πολίτες: συσκευασίες, χαρτί, γυαλί, οργανικά απόβλητα, αυτοκίνητα, ηλεκτρονικές συσκευές. Η συλλογή αυτών αποτελεί ευθύνη του κάθε δήμου ξεχωριστά. Εκείνοι στη συνέχεια στέλνουν τα απορρίμματα στις μονάδες επεξεργασίας τους».

«Στις πρόσφατα δομημένες περιοχές, όπως το Γουέστερν Χάρμπορ, έχει τοποθετηθεί ένα σύστημα απορρόφησης απορριμμάτων. Οι κάτοικοι μπορούν να πετάξουν τα σκουπίδια τους σε ειδικούς σωλήνες (ξεχωριστούς ανά είδος) οι οποίοι στη συνέχεια τα οδηγούν στα σημεία συλλογής τους έξω από την κατοικημένη περιοχή».

«Ετησίως η μονάδα αποτέφρωσης απορριμμάτων από 550.000 τόνους απορριμμάτων παράγει σχεδόν 1,4 TWh ηλεκτρικής ενέργειας που προορίζεται για το δίκτυο θέρμανσης και 250 GWh ηλεκτρικού ρεύματος. Η ενέργεια αυτή αποτελεί το 60% του συνόλου της παραγόμενης ενέργειας στην περιοχή και πωλείται στην ιδιωτική εταιρεία E.on, η οποία μέσω φυσικού αερίου παράγει το υπόλοιπο 40%».

Στην περίπτωση των οργανικών αποβλήτων που προέρχονται από τρόφιμα, εξάλλου, η εκμετάλλευση 25.000 τόνων είναι αρκετή για την παραγωγή βιοκαυσίμων αντίστοιχων με 2 εκατ. λίτρα πετρελαίου.

Τα υπολείμματα της ανακύκλωσης
Οπως υποστηρίζουν οι υπεύθυνοι των μονάδων εκμετάλλευσης οργανικών αποβλήτων, ό,τι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί επιδέχεται επιπλέον επεξεργασίας για την απομάκρυνση μικρο-οργανισμών και τη μετατροπή του σε λίπασμα.

Στην περίπτωση των απορριμμάτων προς αποτέφρωση, η διαδικασία είναι διαφορετική. «Από την τέφρα του πυθμένα αφαιρούμε τα ίχνη μετάλλων, τα οποία στη συνέχεια πουλάμε ή τα χρησιμοποιούμε σε κατασκευαστικές δραστηριότητες στις εγκαταστάσεις μας (δρόμοι κτλ.) ή για την κάλυψη χωματερών. Κατά τη διαδικασία του διαχωρισμού των απορριμμάτων προκύπτει πάντοτε κάποιο υπόλοιπο, το οποίο αποτελεί το 2% που καταλήγει στις χωματερές» αναφέρει ο κ. Νίλσον.

Πάνω από όλα ενημέρωση
Η επιτυχία του μοντέλου ανακύκλωσης οφείλεται στη διαρκή ενημέρωση του κοινού. Μια ενημέρωση το κόστος της οποίας αναλαμβάνει πλήρως η εταιρεία διαχείρισης απορριμμάτων και ξεκινά υπό μορφή διασκεδαστικών σεμιναρίων ήδη από το σχολείο, σε μαθητές ηλικίας 10 ετών. Η επιλογή της ηλικίας σύμφωνα με τον κ. Νίλσον είναι πολύ σημαντική καθώς τότε οι μαθητές έχουν ξεπεράσει τον παιδικό ενθουσιασμό, όμως εξακολουθούν να διατηρούν την περιέργειά τους ενώ παράλληλα μπορούν να παρακολουθήσουν πιο συγκεντρωμένα μια τέτοιου είδους παρουσίαση.

«Στα παιδιά παρουσιάζουμε την κατάσταση σε μικροκλίμακα: τα ρωτούμε τι θα μπορούσαν να κάνουν με τα οικιακά τους απόβλητα αν δεν μπορούσαν να τα πετάξουν εκτός σπιτιού» περιγράφει ο υπεύθυνος επικοινωνίας της Sysav. «Προς μεγάλη μας έκπληξη, παρατηρούμε ότι παρά τη νεαρή τους ηλικία είναι πολύ λογικά ως προς τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τον περιορισμό των απορριμμάτων και στη συνέχεια γίνονται πολύ αυστηροί κριτές απέναντι στις κινήσεις των γονιών τους».

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Advertisements

Οικολογικά παράδοξα,

Οικολογικά παράδοξα

Γαλδαδάς Αλκης

Πόσες μπανιέρες νερό πίνετε με το πρωινό σας; Πότε τα οικολογικά αυτοκίνητα απειλούν τη ζωή στην πόλη; Πράσινος είναι μόνο ο Ηλιος; Η ζωή μας πρέπει να γίνει ποδήλατο; Ακούγονται παράδοξα, όμως τα ερωτήματα αυτά έχουν βάση!

Με τους πάγους στον Βόρειο Πόλο της Γης να λιώνουν τέσσερις φορές πιο γρήγορα απ’ ό,τι πριν από δέκα χρόνια, σαν το βούτυρο στην κατσαρόλα του μάγειρα όταν πάει να φτιάξει το καινούργιο φαγητό, δεν μένει πια αμφιβολία για την αλλαγή στο παγκόσμιο κλίμα και στις θερμοκρασίες. Ακόμη και ο συντηρητικός «Economist», σε 16σέλιδο αφιέρωμά του το καλοκαίρι, για τον Βορρά που εξαφανίζεται, παραδέχεται ότι «πολλές από τις αλλαγές στην Αρκτική είναι κατανοητές, αλλά λίγα πράγματα μπορούν να μας γεμίσουν με ασφάλεια». Και η αναφορά στον μάγειρα δεν είναι τυχαία, αφού θα μπορούσε κάποιος εύκολα να πιστέψει ότι μπορεί όλα αυτά να είναι και μέρος μιας συνταγής. Αφού κάτω από τους πάγους κρύβονται θησαυροί υδρογονανθράκων και άλλων κοιτασμάτων, ενώ οι άνθρωποι βρίσκουν την ευκαιρία ν’ ανοίξουν τώρα και χρυσοφόρες θαλάσσιες λεωφόρους.
Η Παγκόσμια Τράπεζα εξάλλου υπολογίζει ότι μεταξύ 2010 και 2050 οι αλλαγές θα κοστίσουν από 60 ως 85 δισ. ευρώ. Από επιστημονικές εργασίες λοιπόν και δημοσιοποιημένες απόψεις συλλέξαμε κάποιες παράδοξες εκ πρώτης όψεως σκέψεις για να τις θέσουμε στην κρίση και των αναγνωστών.

Το αόρατο νερό
«Πόσο νερό ξοδέψατε παίρνοντας το πρωινό σας;» ρωτάει ο Tony Allan στο βιβλίο του «Virtual Water». Οσο μπορούσε να περιέχει ένα ποτήρι με χυμό; Ούτε καν αυτό αν δεν ήπιατε χυμό; Ετσι νομίζετε αν δεν σκεφθείτε πόσο νερό, αόρατο εκείνη τη στιγμή στο τραπέζι, χρειάστηκε για να παραχθούν όσα τρώει ένας Αμερικανός ή ένας Ευρωπαίος: Καφές (=140 λίτρα), τοστ (=80 λίτρα), μπέικον (=480 λίτρα), αβγό (=120 λίτρα), γάλα (=240 λίτρα), μήλο (=70 λίτρα). Σύνολο: 1.100 λίτρα την ημέρα, περίπου τρεις γεμάτες μπανιέρες! Εδώ φαίνεται επίσης το πόσο περισσότερο νερό απαιτούν για να παραχθούν οι ζωικές τροφές και τελικά έχει υπολογιστεί ότι ένας μη χορτοφάγος μέσα στην ημέρα καταναλώνει προϊόντα που το αόρατο νερό γι’ αυτά είναι περίπου 15 μπανιέρες και ο χορτοφάγος νερό που γεμίζει οκτώ μπανιέρες. Στην Ινδία σε ένα τυπικό πρωινό αντιστοιχούν ακόμη μόνο 300 λίτρα «αόρατου» νερού. Αν λοιπόν ξεχνάμε αυτό το δήθεν «αόρατο» νερό, θα το πληρώνουμε όλο και ακριβότερα.

Οταν το φθηνό κοστίζει πανάκριβα
Ενας εύκολος δρόμος που μπορεί να ακολουθήσει η σκέψη μας είναι το ότι θα πρέπει να κατασκευάσουμε όσο γίνεται πιο φθηνά ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Ας πούμε λοιπόν ότι κατασκευάστηκαν αυτά τα εξιδανικευμένα οχήματα. Τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια; Προφανώς θα βγούμε στους δρόμους με αυτά. Θα τους τιγκάρουμε κυριολεκτικά. Διότι η διαπλάτυνση των δρόμων, και αν ακόμη υπήρχαν τα απαραίτητα χρήματα, δεν θα μπορούσε να ακολουθήσει τόσο άμεσα. Ανακατεμένα βενζινοκίνητα και ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα θα δημιουργούσαν ακόμη μεγαλύτερο χάος από το σημερινό. Οπότε; Βάζουμε στον πάγο τα σχέδια; Οι άνθρωποι που καταπιάστηκαν με αυτό το πρόβλημα και άρχισαν να ψάχνουν για λύσεις προτού τα μποτιλιαρίσματα γίνουν ανυπόφορα διατυπώνουν μια πρόταση. Που τώρα φαίνεται κάπως εξωτική, αλλά το χάος στην κυκλοφορία, όταν θα επιδεινωθεί με τα φθηνά ηλεκτρικά αυτοκινητάκια, φαίνεται ότι θα την κάνει πιο ρεαλιστική. Να καταρτιστούν προγράμματα για να βρίσκεται σε κάθε στιγμή ποιος πηγαίνει στην ίδια κατεύθυνση την ίδια ώρα με άλλους συμπολίτες του. Σήμερα, λένε αυτοί που επεξεργάστηκαν το σχετικό πακέτο, μπορεί να υπάρξει εξαιρετική ευελιξία με τη βοήθεια του GPS. Θα μπορείς άμεσα να γνωρίζεις ότι κάποιος σε συγκεκριμένο σημείο περιμένει και τον βολεύει η διαδρομή σου. Σε γενικές γραμμές η κατασκευή και η χρήση περισσότερων φθηνών ηλεκτρικών οχημάτων μπορεί να περιορίσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αλλά μήπως τελικά επιδεινώσει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, κυρίως στις πόλεις.

Πράσινο μόνο από τον ήλιο;
Ο μακαρίτης πλέον Καρλ Σαγκάν έλεγε πάντα: «Ο οποιοσδήποτε ευφυής πολιτισμός, σε οποιονδήποτε πλανήτη, θα έπρεπε να χρησιμοποιεί αποκλειστικά την ενέργεια του αστέρα που συνδέεται με το πλανητικό αυτό σύστημα». Στην περίπτωση δηλαδή της Γης μόνον ηλιακή ενέργεια θα έπρεπε να είναι πίσω από κάθε μας ανάγκη και από κάθε μας κίνηση. Και αν είναι έτσι όμως και σταματήσουμε να καίμε υδρογονάνθρακες, θα ήταν άραγε το πρόβλημα λυμένο; Χρειάζεται μια ολόκληρη σειρά συλλογισμών που την έχει φέρει στην επικαιρότητα ένας μαθητής του Καρλ Σαγκάν, ο Eric Chaisson από το Harvard Smithsonian Center for Astrophysics.
Ξεκινάμε από τη βασική αρχή ότι «για οποιαδήποτε αιτία και αν χρησιμοποιούμε ενέργεια, στο τέλος αυτή καταλήγει σε άχρηστη θερμότητα». Η ενέργεια για να δουλέψει το κινητό τηλέφωνο και να στείλει σήμα κατά ένα μέρος γίνεται εξαρχής θερμότητα και το υπόλοιπο ενέργεια ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος που θα κάνει βέβαια τη δουλειά του μεταφέροντας κάποιο σήμα. Η ενέργειά του όμως κάποια στιγμή θα καταλήξει να απορροφηθεί από μια επιφάνεια και να τη θερμάνει. Εκτός από την περίπτωση όπου στέλνουμε σήματα στο Διάστημα, με οποιαδήποτε άλλη ενέργειά μας θα καταλήξουμε να θερμάνουμε λίγο παραπάνω τον πλανήτη μας. Υπολογίζεται πρόχειρα ότι καταναλώνουμε σε κάθε δευτερόλεπτο περίπου 16 τρισεκατομμύρια βατ (= 16 Terawatts). Ποσό που είναι τίποτε μπροστά στις 120.000 τρισεκατομμύρια που απορροφά η Γη την ίδια στιγμή από τον Ηλιο. Σημασία όμως για την παγκόσμια υπερθέρμανση έχει το πόσα από αυτά διώχνουμε πίσω. Προς το παρόν η θερμότητα που προκύπτει ως τελικό «απόβλητο» από τα 16 Terawatts τα δικά μας είναι ένα τίποτε. Αν όμως συνεχίσουμε να αυξάνουμε τις δαπάνες μας σε ενέργεια με τον ρυθμό του 2% κατ’ έτος, θα φθάσουμε να έχουμε ανεβάσει πριν από το 2300 τη θερμοκρασία τη Γης κατά 3 βαθμούς τουλάχιστον. Υπάρχει λοιπόν η σκέψη ότι μπορούμε να το αποφύγουμε αυτό αν η ενέργεια δεν προέρχεται από άλλες πηγές (άνθρακες, σχάση πυρήνων, σύντηξη) αλλά από τον ίδιο τον Ηλιο. Να παίρνουμε δηλαδή και να μετατρέπουμε σε χρήσιμες μορφές την ηλιακή ενέργεια αντί να την έχουμε να πυρπολεί τις ταράτσες των σπιτιών μας.
Κάποιος μπορεί να απορήσει γιατί δεν έχει μπει ακόμη στο κάδρο και η αιολική ενέργεια. Ωστόσο έχει τεκμηριωθεί ότι υπάρχουν κάποιες ανωμαλίες θερμοκρασιακές σε σχέση με τα πάρκα των ανεμογεννητριών, όπως για παράδειγμα ότι παρατηρείται μια διαφορά θερμοκρασίας στην επιφάνεια του εδάφους 4 τουλάχιστον βαθμών ανάμεσα στο εμπρός και στο πίσω μέρος, όπου είναι και υψηλότερη. Επιπλέον, από το 1979 ως σήμερα τα δεδομένα των μετρήσεων δείχνουν 15% επιβράδυνση, κατά μέσον όρο, της ταχύτητας των ανέμων εξαιτίας των υψηλών κτιρίων στις μεγαλουπόλεις του πλανήτη. Μια περίπτωση εκμετάλλευσης της ταχύτητας του ανέμου σε μεγάλα ποσά εξετάζεται βέβαια και έχει σχέση με τους γνωστούς και στους πιλότους αεροχειμάρρους, που σχηματίζονται εξαιτίας της περιστροφής της Γης και της θέρμανσης της ατμόσφαιρας. Πρόκειται για ρεύματα ανέμων με κατεύθυνση από τα δυτικά προς τα ανατολικά, ταχύτητα λίγο μεγαλύτερη συνήθως από 92 χιλιόμετρα την ώρα, που μοιάζουν με αέρινους ποταμούς σε έκταση και μαιανδρική ανάπτυξη σε ύψη 10 έως 16 χιλιομέτρων στην περιοχή του ισημερινού. Αν πάντως πάρουμε στα σοβαρά αυτή τη σειρά συλλογισμών, θα πρέπει η προσοχή μας να στραφεί προς το άστρο που κυριαρχεί στην περιοχή μας και να το ακολουθούμε όπως το κάνουν και τα σιωπηλά ηλιοτρόπια.

Ζούμε καλύτερα ή χειρότερα;
Στο περιοδικό «BioScience» παρουσιάστηκε μια εργασία στο τέλος του 2010 που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις στον επιστημονικό κόσμο αλλά και στον Τύπο. Βασίστηκε σε άλλη μελέτη, από το 2005, με τον τίτλο «Millennium Ecosystem Assessment», όπου γινόταν η διαπίστωση ότι «περίπου 60% των πλεονεκτημάτων που τα παγκόσμια οικοσυστήματα δίνουν για την υποστήριξη της ζωής επάνω στη Γη (φρέσκο νερό, καθαρός αέρας, σταθερό κλίμα κ.λπ.) κακοποιούνται ή χρησιμοποιούνται σπάταλα». Και όμως, συνέχιζε η μελέτη τις διαπιστώσεις της, «ένα μέρος των κατοίκων αυτού του πλανήτη συνεχίζει να ζει όλο και καλύτερα. Τι να συμβαίνει άραγε;». Απόφοιτοι του Πανεπιστημίου McGill ξεκίνησαν να απαντήσουν στο ερώτημα: «Αφού τα οικοσυστήματα σε όλον τον πλανήτη περνούν άσχημες μέρες, πώς γίνεται οι άνθρωποι σε γενικές γραμμές να ζουν όλο και καλύτερα;». Η εργασία τους όταν τελείωσε έγινε αντικείμενο άλλων εργασιών και δημοσιεύσεων κινώντας και την προσοχή του Τύπου, από τον «Guardian» ως το «Scientific American». Οι συγγραφείς στο τέλος πρότειναν τέσσερις εξηγήσεις γι’ αυτό που απεκάλεσαν «παράδοξο του οικολόγου»:
1. Οι άνθρωποι ήδη ζουν χειρότερα απ’ όσο φαντάζονται(!).
2. Η ανθρώπινη ευημερία εξαρτάται πιο πολύ από την τροφή και η τροφή γενικά έχει γίνει πιο άφθονη τα τελευταία χρόνια.
3. Οι άνθρωποι έχουν θωρακιστεί σε σχέση με τις τελευταίες δυσμενείς κλιματικές αλλαγές χάρη στην τεχνολογική ιδιοφυΐα τους.
4. Τα χειρότερα δεν έχουν έλθει ακόμη. Οι συγγραφείς της μελέτης, τα περί ευημερίας, όχι απροσδόκητα, τα στήριξαν σε στατιστικές σχετικές με το προσδόκιμο ηλικίας, τη μόρφωση και το κατά κεφαλήν εισόδημα, στη λογική «τρως εσύ δύο κοτόπουλα, εγώ κανένα, άρα έχουμε φάει από ένα κατά μέσον όρο». Επίσης δεν έλαβαν υπόψη μεγέθη που δεν αναφέρονται άμεσα στους ανθρώπους, όπως είναι η απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα. Ενώ αυτή, εξαιτίας της καθημερινής καταστροφής των μεγάλων τροπικών δασών, μειώνεται. Είναι αλήθεια ότι έχει παραχθεί τροφή τα τελευταία πενήντα χρόνια όση ποτέ άλλοτε, αλλά υπάρχουν περιπτώσεις όπως η υπεραλίευση των θαλάσσιων οργανισμών που δεν δίνουν καλά σημάδια για το μέλλον. Η τεχνολογία κάνει τη ζωή πιο εύκολη. Τα ψυγεία άλλαξαν την ανθρωπότητα, αλλά αυτά με τη σειρά τους εξαιτίας των αερίων τύπου CFC που έβγαζαν στην ατμόσφαιρα βοήθησαν να διευρυνθεί η τρύπα του όζοντος. Οι τεχνολογίες δηλαδή μπορούν να είναι καλές και κακές για την ανθρωπότητα. Το τελικό συμπέρασμα που επεκράτησε είναι ότι οι αλλαγές μπορεί να είναι ακόμη σχετικά μικρές, αλλά όταν περάσουν κάποιο κατώφλι μπορεί να καταστούν πλέον ανεξέλεγκτες. Τα χειρότερα μας περιμένουν και, όπως λέει μια εκ των συγγραφέων του περιβόητου άρθρου, «συχνά όταν δεν μπορούμε να εκφράσουμε κάτι (όπως είναι ένα οικοσύστημα), με χρηματική τιμή, θεωρούμε ότι δεν αξίζει να το μελετήσουμε κιόλας».

Πόσες ημέρες ζωής παραπάνω με μια πεταλιά;
Πρόκειται για μια από τις πιο εξονυχιστικές αλλά και πιο παράξενες εργασίες που έχουν εκπονηθεί σε σχέση με το περιβάλλον. Ο συγγραφέας της προσπάθησε να καταρρίψει το εξής επιχείρημα:
Αν ο πληθυσμός μιας πόλης αποφάσιζε να πηγαίνει στη δουλειά και στα ψώνια του κάνοντας ποδήλατο συνολικά το ισοζύγιο της κατανάλωσης ενέργειας δεν θα βελτιωνόταν διότι η υγεία του πληθυσμού θα βελτιωνόταν και επομένως πολλοί από τους κατοίκους θα ζούσαν περισσότερο από το αναμενόμενο και σε αυτό το πρόσθετο χρονικό διάστημα θα ξόδευαν ενέργεια που ίσως και να ξεπερνούσε την κατανάλωση βενζίνης του αυτοκινήτου αν θα πήγαιναν με αυτό στη δουλειά τους!..
Οι υπολογισμοί είναι του τύπου «η ταχύτητα ενός ποδηλάτη δεχόμαστε ότι κατά μέσον όρο είναι 20 χιλιόμετρα την ώρα και αυτό απαιτεί 17 Kj/χιλιόμετρο. Η ενέργεια που απαιτεί αυτή η ταχύτητα είναι το 22% της ενέργειας που έδωσε η αντίστοιχη τροφή του, άρα ο ποδηλάτης καταναλώνει τροφές με θερμιδική αξία 77 Kj/χιλιόμετρο και αυτή η τροφή για να γίνει χρειάστηκαν πρώτες ύλες με θερμιδική αξία 5,75 φορές μεγαλύτερη, άρα το ενεργειακό κόστος για τη δραστηριότητα της ποδηλασίας ανά ποδηλάτη φθάνει τα 443 Kj/χιλιόμετρο. Στη συνέχεια υπολογίζεται η ενέργεια που καταναλώνεται ανά χιλιόμετρο αν αυτός ο άνθρωπος έπαιρνε το αυτοκίνητό του για να πάει στη δουλειά του. Τέλος, από άλλες εργασίες έχει βγει ότι η κατανάλωση 4200 Kj/εβδομάδα συνδέεται με 20%-35% μικρότερο κίνδυνο θανάτου. Ο αριθμός 4.200 συνδέεται επίσης με το να διανύεις 2.600 χιλιόμετρα τον χρόνο με το ποδήλατό σου». Για να μην κουραστεί, τέλος πάντων, ο αναγνώστης από τους πολλούς αριθμούς, το τελικό συμπέρασμα είναι ότι για κάθε 2.600 χιλιόμετρα με το ποδήλατο αυξάνεται η ζωή σου κατά 11 ημέρες και η ενέργεια που καταναλώνεις τις παραπάνω ημέρες δεν αρκεί για να γείρει το ενεργειακό ισοζύγιο εις βάρος των ποδηλατών. Ευτυχώς…

ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ
Τοπία και δυστοπία
Τον Φεβρουάριο αυτής της χρονιάς ο Whit Gibbons δημοσίευσε ένα μικρό άρθρο με τίτλο «Μια κακή γη», που παρουσιάζει ένα περιβαλλοντικό παράδοξο. Θεωρώ ότι αξίζει να σταθούμε έστω και για λίγο σε αυτό. Αφορμή τού έδωσε κάποιο τοπίο στη Νότια Ντακότα που ονομάζεται Badland. Πρόκειται για ένα εντελώς αποσαθρωμένο έδαφος, χωρίς βλάστηση, πολύ όμορφο όπως το περιγράφει, ιδιαίτερα προς το ηλιοβασίλεμα, καθώς οι διαφορετικές μορφές διάβρωσης παρουσιάζουν η καθεμία το δικό της χρώμα. Αν λοιπόν, λέει ο συγγραφέας, αυτό το τοπίο είχε διαμορφωθεί έτσι εξαιτίας της ανθρώπινης χρήσης, δεν θα το κάναμε εθνικό πάρκο να καθόμαστε να το θαυμάζουμε. Μάλλον θα καταριόμασταν όποιους το έφεραν σε αυτή την κατάσταση. Στη συνέχεια ανέφερε ένα περιστατικό όπου ξεναγώντας μια ομάδα ανθρώπων σε κάποιο δάσος έφθασαν σε ένα σημείο όπου ήταν κομμένα όλα τα δέντρα. Παρακολούθησε την αγανάκτησή τους να φουντώνει, να θέλουν να προβούν σε καταγγελίες  και όταν «φτιάχτηκαν» αρκετά τους αποκάλυψε ότι το τοπίο μπροστά τους ήταν αποτέλεσμα της «επίσκεψης» ενός κυκλώνα στην περιοχή. Τότε όλοι ηρέμησαν. Η ιστορία και το άρθρο αυτό μάς δείχνουν ότι το θέμα των τοπίων εξαρτάται και από το πώς συνδέουμε τη γέννησή τους. Και εδώ στην Ελλάδα το έχουμε αντίστοιχα σε σχέση με την αποκατάσταση των λατομείων. Σε μερικές περιπτώσεις βέβαια έχουμε απλό μπάζωμα και εκεί δίκαια αγανακτούμε. Υπάρχουν όμως και λατομεία όπου οι πληγές αποκαταστάθηκαν με θαυμαστό τρόπο (π.χ. στη Μήλο) και με τα κατάλληλα φυτά ώστε να προκύπτει ένα νέο έδαφος, καλύτερο και πιο γόνιμο από πριν.

 

Αναδημοσιευσα Από Βημα

«Δεχόμαστε επίθεση» φωνάζουν οι ακτιβιστές από το «Estelle»,

«Δεχόμαστε επίθεση» φωνάζουν οι ακτιβιστές από το «Estelle»



Ισραηλινά πολεμικά γύρω από το πλοίο που μεταφέρει βοήθεια στη Γάζα,




Λίγα μίλια έξω από το λιμάνι της Γάζας, το ιστιοφόρο Estelle που μεταφέρει ανθρωπιστική βοήθεια βρίσκεται περικυκλωμένο από τουλάχιστον τρία σκάφη του ισραηλινού πολεμικού ναυτικού. Σύμφωνα με μηνύματα που στέλνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης οι ακτιβιστές που επιβαίνουν στο πλοίο, αυτήν την ώρα δέχονται επίθεση από τους ισραηλινούς. Στο Estelle επιβαίνουν πέντε Έλληνες, μεταξύ των οποίων και δύο βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ.

Λίγα λεπτά νωρίτερα, κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι ακτιβιστές από το Estelle είχαν επαφή με το ισραηλινό πολεμικό ναυτικό και δήλωσαν στις ισραηλινές αρχές ότι επιθυμούν ειρήνη και δικαιοσύνη.

Το Ισραήλ έχει ξεκαθαρίσει πως δεν πρόκειται να επιτρέψει την προσέγγισήη του ιστιοφόρου στο λιμάνι της Γάζας.

Στο πλοίο επιβαίνουν άλλοι τρεις κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι από τη Σουηδία, τη Νορβηγία και την Ισπανία, καθώς και πολίτες από τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ισπανία, την Ιταλία και τον Καναδά, αλλά και τρεις πολίτες του Ισραήλ.
Επιλέξτε εδώ για να δείτε την εικόνα σε μεγέθυνση

«Το ταξίδι αυτό αποδεικνύει την αλληλεγγύη των λαών απέναντι σε μια κατάσταση απαράδεκτη» παρατήρησε στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Δημήτρης Πλειώνης, εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας «Ένα καράβι για τη Γάζα».

Σχετικά με τη συμμετοχή Ελλήνων πολιτών στην αποστολή το ΥΠΕΞ έχει εκδώσει ανακοίνωση, με την οποία τους προτρέπει να μην συμμετάσχουν στην πρωτοβουλία αυτή.

Αναδημοσιευσα Απο  Βημα

Η υπεριώδης ακτινοβολία σκοτώνει τη θαλάσσια ζωή,

Η υπεριώδης ακτινοβολία σκοτώνει τη θαλάσσια ζωή

Η υπεριώδης ακτινοβολία UVB απειλεί να μετατρέψει τα θαλάσσια οικοσυστήματα σε «κρανίου τόπο»,



Τσώλη Θεοδώρα 

Κύρια θύματα της UVB φύκη, κοράλλια, οστρακόδερμα και λάβρες ψαριών,

Η αύξηση της υπεριώδους ακτινοβολίας δεν είναι καταστρεπτική μόνο για τον ανθρώπινο οργανισμό. Μια νέα μελέτη που διεξήχθη από διεθνή ομάδα ειδικών δείχνει για πρώτη φορά ότι οδηγεί και σε μεγάλη αύξηση των θανάτων θαλασσίων ειδών.

UVB και θνησιμότητα στις θάλασσες

Οι ερευνητές που δημοσιεύουν τη μελέτη τους στην επιθεώρηση «Global Ecology and Biogeography» συνέλεξαν πληροφορίες από προηγούμενες μελέτες στις οποίες διερευνάτο η επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας Β (UVB) στη θαλάσσια ζωή. Από την ανάλυση αυτών των στοιχείων προέκυψε ότι υπάρχει στενή σύνδεση μεταξύ των επιπέδων της UVB και των ποσοστών θανάτων, κυρίως σε ό,τι αφορά τα φύκη, τα κοράλλια, τα οστρακόδερμα καθώς και τις λάρβες και τα αβγά των ψαριών.

«Από τη μελέτη μας προέκυψε ότι η θνησιμότητα είναι η βιολογική απόκριση στην αύξηση της UVB» ανέφερε σχετικά η κύρια συγγραφέας της μελέτης, δρ Μόιρα Γιάμπρες από το Καθολικό Πανεπιστήμιο της Χιλής στο Σαντιάγο η οποία συνεργάστηκε με ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αυστραλίας.

Η υπεριώδης ακτινοβολία Β είναι γνωστό ότι εμποδίζει τη φωτοσύνθεση, την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, την ανάπτυξη και την αναπαραγωγή σε ορισμένα είδη, ωστόσο εκτιμάται ότι είναι η πρώτη φορά που γίνεται αποτίμηση σχετικά με την επίδρασή της συγκεκριμένα στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Σύμφωνα με τη δρα Γιάμπρες «η ακτινοβολία UVB αποτελεί μια μεγάλη απειλή για τη θαλάσσια ζωή καθώς επιδρά αρνητικά από τη βάση προς την κορυφή της τροφικής αλυσίδας».

Παραγνωρισμένος παράγοντας καταστροφής

Η ερευνήτρια υπογράμμισε πως παρότι η προσοχή των περισσότερων επιστημόνων έχει στραφεί τα τελευταία χρόνια στην επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα θαλάσσια περιβάλλοντα, στην οξίνιση των ωκεανών και στον ευτροφισμό, ένας σημαντικός αλλά παραγνωρισμένος παράγοντας που μετατρέπει τις θάλασσες σε «κρανίου τόπο» είναι και η ακτινοβολία UVB στην οποία πρέπει επίσης να στραφεί το ενδιαφέρον των ειδικών.

«Οι πληθυσμοί του κριλ, ενός είδους γαρίδας που απαντάται σε πολλούς ωκεανούς και είναι από τα είδη στη βάση της τροφικής αλυσίδας μειώθηκαν κατά 60 φορές μεταξύ του 1970 και του 2003 ενώ κατά την ίδια περίοδο η ακτινοβολία UVB αυξήθηκε σημαντικά. Η μείωση των κοραλλιών στις τροπικές και υποτροπικές θάλασσες συνδέεται με τα αυξημένα επίπεδα της UVB. Ετσι η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων ίσως δεν είναι ο μόνος παράγοντας που οδηγεί τα κοράλλια σε θάνατο» σημείωσε η δρ Γιάμπρες μιλώντας στο BBC Nature.

Και τα φύκη είναι ευαίσθητα στην ακτινοβολία UVB, γεγονός άκρως σημαντικό, κατά την ειδικό, καθώς αποτελούν πρωταρχικό τμήμα της τροφικής αλυσίδας των θαλασσών.

Η τρύπα του όζοντος… ζει και βασιλεύει

Οι επιστήμονες που βρίσκονται πίσω από τη νέα μελέτη δηλώνουν έκπληξη σχετικά με το ότι η τρύπα του όζοντος βρίσκεται πλέον χαμηλά στην περιβαλλοντική «ατζέντα» μετά την υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ το 1987 (στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου αποφασίστηκε η απαγόρευση χρήσης ουσιών που καταστρέφουν το στρώμα του όζοντος στην ατμόσφαιρα, όπως είναι οι χλωροφθοράνθρακες – CFCs).

«Το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ είχε επιτυχία ως προς το να αποφευχθεί η περαιτέρω καταστροφή του στρώματος του όζοντος και να τεθούν οι βάσεις για την αποκατάστασή του, ωστόσο αυτή η αποκατάσταση δεν έχει ακόμη γίνει πραγματικότητα» σημείωσε η δρ Γιάμπρες και κατέληξε τονίζοντας ότι ο πληθυσμός πρέπει να κατανοήσει πως η τρύπα του όζοντος συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα για ολόκληρο τον πλανήτη. «Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η τρύπα του όζοντος η οποία έχει ως αποτέλεσμα το να φθάνουν στη Γη υψηλά επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας επιδρά και στην ανθρώπινη υγεία με εμφάνιση καρκίνων του δέρματος αλλά και σοβαρών οφθαλμολογικών βλαβών».



Αναδημοσιευσα Από Βημα

Μικρόβια «μασουλούν» απόβλητα και παράγουν ηλεκτρισμό,

Μικρόβια «μασουλούν» απόβλητα και παράγουν ηλεκτρισμό

Τα μικρόβια θα ήταν εφικτό να καθαρίζουν υγρά απόβλητα, «τρώγοντας» την οργανική ύλη που περιέχεται σε αυτά και να χρησιμοποιούν την ενέργεια που δημιουργεί ο μεταβολισμός των ουσιών, για να παράγουν βιο-ηλεκτρισμό,



Θα μπορούσε να τροφοδοτηθεί ένα ολόκληρο εργοστάσιο βιολογικού καθαρισμού,

Τα μικρόβια θα μπορούσαν να παράγουν ηλεκτρισμό αρκετό για να τροφοδοτήσει ένα ολόκληρο εργοστάσιο επεξεργασίας αποβλήτων και βιολογικού καθαρισμού. Aυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν αμερικανοί επιστήμονες του Πανεπιστήμιου της Πενσιλβάνια.

Τα μικρόβια που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επεξεργασία (διάσπαση) της βιομάζας των αποβλήτων, είναι επίσης δυνατό να παράγουν και ρεύμα. 

Γέννηση ηλεκτρικού ρεύματος εκτός των κυττάρων

Η τεχνολογία βασίζεται στη νέα επιστήμη της «ηλεκτρο-μικροβιολογίας» που αξιοποιεί τη δυνατότητα ορισμένων μικροοργανισμών να «γεννούν» ηλεκτρικό ρεύμα έξω από τα κύτταρά τους.

Έτσι, τα μικρόβια θα ήταν εφικτό να καθαρίζουν υγρά απόβλητα, «τρώγοντας» την οργανική ύλη που περιέχεται στα τελευταία και, στη συνέχεια, να χρησιμοποιούν την ενέργεια που δημιουργεί ο μεταβολισμός των ουσιών, για να παράγουν βιο-ηλεκτρισμό που μετά μπορεί να αποθηκευθεί.

Όπως μετέδωσε το Reuters, οι ερευνητές με επικεφαλής τον Μπρους Λόγκαν, οι οποίοι δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στην επιθεωρηση «Science», περιγράφουν μια διαδικασία κατά την οποία ορισμένα μικρόβια συνδέονται με συσκευές παραγωγής και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Ενδιαφέρον μεγάλων εταιρειών 

Η μικροβιακή ηλεκτρο-χημική τεχνολογία, που βρίσκεται στα αρχικά στάδιά της, έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον διαφόρων μικρών και μεγάλων εταιρειών, μεταξύ των οποίων η Siemens και η General Electric. 

Προς το παρόν όμως, υπάρχουν αρκετά εμπόδια, όπως το υψηλό κόστος κατασκευής του αναγκαίου μηχανικού εξοπλισμού, ενώ πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η ενεργειακή αποδοτικότητα της τεχνικής για να είναι οικονομικά βιώσιμη.

Σύμφωνα με τον Λόγκαν, πέρα από την ανάγκη να πέσει το κόστος των χρησιμοποιούμενων υλικών, χρειάζεται επίσης πολιτική βούληση και η αναγκαία χρηματοδότηση.

Εκτός από ηλεκτρισμό, η ίδια τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιήσει τα μικρόβια για τη δημιουργία βιοκαυσίμων, αέριου υδρογόνου, μεθανίου και άλλων χρήσιμων ανόργανων και οργανικών χημικών ουσιών.



Αναδημοσιευσα Από Βημα

«Σαφάρι» κατά της πλαστικής σακούλας στην Αγγλία,

«Σαφάρι» κατά της πλαστικής σακούλας στην Αγγλία





Παραμένει η μοναδική στο Ηνωμένο Βασίλειο που δεν έχει επιβάλει πρόστιμο,

Περιβαλλοντικές ομάδες στην Αγγλία ασκούν πιέσεις για επιβολή χρέωσης στις πλαστικές σακούλες μιας χρήσης, καθώς τα νέα δεδομένα δείχνουν αύξηση της χρήσης τους κατά το περασμένο έτος. 

Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, μέσα στο 2011 χρησιμοποιήθηκαν περίπου οκτώ δισεκατομμύρια πλαστικές σακούλες σούπερ μάρκετ, σημειώνοντας αύξηση κατά 5,4% σε σχέση το 2010. Υπολογίζεται ότι κάθε καταναλωτής χρησιμοποιούσε πέρσι κατά μέσο όρο 11 σακούλες το μήνα.

Στην Ουαλία, όπου καθιερώθηκε έξτρα χρέωση τον περασμένο Οκτώβριο, η χρήση της πλαστικής σακούλας μειώθηκε σημαντικά. Η Αγγλία παραμένει το μοναδικό μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου όπου δεν έχει επιβληθεί ακόμη σχετικό «πρόστιμο», γεγονός που προκαλεί τις αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων. Μάλιστα προτείνουν τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν να διατεθούν για φιλανθρωπικούς σκοπούς κι όχι στην κυβέρνηση υπό τη μορφή φόρου.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις διαμαρτύρονται ότι οι πλαστικές σακούλες ρυπαίνουν τους δρόμους, την εξοχή και τις παραλίες, ενώ μπορούν να βλάψουν τους υδρόβιους οργανισμούς, οι οποίοι τις μπερδεύουν με τροφή και συχνά παγιδεύονται σε αυτές.

H δρ. Σου Κίνζι, υπεύθυνη πολιτικής για τα απορρίμματα στο Σύλλογο για την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MCS) δήλωσε ότι «οι σακούλες μίας χρήσης και κυρίως οι πλαστικές σακούλες αποτελούν σοβαρή απειλή για την εκπληκτική θαλάσσια ζωή της Αγγλίας. Η επιβολή φόρου αποτελεί έναν απλό και αποτελεσματικό τρόπο προστασίας από αυτή τη διαδεδομένη μορφή ρύπανσης», προσέθεσε.

Το πλαστικό χρειάζεται συνήθως 450 με 1000 χρόνια για να διασπαστεί στη θάλασσα, ενώ μπορεί και να μη διασπαστεί ποτέ πλήρως. Διερευνάται αλλωστε το ενδεχόμενο απορρόφησης τοξινών από τα ψάρια και στη συνέχεια κατανάλωσής τους, μέσω της τροφικής αλυσίδας, από τον άνθρωπο.

Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν ήδη καθιερώσει χρεώσεις για τις δικές τους πλαστικές σακούλες μίας χρήσης, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις όμως εξακολουθούν να πιέζουν την κυβέρνηση να ακολουθήσει το παράδειγμα της Ουαλίας και να επιβάλει έναν συμβολικό φόρο σε όλη την Αγγλία.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Φυτό… λεπταίνει εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής,

Φυτό... λεπταίνει εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής

Το φυτό Dodonaea viscosa που ενδημεί στην Ωκεανία αλλά απαντάται πλέον και σε πολλά ελληνικά μπαλκόνια δέχεται εξελικτικές πιέσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής,

Πρατικάκης Βαγγέλης 


Η δωδωναία που απαντάται και στα ελληνικά μπαλκόνια εμφανίζει σμίκρυνση των φύλλων της,

Με τη θερμοκρασία να ανεβαίνει στις ήδη άνυδρες εκτάσεις της Αυστραλίας, η δωδωναία -ένα φυτό που απαντάται πλέον ευρέως και στα ελληνικά μπαλκόνια- δέχεται εξελικτικές πιέσεις που οδηγούν στη σμίκρυνση των φύλλων της, διαπιστώνουν αυστραλοί ερευνητές.

Η δωδωναία (Dodonaea viscosa) είναι ενδημικός θάμνος της Ωκεανίας, του οποίου οι εύκαμπτοι αλλά ανθεκτικοί βλαστοί λέγεται ότι χρησιμοποιούνταν από τους Μαορί για να φτιάξουν τόξα και βέλη. Σήμερα απαντάται ως καλλωπιστικό φυτό σε υποτροπικές και εύκρατες χώρες συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Τα κομψά φύλλα της δωδωναίας είναι άριστα προσαρμοσμένα στη ζέστη και στην ξηρασία: έχουν μικρό πλάτος ώστε να περιορίζουν την απώλεια νερού και προστατεύονται από τον υπερβολικό ήλιο παράγοντας μια κοκκινωπή χρωστική ουσία.

Λεπτότερα φύλλα ελέω κλίματος 

Όπως φαίνεται, τα λεπτά φύλλα της δωδωναίας γίνονται όλο και λεπτότερα καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Αδελαϊδας εξέτασαν παλιά και σύγχρονα δείγματα και διαπίστωσαν ότι το πλάτος των φύλλων έχει μειωθεί κατά 2 χιλιοστά από το 1880 ως σήμερα.

Τα δείγματα προέρχονταν από το Φλίντερς Ρέιντζ της νότιας Αυστραλίας, μια περιοχή όπου οι μέγιστες θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί κατά 1,2 βαθμούς Κελσίου τα τελευταία 60 χρόνια, ενώ το ύψος των βροχοπτώσεων έχει μείνει σταθερό.

«Οι συζητήσεις για την κλιματική αλλαγή συνήθως εστιάζονται στις μελλοντικές επιπτώσεις. Όμως οι μεταβολές της θερμοκρασίας τις τελευταίες δεκαετίας είναι ήδη σημαντικές από οικολογική άποψη» επισημαίνει ο επικεφαλής της μελέτης Γκρεγκ Γκέριν.«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι το πλάτος του φύλλου συνδέεται με τις μέγιστες θερμοκρασίες» αναφέρει.

Η μελέτη δημοσιεύεται στην έγκριτη επιθεώρηση «Biology Letters».

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Ετικετοσύννεφο