Just another WordPress.com site

Archive for the ‘Τεχνες’ Category

Νεκρές φύσεις από το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης στο ΄Ιδρυμα Θεοχαράκη,

Νεκρές φύσεις από το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης στο ΄Ιδρυμα Θεοχαράκη

Λυμπεροπούλου Κατερίνα

Εκθεση με αριστουργήματα των Ρενουάρ, Σεζάν, Ματίς, Μπρακ και άλλων,

Πιερ Ογκίστ Ρενουάρ, Πωλ Σεζάν, Ανρί Ματίς, Εντουάρ Βιγιάρ, Γκυστάβ Κουρμπέ, Εντουάρ Μανέ, Άλφρεντ Σίσλεϋ, Ζωρζ Μπρακ, Ζαν Μετσινγκέρ, Τζέιµς Ένσορ, Τζόρτζιο Μοράντι, Ανρί Φαντέν-Λατούρ, Χουάν Γκρι, Φραντς Κλάιν, Τζόρτζια Ο’ Κήφι, Ρούμπενς Πιλ , Μόρις Λούις και Σαμ Τέιλορ Γουντ. Μερικοί από τους κορυφαίους αμερικάνους και ευρωπαίους ζωγράφους από τον 16ο μέχρι τον 20ο αιώνα φιλοξενούνται στο ΄Ιδρυμα Θεοχαράκη στην έκθεση που με τίτλο «Νεκρή Φύση, Αριστουργήματα από το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης. Παράδοση και Καινοτομία», εγκαινιάζεται την Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου.

Η έκθεση που πραγματοποιείται με τη χρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αττική» του ΕΣΠΑ 2007-2013, είναι σε επιμέλεια Ronni Baer, Τάκη Μαυρωτά και Ελίζας Πολυχρονιάδου. «Η νεκρή φύση υπήρχε στην κλασική αρχαιότητα, αλλά εμφανίστηκε και πάλι ως ανεξάρτητο είδος μόλις στα τέλη του 16ου αιώνα … Η δημοτικότητα της αναζωπυρώθηκε στην Ευρώπη στα μέσα του 19ου αιώνα, όπου δεν πρόκειται πλέον για νεκρές φύσεις με εννοιολογικό φορτίο, όπως συνέβαινε στη Ολλανδική Δημοκρατία του 17ου αιώνα. Αντιθέτως, πρόκειται για την προμελετημένη επιλογή οικείων αντικειμένων τα οποία έδιναν στους καλλιτέχνες τη δυνατότητα να απελευθερώσουν το χρωστήρα τους, ώστε να μην αποτυπώνουν απλώς τη φόρμα», αναφέρει η επιμελήτρια του Μουσείου Καλών Τεχνών της Βοστώνης, Ronni Baer.

Σαρανταοκτώ νεκρές φύσεις συνθέτουν μια πολυπρόσωπη και πολυφωνική συλλογή διαφορετικών ζωγραφικών τάσεων που ουσιαστικά συνέβαλαν στην εξέλιξη της ιστορίας της ζωγραφικής. Σύμφωνα με τον διευθυντή εικαστικού προγράμματος του Ιδρύματος Θεοχαράκη, Τάκη Μαυρωτά, «ένας από τους αντιπροσωπευτικότερους πίνακες της συλλογής του Μουσείου Καλών Τεχνών της Βοστώνης, είναι η νεκρή φύση του Πωλ Σεζάν «Φρούτα και μια κανάτα σε τραπέζι» (περ. 1890-94, λάδι σε καμβά) που μας φέρνει αντιμέτωπους με τον μεγάλο αυτό καινοτόμο της τέχνης. Αυτή η νεκρή φύση γίνεται η αφορμή για να υπογραμμίσω την αγάπη και τον θαυμασμό του Πωλ Γκωγκέν για τον Σεζάν, από τον οποίο αγόραζε σημαντικά έργα φυλάσσοντάς τα έως τα τελευταία χρόνια της ζωής του, όπως την πολυσυζητημένη «Νεκρή φύση με φρούτα» (1979-1880), που σήμερα ανήκει στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Νέας Υόρκης. Αυτή η νεκρή φύση στάθηκε αφορμή για τη ζωγραφική δημιουργία όχι μόνο του περίφημου πίνακα «Προσωπογραφία γυναίκας με νεκρή φύση» (λάδι σε πανί), αλλά και της πολυσυζητημένης «Νεκρής φύσης με μαχαίρι», (1901, λάδι σε πανί), έργα που αποτίουν φόρο τιμής στην αξεπέραστη ζωγραφική τελείωση της νεκρής φύσης του Σεζάν.»

  Η έκθεση πλαισιώνεται από δύο ρεσιτάλ (21 Φεβρουαρίου και 25 Απριλίου 2013) και μια ημερίδα (4 Μαρτίου 2013) με θέμα τη «Νεκρή Φύση» και συνοδεύεται από πολυσέλιδο, δίγλωσσο κατάλογο

Info
«Νεκρή Φύση, Αριστουργήματα από το Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης. Παράδοση και Καινοτομία»,
Διάρκεια έκθεσης: 14 Φεβρουαρίου – 28 Απριλίου 2013
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Σάββατο, Κυριακή: 10:00-18:00
                       Πέμπτη, Παρασκευή: 10:00-20:00

 www.thf.gr 

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Advertisements

Christie’s: Κοντά στο 1 εκατ.$ το χάλκινο άλογο του Μποτέρο,

Christie's: Κοντά στο 1 εκατ.$ το χάλκινο άλογο του Μποτέρο
Αποψη του Μουσείου Μποτέρο στην Μπογκοτά ( Πηγή: EPA)




Τιμή-ρεκόρ για τον κολομβιανό καλλιτέχνη στη δημοπρασία λατινοαμερικανικής τέχνης,


Ένα χάλκινο άλογο φιλοτεχνημένο από τον κολομβιανό καλλιτέχνη Φερνάντο Μποτέρο ήταν το «αστέρι» της δημοπρασίας λατινοαμερικανικών έργων τέχνης του οίκου Christie’s, στην οποία επίσης επιτεύχθηκε τιμή-ρεκόρ για ένα έργο του επίσης κουβανικής καταγωγής καλλιτέχνη Τόμας Σάντσες.

Σύμφωνα με τον οίκο Christie’s, το χάλκινο έργο του Μποτέρο, καλυμμένο με σκούρα καφέ πατίνα, απέφερε 938.500 δολάρια κατά την πώληση την Τρίτη, ενώ το έργο «Buscador de Paisajes», ακρυλικό σε καμβά (2005) του Σάντσες, πουλήθηκε στην τιμή των 626.500 δολαρίων.

«Η δραστήρια και επιλεκτική αγορά για τη λατινοαμερικάνικη τέχνη ενισχύθηκε από σύγχρονους ‘δασκάλους’ όπως ο Μποτέρο» δήλωσε ο Βιρχίλιο Γκάρσα, επικεφαλής του τμήματος λατινοαμερικάνικης τέχνης του οίκου για την πώληση που απέφερε συνολικά 13,6 εκατ. δολάρια για 61 έργα από τα 79 που διατέθηκαν προς πώληση.

Το έργο του Μποτέρο «Μοναχή που τρώει ένα μήλο» (1981), το οποίο ο Christie’s χαρακτηρίζει ως μια παιγνιώδη απεικόνιση του προπατορικού αμαρτήματος – σε αυτό απεικονίζεται μια εύσωμη καλόγρια με μια Βίβλο στο αριστερό της χέρι και τον απαγορευμένο καρπό στο δεξιό χέρι – πουλήθηκε για 602.500 δολάρια.

«Το μήλο μπορεί να αντιπροσωπεύει τον πειρασμό» εξήγησε ο Γκάρσα. «Μοιάζει σαν να την έπιασαν στα πράσα, με τα μάτια της να κοιτάζουν έξω από το κάδρο» πρόσθεσε.

Το έργο του Σάντσες που σημείωσε ρεκόρ τιμής απεικονίζει ένα μικροσκοπικό άνθρωπο μέσα σε ένα τεράστιο δάσος, με τα δέντρα να σχηματίζουν θόλο πάνω από ένα ρυάκι, ενώ ένας γαλάζιος ουρανός με αχνά ροζ σύννεφα στον ορίζοντα λάμπει μέσα από τα φυλλώματα.


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Σαρκοφάγος σπόγγος με εμφάνιση γλυπτού,

Σαρκοφάγος σπόγγος με εμφάνιση γλυπτού

Ο σαρκοφάγος σπόγγος-λύρα θυμίζει μεταμοντέρνο γλυπτό,


Αντί να απορροφά μικρόβια και οργανικές ουσίες όπως οι περισσότεροι εκπρόσωποι του είδους του, τρέφεται με καρκινοειδή όμοια με γαρίδες,

Ένα είδος σπόγγου που θυμίζει γλυπτό σύγχρονης τέχνης έχει εγκαταλείψει τις διατροφικές συνήθειές της οικογένειάς του και προτιμά να τρέφεται με μικρές γαρίδες.

Ο μεταμοντέρνος «σπόγγος-λύρα» έχει οριζόντιες και κάθετες διακλαδώσεις που προεξέχουν από τον λασπώδη βυθό σαν ανάποδος πολυέλαιος. Αντί να φιλτράρει το νερό για να συγκρατήσει μικρόβια και σωματίδια οργανικών ουσιών, όπως κάνουν οι περισσότεροι σπόγγοι για να τραφούν, το νέο είδος Chondrocladia lyra παγιδεύει κωπήποδα, μικρά καρκινοειδή που θυμίζουν γαρίδες.

Τα θύματα παγιδεύονται σε μικρά αγκάθια που θυμίζουν Velcro πάνω στις κάθετες διακλαδώσεις του σφουγγαριού, και στη συνέχεια τυλίγονται μέσα σε μια μεμβράνη όπου και χωνεύονται.

Όπως αναφέρουν οι ερευνητές του Ερευνητικού Ινστιτούτου του Ενυδρείου Μόντερεϊ Μπέι στην Καλιφόρνια, ο σπόγγος-λύρα πιθανότητα ανέπτυξε αυτή την ασυνήθιστη τακτική κυνηγιού λόγω της περιορισμένης διαθέσιμης τροφής στα μεγάλα βάθη όπου ζει, από 3.300 έως 3.500 μέτρα.

Οι διακλαδώσεις του σφουγγαριού, επισημαίνουν οι ερευνητές, δεν χρησιμεύουν μόνο ως παγίδες αλλά και ως αναπαραγωγικά όργανα: στην κορυφή τους υπάρχουν μικρές φούσκες με σπέρμα, το οποίο απελευθερώνεται στο νερό με την ελπίδα ότι θα βρει κάποιο άλλο σφουγγάρι του είδους του στην αχανή, σκοτεινή άβυσσο.



Αναδημοσιευσα Από Βημα

Κατ’εικόνα και ομοίωσιν τους,

ΤΗΣ ΕΥΑΝΝΑΣ ΒΕΝΑΡΔΟΥ (venardu@enet.gr)
Σαρκοζί, Θάτσερ, Χούβερ, αλλά και Μέριλιν, Φρόιντ, Γιουνγκ. Την ερχόμενη σεζόν, πλήθος ταινιών που θα δούμε στις αίθουσες βασίζονται σε αληθινά πρόσωπα ή περιστατικά. Αποδεικνύοντας πως το κοινό έλκεται από το «πραγματικό» -όσο σχετική ή υποκειμενική κι αν είναι αυτή η πραγματικότητα. Γιατί ακόμα και το πιο πιστό στα γεγονότα κινηματογραφικό έργο αποτελεί έναν παραμορφωτικό καθρέφτη της αλήθειας.
* Πόσω μάλλον στα απολαυστικά ψευδοντοκιμαντέρ τύπου «Μπόρατ» και «Μπρούνο» του Σάσα Μπάρον Κοέν, ο οποίος στο «The dictator» εμπνέεται από τον Σαντάμ Χουσέιν. Ο Κοέν και ο σκηνοθέτης του, Λάρι Τσαρλς, διηγούνται την «ηρωική ιστορία ενός δικτάτορα που ρισκάρει τη ζωή του για να σιγουρευτεί πως η δημοκρατία ποτέ δεν θα εγκαθιδρυθεί στη χώρα που με τόση αγάπη καταδυναστεύει».
Η ταινία βασίζεται σε ένα βιβλίο που φέρεται να έγραψε ο ίδιος ο Σαντάμ Χουσέιν! Το αισθηματικό αυτό μυθιστόρημα τιτλοφορείται «Zabibah and the King» και πρωτοεκδόθηκε στο Ιράκ το 2000 από ανώνυμο συγγραφέα, αλλα υποτίθεται πως γράφτηκε με την καθοδήγηση του Σαντάμ. Ηρωας είναι ο Αραμπ, ηγέτης του Ιράκ (που «φωτογραφίζει» τον Σαντάμ), η αγαπημένη του αλλά εγκλωβισμένη σε έναν δυστυχισμένο γάμο Ζαμπίμπα (υποτίθεται πως εκπροσωπεί τον λαό του Ιράκ), ο σκληρός άντρας της (συμβολίζει τις ΗΠΑ) και ένας εμίρης, ανταγωνιστής του Αραμπ (το Ισραήλ).
*Σε άλλο κλίμα, το «Conquest» του Χαβιέ Ντιρινγκέ (θα προβληθεί στις 29/9) είναι μια βιογραφική ταινία, για τον γάλλο πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί. Τον υποδύεται ο ελληνικής καταγωγής ηθοποιός της Κομεντί Φρανσέζ Ντενί Πονταλιντές.
6 Μαΐου 2007. Η Γαλλία βρίσκεται στον πυρετό των προεδρικών εκλογών. Ενώ οι Γάλλοι ετοιμάζονται για τις κάλπες, ο Νικολά Σαρκοζί έχει κλειστεί στο σπίτι του. Αν και γνωρίζει ότι έχει κερδίσει τη μάχη, είναι κακοδιάθετος. Θυμάται τα τελευταία πέντε χρόνια της ζωής του και τη σταδιακή άνοδό του στην εξουσία, μέσω «υπόγειων» τεχνασμάτων, ξεσπασμάτων θυμού και αντιπαραθέσεων. Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, «είναι η ιστορία ενός άντρα που κέρδισε την εξουσία του και έχασε τη γυναίκα του».
Πρόκειται περί κωμωδίας που απομυθοποιεί την εικόνα του προέδρου, ενόψει μάλιστα των προεδρικών εκλογών στην Γαλλία -γεγονός που δημιούργησε δυσφορία στα Ηλύσια και στον ίδιο τον Σαρκοζί, ο οποιος δήλωσε πως δεν πρόκειται να δει την ταινία. Οι παραγωγοί δυσκολεύτηκαν να τη χρηματοδοτήσουν, ενώ προσωπικότητες της δεξιάς προσπάθησαν να «θάψουν» το φιλμ πριν καν κυκλοφορήσει.
* Από τον Σαρκοζί στη Θάτσερ. «The iron lady» τιτλοφορείται η ταινία της Φιλίντα Λόιντ («Mamma mia!»), με πρωταγωνίστρια τη βραβευμένη με Οσκαρ Μέριλ Στριπ. Το φιλμ (στις 19/1 στις αίθουσες) εστιάζει στο πώς η «Σιδηρά Κυρία» (για την οποία ο Μιτεράν είχε πει πως έχει τα μάτια του Καλιγούλα και τα χείλη της Μέριλιν Μονρόε!) κατάφερε να σπάσει τους φραγμούς του φύλου και της κοινωνικής τάξης και να επικρατήσει σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, πληρώνοντας το ανάλογο τίμημα.
Η φωτογραφία της Μέριλ Στριπ ως Μάργκαρετ Θάτσερ εντυπωσίασε με την ομοιότητα των δύο γυναικών προϊδεάζοντας για μια ερμηνεία που θα συζητηθεί. Δεν έλειψαν πάντως και οι φωνές διαμαρτυρίας: «Γιατί να μην ερμηνεύσει τη Θάτσερ μια Αμερικανίδα; Χάθηκαν οι βρετανές ηθοποιοί όπως η Εμα Τόμσον ή η Ελεν Μίρεν;»
Πάντως, η ταινία (που εστιάζει κυρίως στην περίοδο πριν από τον πόλεμο των Φόκλαντ) δεν πραγματοποιήθηκε με τις ευχές της οικογένειας Θάτσερ – η οποία έχει ήδη μιλήσει εναντίον αυτής της «αριστερόστροφης μυθοπλασίας».
* «Α dangerous method». Νέα ταινία από τον Καναδό Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ («Crash»), που καταπιάνεται με ένα ενδιαφέρον θέμα: τη σχέση των Καρλ Γιουνγκ και Σίγκμουντ Φρόιντ, που οδήγησε στη γέννηση της ψυχανάλυσης. Ο Κρόνενμπεργκ μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το θεατρικό έργο «The talking cure» του Κρίστοφερ Χάμπτον, το οποίο βασίζεται στο βιβλίο «Α most dangerous method» του Τζον Κερ. Στην ταινία, που σε λίγες μέρες θα προβληθεί στο Φεστιβάλ Βενετίας, πρωταγωνιστούν οι Κίρα Νάιτλι, Βίγκο Μόρτενσεν, Μάικλ Φασμπίντερ και Βενσάν Κασέλ.
Σαγηνευμένος από την πρόκληση μιας δύσκολης περίπτωσης, ο δρ Καρλ Γιουνγκ αναλαμβάνει ως ασθενή του την ψυχικά διαταραγμένη αλλά γοητευτική Σαμπίνα Σπιλράιν -την πρώτη γυναίκα που ασχολήθηκε με την ψυχανάλυση. Ομως ο δάσκαλος του, ο πασίγνωστος Σίγκμουντ Φρόιντ, επίσης έλκεται από τη Σαμπίνα. Ο Γιουνγκ παραδίνεται στον πόθο για την ασθενή του και γρήγορα η κοπέλα γίνεται ο καταλύτης στις εμπνευσμένες θεωρίες του. Ομως, ο Φρόιντ προχωρεί ένα βήμα παραπέρα, εισχωρώντας ακόμα βαθύτερα στο μυαλό της νεαρής γυναίκας, η οποία κάποια στιγμή αποφασίζει να μαθητεύσει δίπλα του. Ο Γιουνγκ το εξέλαβε ως προδοσία.
* Η ταραχώδης, μυστική ζωή του διαβόητου αρχηγού του FBI Τζέι Εντγκαρ Χούβερ προσφέρεται για ταινία. Πόσω μάλλον όταν τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Κλιντ Ιστγουντ και τον «J. Edgar» (5/1) υποδύεται ο Λεονάρντο ντι Κάπριο. Ομως, πίσω από τις κλειστές πόρτες, υπήρχαν μυστικά που αν διέρρεαν θα κατέστρεφαν την εικόνα, την καριέρα και τη ζωή του: ο Χούβερ ήταν ομοφυλόφιλος και είχε τη συνήθεια να ντύνεται γυναίκα. Στο πλευρό του Ντι Κάπριο πρωταγωνιστεί η Ναόμι Γουότς στον ρόλο της Ελεν Γκάντι, γραμματέως του Χούβερ, η Τζούντι Ντεντς στον ρόλο της υπερπροστατευτικής μητέρας του, και ο Αρμι Χάμερ («The social network») στον ρόλο του Κλάιντ Τόλσον, προστατευόμενου του Χούβερ: η σχέση τους φέρεται να ξεπερνούσε το επαγγελματικό πλαίσιο.
* Απειρο μελάνι έχει χυθεί για τη Μέριλιν Μονρόε, όμως το «My week with Marilyn» του Σάιμον Κέρτις (8/12), με την υποψήφια για Οσκαρ Μισέλ Ουίλιαμς («Blue Valentine»), αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της ζωής της μεγάλης σταρ.
Θέλοντας απεγνωσμένα να κερδίσει τον σεβασμό του Χόλιγουντ, η ηθοποιός το 1956 ταξιδεύει στο Λονδίνο για να πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Ο πρίγκιψ και η χορεύτρια», δίπλα στον Λόρενς Ολίβιε (Κένεθ Μπράνα). Η ταινία βασίζεται σε γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο του Κόλιν Κλαρκ -ο οποίος την εποχή εκείνη ήταν βοηθός του Ολίβιε. Εστιάζει δε στην εβδομάδα εκείνη που ο Κλαρκ υπήρξε συνοδός της Μονρόε σε διάφορες εξορμήσεις της στη Βρετανία (ο τότε σύζυγος της, Αρθουρ Μίλερ, έλειπε τότε από τη χώρα). Η Μέριλιν, μακριά από την πίεση του Χόλιγουντ, παρουσιάζεται πιο χαλαρή. Εκτός από την Τζούντι Ντεντς, στην ταινία παίζει και η Εμα Ουάτσον.
* Η Γαλλίδα Ζιλί Ντελπί ενσαρκώνει την «Κόμισσα». Πρόκειται για την πραγματική περίπτωση της Ελίζαμπεθ Μπάθορι, που, σε ώριμη πια ηλικία, όντας χήρα με τέσσερα παιδιά, ερωτεύεται έναν νεαρό άνδρα. Καθώς τον περιμένει επί 12 ολόκληρα χρόνια να γυρίσει από τον πόλεμο, διακατέχεται από μια εμμονή: να παραμείνει νέα και όμορφη. Και πείθεται ότι αυτό θα το καταφέρει κάνοντας μπάνιο με αίμα παρθένων…
* Γερμανία 1772. Ο νεαρός και ατίθασος Γιόχαν Γκέτε στέλνεται απ’ τον πατέρα του σε μια ήσυχη μικρή πόλη για ν’ αλλάξει μυαλά και αέρα, μετά την αποτυχία του στις εξετάσεις της νομικής. Ο Γιόχαν καταφέρνει να εντυπωσιάσει τον αρχιδικαστή Κέστνερ, όμως ερωτεύεται παράφορα τη Λότε αγνοώντας ότι είναι αρραβωνιασμένη με τον Κέστνερ. Ο «Νεαρός κύριος Γκέτε» του Φίλιπ Στολτζ είναι ένα μοντέρνο παραμύθι στην παράδοση του «Ερωτευμένου Σέξπιρ» και εστιάζει στην περίοδο λίγο πριν ο Γκέτε (Αλεξάντερ Φέχλινγκ) κυκλοφορήσει το αριστούργημά του «Τα πάθη του νεαρού Βέρθερου».
* «The Bang Bang Club» (Στ. Σίλβερ). Νότια Αφρική, 1994. Ο Νέλσον Μαντέλα έχει μόλις αποφυλακιστεί και κατά τους τελευταίους αιματηρούς μήνες του απαρτχάιντ οι εντάσεις σταδιακά αυξάνονται. Φυλετικές σέχτες, με την υποστήριξη της λευκής κυβέρνησης, κηρύττουν αιματηρό πόλεμο μεταξύ τους και στους δρόμους του Σοβέτο αντηχούν πυροβολισμοί. Τέσσερις νέοι λευκοί φωτορεπόρτερ (Γκρεγκ Μαρίνοβιτς, Κέβιν Κάρτερ, Κεν Οστερμπροκ και Γιοάο Σίλβα) ρίσκαραν τη ζωή τους για να καταγράψουν τη φρίκη του εμφύλιου πολέμου. Δύο από αυτούς κέρδισαν βραβείο Πούλιτζερ, όμως αντιμετώπισαν και την οργή πολλών έγχρωμων Νοτιοαφρικανών, που δυσαρεστήθηκαν από το γεγονός πως λευκοί ξένοι κέρδιζαν διεθνή φήμη για την εκπροσώπηση των δικών τους αγώνων.
* Δεν λείπει ούτε ο Μπραντ Πιτ. Σκηνοθετημένο από τον Μπένετ Μίλερ, το «Moneyball», ένα αθλητικό δράμα εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα, προσεγγίζει το άθλημα του μπέιζμπολ εκ των έσω. Ηρωας ο Μπίλι Μπιν, πρώην επαγγελματίας παίκτης, που στα τέλη της δεκαετίας του ’90 αναλαμβάνει μάνατζερ σε μια προβληματική ομάδα. Ομως με τη βοήθεια ενός ευφυούς οικονομικού αναλυτή κι ενός επαναστατικού προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή κάνει θαύματα.
* Και μια ταινία για τον «Τελευταίο χορευτή του Μάο» (Μπρους Μπέρεσφορντ). Πρόκειται για τη βιογραφία του Λι Κουνξίν, που από μικρό εξαθλιωμένο αγόρι στην επαρχία της Κίνας έγινε κλασικός χορευτής παγκόσμιας κλάσης. Τον υποδύεται ο χορευτής του Βασιλικού Θιάσου του Μπέρμινγχαμ Τσι Τσαό.
* Μέχρι και καρτούν θα δούμε σε λίγες μέρες (25/8): το τρισδιάστατο «Space dogs» είναι μια διαστημική περιπέτεια βασισμένη στην αληθινή ιστορία της Μπέλκα και της Στρέλκα, των δύο μικρών σκυλιών που πήγαν στο διάστημα με τη σοβιετική αποστολή του 1960!
* Και μη χάσετε το ντοκιμαντέρ του Μάρτιν Σκορσέζε για τον Τζορτζ Χάρισον («George Harrison: Living in the material world»). Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης παρακολουθεί την πορεία του από τα πρώτα βήματά του στο Λίβερπουλ. Σπάνιες φωτογραφίες, άπαικτα βίντεο και ανέκδοτα τραγούδια του πρώην «σκαθαριού» εμπλουτίζουν την ταινία, που παρακολουθεί τη ζωή του Χάρισον ως μέλους των Μπιτλς, τη μετέπειτα σόλο επιτυχία του και τη μεγαλύτερη αναζήτηση της ζωής του: την προσπάθεια να συμβιβάσει τον υλικό κόσμο με τον πνευματικό. Εμφανίζονται οι Πολ Μακάρτνεϊ, Ρίνγκο Σταρ, Γιόκο Ονο, Ερικ Κλάπτον, Ραβί Σανκάρ, Τέρι Γκίλιαμ, Φιλ Σέκτορ.
Αναδημοσιευσα Απο Ελευθεροτυπια

Η Μακεδονία στο Λούβρο,

ΤΗΣ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (spapa@enet.gr)
Αυτό το καλοκαίρι, η Σοφί Ντεκά, διευθύντρια του τμήματος ελληνικών και ρωμαϊκών αρχαιοτήτων του Μουσείου του Λούβρου, δεν πήγε διακοπές.
Ο Αύγουστος τη βρήκε στο γραφείο της, αφοσιωμένη ψυχή τε και σώματι στις τελικές προετοιμασίες της μεγάλης έκθεσης «Στο βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου – Η Αρχαία Μακεδονία», που εγκαινιάζεται στις 13 Οκτωβρίου, μία δεκαπενταετία περίπου από την εποχή που η Ντεκά την είχε οραματιστεί. Κάτω ακριβώς από την γυάλινη πυραμίδα του Λούβρου, στην κεντρική αίθουσα των περιοδικών του εκθέσεων, θα φιλοξενούνται ως τις 16 Ιανουαρίου 2012 γύρω στα χίλια έργα τέχνης που αποτυπώνουν την ιστορία της αρχαίας Μακεδονίας από τον 15ο π.Χ. αι. ως τα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, τα οποία στη μεγάλη πλειονότητά τους προέρχονται από μουσεία και εφορείες αρχαιοτήτων της χώρας μας.
Καρπός στενής συνεργασίας ελλήνων και γάλλων επιστημόνων και μ’ έναν προϋπολογισμό σχεδόν δύο εκατομμυρίων ευρώ, που εξασφαλίστηκαν αποκλειστικά από τη γαλλική πλευρά, η έκθεση προβάλλεται ήδη από το παρισινό μουσείο ως μια από τις σημαντικότερες του φθινοπώρου, δεδομένου ότι «φέρνει πρώτη φορά σ’ επαφή το πλατύ κοινό με τους θησαυρούς της βόρειας Ελλάδας που ήρθαν στο φως από τις έρευνες των τελευταίων δεκαετιών» όπως τονίζει η Ντεκά. Οντως, έχει κυλίσει πολύ νερό στο αυλάκι από εκείνη τη σημαδιακή μέρα του 1977 που ο Μανόλης Ανδρόνικος, μ’ ένα ηλεκτρικό φανάρι στο χέρι και παλλόμενος από συγκίνηση, έμπαινε στον ασύλητο τάφο της Βεργίνας όπου ήταν θαμμένος ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο βασιλιάς Φίλιππος ο Β’…
«Ως τα χρόνια του ’70», επισημαίνει η Ντεκά, «η βόρειος Ελλάδα, στερημένη από τα ορατά ερείπια της Αττικής, της Πελοποννήσου, της Τουρκίας και της νότιας Ιταλίας και με αφανισμένο κάθε ίχνος αστικής αρχιτεκτονικής από τους ρωμαίους κατακτητές, ήταν μάλλον παραγνωρισμένη από αρχαιολογική σκοπιά. Χάρη, όμως, στον ανασκαφικό οργασμό που ακολούθησε σε πολλές μακεδονικές νεκροπόλεις, αποκαλύφθηκε όλη η μεγαλοπρέπεια της ελίτ που κινούνταν γύρω από τη βασιλική αυλή καθώς και μια εξαιρετικά εκλεπτυσμένη καλλιτεχνική παραγωγή, ενώ επιβεβαιώθηκε και η πυκνότητα των εμπορικών ανταλλαγών ανάμεσα στη Μακεδονία και τις υπόλοιπες περιοχές του αρχαιοελληνικού κόσμου. Οι έλληνες αρχαιολόγοι μάς έχουν τροφοδοτήσει με απίστευτο όγκο πληροφοριών -σκεφτείτε ότι τα πρακτικά με τα αποτελέσματα των ερευνών τους έχουν φτάσει τους 21 τόμους, επτακοσίων σελίδων ο καθένας τους!»
Παθιασμένη με την αρχαία Μακεδονία, η Σοφί Ντεκά πρότεινε το 2003 στον διευθυντή του Λούβρου Ανρί ντε Λουαρέτ, ειδικευμένο στη ζωγραφική του 19ου αιώνα, να την ακολουθήσει σ’ ένα από τα ταξίδια που έκανε συχνά πυκνά στη βόρειο Ελλάδα, ώστε να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι πόσο εντυπωσιακά ήταν τα ευρήματα των ανασκαφών, αν μη τι άλλο ως προς την ποικιλία, τη μείξη, τις αντιθέσεις και την εκθαμβωτική ζωντάνια των χρωμάτων. Επιστρέφοντας, ήξερε πως ο σπόρος για μια μελλοντική έκθεση στο Λούβρο είχε φυτευτεί. Και τρία χρόνια αργότερα, ενώ οι σχετικές ελληνογαλλικές επαφές είχαν πυκνώσει, το ΥΠΠΟ όριζε τις αρχαιολόγους που θ’ αναλάμβαναν επί ίσοις όροις πλάι της την επιστημονική επιμέλεια του όλου σχεδίου: την Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, σημερινή διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, και τις Μαρία Ακαμάτη και Λίλιαν Αχειλαρά, επικεφαλής της 16ης και της 17ης εφορείας προϊστορικών και κλασικών αρχαιοτήτων αντίστοιχα.
Διαρθρωμένη σε εννέα ενότητες, η έκθεση θα διατρέχει χρονολογικά τη διαμόρφωση και την ανάπτυξη του μακεδονικού βασιλείου εστιάζοντας σε ταφικά ευρήματα κυρίως, θα εξηγεί πώς επιτεύχθηκαν οι συνθήκες που επέτρεψαν στον Μέγα Αλέξανδρο να ξεκινήσει στα είκοσί του την εκστρατεία για την κατάκτηση της Ανατολής, και παράλληλα θα προσεγγίζει θεματικά διάφορες όψεις του μακεδονικού πολιτισμού, ως προς την πολιτική οργάνωση, τη θρησκεία, την εκπαίδευση ή τη θέση των γυναικών στην κοινωνία. Ενάμιση αιώνα από τότε που ο γάλλος αρχαιολόγος και μετέπειτα επιμελητής του Λούβρου Λεόν Οζέ ανακάλυπτε στα Παλατίτσια έναν μακεδονικό τάφο και πτέρυγες ενός ανακτόρου, ανύποπτος ότι βρισκόταν πάνω στα χνάρια των αρχαίων Αιγών, τα ευρήματά του συναντώνται επιτέλους με τα πιο πρόσφατα, συγκροτώντας ένα ενιαίο εκθεσιακό σύνολο.
Σύμφωνα με την Ντεκά, το μάξιμουμ των επισκεπτών που μπορεί να υποδεχθεί η αίθουσα «Ναπολέων» όσον καιρό θα λειτουργεί η έκθεση είναι 300.000 άτομα. Τόσο οι Γάλλοι -«που αναγνωρίζουν τον Μέγα Αλέξανδρο ως Ελληνα, αλλά αγνοούν τη μακεδονική του καταγωγή, δεν ξέρουν πως η γενέτειρά του βρισκόταν στην Ελλάδα»- όσο και οι τουρίστες που καταφθάνουν μαζικά στο Λούβρο από κάθε γωνιά της υφηλίου, το πρώτο που θ’ αντικρίσουν είναι ένα τεράστιο ψηφιδωτό με το «Κυνήγι των λιονταριών» (325 π.Χ.), πιστή αναπαραγωγή του πρωτότυπου, που βρίσκεται στο μουσείο της Πέλλας. Αλλο αντίγραφο δεν υπάρχει στην έκθεση. Ολα τα έργα είναι αυθεντικά -στέμματα, κοσμήματα, χρυσές λάρνακες, μαρμάρινα αγάλματα, μπρούντζινα γλυπτά, ειδώλια, μετάλλια, πολεμικά εξαρτήματα, κεραμικά κτερίσματα αλλά και εργαλεία και αντικείμενα καθημερινής χρήσης.
Ανάμεσά τους, σε περίοπτη θέση, θα εκτίθενται και οι «Μαγεμένες», της ύστερης ελληνιστικής περιόδου, οι αποκαλούμενες και Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης. Μια σειρά αγαλμάτων ασύλληπτης ομορφιάς, που απεικονίζουν μυθικές μορφές -τον Διόνυσο, τη Μαινάδα, την Αριάδνη, τον Γανυμήδη…- από τη στοά των Ειδώλων στην Αρχαία Αγορά, που φυλάσσονται στο Λούβρο από το 1864. Αν όμως η Ντεκά ήταν… υποχρεωμένη να σταθεί σ’ ένα μόνο από τα έργα τέχνης που θα παρουσιαστούν στην έκθεση του Οκτωβρίου, θα επέλεγε το «χρυσό στεφάνι βελανιδιάς που ανακάλυψε το 2008 στη Βεργίνα η Χρυσούλα Παλιαδέλλη»…
Αντιλαμβάνεται κανείς τη σημασία αυτής της έκθεσης, σε μια εποχή που η διεθνής εικόνα της χώρας μας δέχεται απανωτά χτυπήματα εξαιτίας της δεινής οικονομικής της θέσης, ενώ συνεχίζεται και η συστηματική παραχάραξη της ιστορίας μας από την πλευρά των Σκοπίων. Στελέχη του Αρχαιολογικού Μουσείου της Θεσαλονίκης που έζησαν από κοντά την προετοιμασία της διοργάνωσης έχουν να το λένε: «Οι Γάλλοι εμφανίζονται πιο φιλέλληνες κι από μας!». Κι όταν ζητήσαμε από την Ντεκά τις εντυπώσεις της από τα μουσεία που επισκέφθηκε όσο επέλεγε τα εκθέματα, δήλωσε ενθουσιασμένη, ιδιαίτερα μάλιστα με την αρμονική, όσο και γόνιμη, συνύπαρξη αρχαιολογικού χώρου και μουσείου στη Βεργίνα και το Δίον.
Το Λούβρο άραγε πλήττεται από την οικονομική κρίση; Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα του γαλλικού τύπου, ο Ανρί ντε Λουαρέτ, που εξακολουθεί να κρατάει τα ηνία του μουσείου, είδε την κρατική επιχορήγηση να μειώνεται κατά 20% μέσα στην τελευταία δεκαετία. Οι συνεργάτες του, όμως, οι επιφορτισμένοι να εξασφαλίζουν χορηγίες έχουν δεκαπλασιαστεί, προκειμένου το ήμισι των αναγκών του οργανισμού να καλύπτεται από τον ιδιωτικό τομέα. Η παγκόσμια κρίση έχει οδηγήσει πολλά αμερικάνικα και γιαπωνέζικα ιδρύματα σε πιο «σφιχτές» δωρεές, μ’ ό,τι συνέπειες έχει αυτό για τις είκοσι περίπου περιοδικές εκθέσεις που οργανώνει το Λούβρο ετησίως. Αυτή πάντως για το «Βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου» προχώρησε απρόσκοπτα, έχοντας εξασφαλίσει, μεταξύ άλλων, μια γενναία χορηγία του Ιδρύματος Νιάρχου. Κι αν η επισκεψιμότητά της αποδειχθεί ανάλογη των προσδοκιών των επιμελητών της, όλο της το κόστος θα έχει καλυφθεί.
Αναδημοσιευσα Απο Ελευθεροτυπια

Τζιμ Μόρισον Το τέλος του, χωρίς μυστήριο πια,


Του ΧΑΡΗ ΚΑΒΒΑΔΙΑ
40 χρόνια μετά, το μυστήριο για το θάνατο του χαρισματικού ποιητή-τραγουδιστή των Doors δεν υφίσταται. Αυτόπτες μάρτυρες της μοιραίας νύχτας για τον Τζιμ Μόρισον μίλησαν για πρώτη φορά και τα λεγόμενά τους έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την τότε κατάθεση της συντρόφου του Πάμελα Κέρσον.
Για το τέλος του Τζιμ Μόρισον έχουν ειπωθεί δεκάδες θεωρίες.

Η αυθημερόν όμως κατάθεση της Πάμελα Κέρσον ήταν σημαντική, διότι επηρέασε τη γνωμάτευση της γαλλικής αστυνομίας για να κλείσει η υπόθεση.

Σε αυτήν ισχυρίστηκε ότι ο Τζιμ πήγε μόνος του να φάει και ότι μετά πήγαν σινεμά.

Στη 1 π.μ. γύρισαν στο διαμέρισμά τους, κοιμήθηκαν στις 2.30 π.μ., για να ξυπνήσει μία ώρα μετά από το θόρυβο της αναπνοής του.

Τον βοήθησε να συνέλθει και με προτροπή του ξανακοιμήθηκε. Οταν ξύπνησε, τον βρήκε ολόγυμνο στην μπανιέρα με αίμα να τρέχει από τη μύτη του.

Την Τρίτη 8 Δεκεμβρίου 1970, ο Τζιμ Μόρισον γιόρτασε τα 27α γενέθλια του ηχογραφώντας τα ποιήματά του για 4 ώρες στο Village Recorders, τα οποία μετά το θάνατό του θα γίνουν γνωστά σαν «An American prayer». Τρεις μέρες αργότερα, για την προώθηση του νέου άλμπουμ τους, οι Doors δίνουν μια μαγική συναυλία στο Ντάλας, όπου για πρώτη φορά σ’ ένα εκστατικό κοινό 6.000 νέων ακούγεται το «L.Α. Woman» σε μια διονυσιακή ερμηνεία από τον Μόρισον. Την επομένη όμως, στη Νέα Ορλεάνη έρχεται η καταστροφή…

Ο Τζιμ, σαν ένας σύγχρονος Ντόριαν Γκρέι, εμφανίστηκε σε κατάσταση κατάρρευσης, έλεγε ασυνάρτητα ανέκδοτα, ήταν σε παραλήρημα και κάποια στιγμή πέταξε το στήριγμα του μικροφώνου στο κοινό, του γύρισε την πλάτη και σωριάστηκε στα ντραμς του Ντένσμορ μένοντας ακίνητος. Ο Μάνζαρεκ θυμάται ότι «όσοι βρίσκονταν εκεί, το είδαν αυτό. Εχασε όλη του την ενέργεια στα μέσα της συναυλίας, κρεμιόταν από το μικρόφωνο, άδειαζε, έβλεπα ένα δυστυχισμένο γέρο τραγουδιστή των blues που κάποτε ήταν σπουδαίος, αλλά τώρα δεν τα κατάφερνε».

Αυτή ήταν η τελευταία συναυλία των Doors.

Παρ’ όλο που είχε έλκος στομάχου και κρίσεις άσθματος, για τους επόμενους τρεις μήνες ο Τζιμ ηχογράφησε με τους Doors το κύκνειο άσμα τους και όπως είπε «επιτέλους, κάνω ένα δίσκο με blues», ενώ έβαλε στα πλάνα του την προοπτική μιας ταινίας με τον 60χρονο σεναριογράφο Larry Marcus, συζητούσε με τον φίλο του Fred Myrow για μια θεατρική παράσταση και, τέλος, την παραγωγή του προσωπικού δίσκου του με ποιήματα.

Την Παρασκευή 12 Μαρτίου 1971 ο Μόρισον πέταξε για Παρίσι -«Τα έχω σιχαθεί όλα. Ολο τον κόσμο που με βλέπει μόνο σαν ροκ σταρ. Δεν το αντέχω πια. Θα ήμουν ευχαριστημένος να περνούσα απαρατήρητος. Ποιος νομίζουν ότι είναι ο Τζιμ Μόρισον στο κάτω κάτω;»- για να συναντήσει την αγαπημένη του Πάμελα Κέρσον και να μείνουν στην οδό Beautreillis 17 στο Rive Droite. Στη γαλλική πρωτεύουσα βρήκε την ησυχία του, «είναι τόσο όμορφα εδώ, σαν να πέταξαν τα αρνητικά, όταν έφτιαξαν αυτή την πόλη», έκανε πολύωρους περιπάτους, διάβαζε, έγραφε σαν «συγγραφέας στην εξορία», έχασε βάρος, ξυρίστηκε, αλλά και… έπινε. Στα μέσα Απριλίου με την Παμ νοίκιασαν ένα αυτοκίνητο, πέρασαν 3 βδομάδες στις ΝΔ επαρχίες (του κρασιού) της Γαλλίας και μέσω Ανδόρας πέρασαν στην Ισπανία, για να καταλήξουν στο Μαρόκο. Η επιστροφή στο Παρίσι συνοδεύτηκε για τον Τζιμ με τεράστιες ποσότητες αλκοόλ στο κλαμπ Circus αλλά από τα μέσα Μαΐου για 10 μέρες πέρασαν με την Παμ ειδυλλιακά στην απίστευτα βροχερή, τότε, Κορσική.

Την Τρίτη 16 Ιουνίου ο Μόρισον ηχογράφησε για τελευταία φορά παρέα με δύο Αμερικανούς μουσικούς που γνώρισε σ’ ένα μπαρ και ήταν «μεθυσμένες ασυναρτησίες», κατά τον οργανίστα Ρέι Μάνζαρεκ.

Τις επόμενες μέρες ο Τζιμ έπεσε σε κατάθλιψη, σε σημείο να θορυβήσει την Πάμελα και τον φίλο του Alan Ronay, με αποτέλεσμα την Παρασκευή το βράδυ 2 Ιουλίου να τον πείσουν να πάνε για δείπνο, στο οποίο ο ίδιος παρέμεινε αμίλητος. Μετά ο Μόρισον έστειλε ένα τηλεγράφημα στον εκδότη του Jonathan Doltzer για κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με την έκδοση των ποιημάτων του. Στη συνέχεια συνόδεψε την Παμ σπίτι και πήγε μόνος του να δει το φιλμ νουάρ του 1947. Στη 1 π.μ., κακόκεφος, μπήκε στο υπόγειο του Rock’n’Roll Circus, που εκείνη την ώρα είχε πάνω από 500 άτομα -ανάμεσα σ’ αυτούς και η 24χρονη τραγουδίστρια Μάριαν Φέιθφουλ που μόλις είχε χωρίσει από τον Μικ Τζάγκερ-, κάθισε στο συνηθισμένο σημείο του στο μπαρ και παρήγγειλε μπίρες κι ένα μπουκάλι βότκα.

Αργότερα αγόρασε ηρωίνη για την Πάμελα, κάτι που συνήθιζε, από δύο νεαρούς που γνώριζε και που δούλευαν για τον έμπορο ναρκωτικών Jean de Breteuil. Στις 2 π.μ. πήγε στις τουαλέτες και έπειτα από μιάμιση ώρα ένας από το βεστιάριο είπε στους υπεύθυνους του κλαμπ ότι κάποιος είναι κλειδωμένος σε μία από αυτές.

Οταν έσπασαν την πόρτα, βρήκαν τον Μόρισον με το κεφάλι του ανάμεσα στα γόνατά του και τα χέρια του κρεμασμένα. Ηταν προφανές ότι είχε σνιφάρει την ηρωίνη, διότι από το στόμα του έβγαινε αφρός και αίμα. Ενας γιατρός από τους θαμώνες, αφού τον εξέτασε ενδελεχώς είπε ότι «είναι νεκρός, θύμα καρδιακής ανακοπής λόγω θανατηφόρας υπερβολικής δόσης». Μετά οι δύο νεαροί που του είχαν δώσει νωρίτερα την ηρωίνη, διαφώνησαν με το γιατρό λέγοντας ότι «έχει λιποθυμήσει» και θα αναλάβουν να τον φροντίσουν.

Τον έβγαλαν από τις τουαλέτες, τον πέρασαν από ένα μακρύ διάδρομο με τον οποίο το Circus επικοινωνούσε με το διπλανό κλαμπ Alcazar, τον έβαλαν σε αυτοκίνητο και τον μετέφεραν στο σπίτι του.

Οταν έμαθαν για τον θάνατο του Μόρισον, η Φέιθφουλ κι ο Breteuil έφυγαν αμέσως για την Καζαμπλάνκα, όπου ο δεύτερος πέθανε λίγο αργότερα από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Η Μάριαν δεν μίλησε ποτέ για εκείνη τη νύχτα στο Circus. Ο γιατρός Max Vassille έγραψε ότι ο θάνατος του τραγουδιστή προήλθε από «φυσικά αίτια». Σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο, δεν έγινε νεκροψία διότι δεν βρέθηκαν στοιχεία που να επιβάλουν κάτι τέτοιο.

Ο Μόρισον θάφτηκε στο Pere Lachaise την 7η Ιουλίου 1971.

Τρία χρόνια αργότερα πέθανε και η σύντροφός του Πάμελα Κέρσον.

Μετά το θάνατό του, ο ναύαρχος πατέρας του, George Stephen Morrison, έβαλε στον τάφο του, την αρχαιοελληνική φράση «ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ». Ηταν ο 4ος ροκ σταρ της 10ετίας του ’60 που πέθανε σε ηλικία 27 ετών, μετά τον Μπράιαν Τζόουνς, τον Τζίμι Χέντριξ και την Τζάνις Τζόπλιν.*

Η κατάθεση της Πάμελα Κέρσον

«Χθες το βράδυ ο φίλος μου πήγε σε ένα κοντινό εστιατόριο. Οταν γύρισε πίσω, πήγαμε στο σινεμά Action Lafayette -που είναι πίσω από τη στάση του μετρό Le Pelletier- και είδαμε το φιλμ «Death Valley». Γυρίσαμε στη 1 κι ο φίλος μου είδε μια ερασιτεχνική ταινία από τον προτζέκτορα. Ηταν μια χαρά στην υγεία του και φαινόταν ευτυχισμένος. Μετά ξαπλώσαμε κι ακούσαμε δίσκους. Κοιμηθήκαμε στις 2.30 περίπου. Δεν είχαμε καμιά σεξουαλική επαφή χθες το βράδυ. Γύρω στις 3.30 περίπου (διότι δεν έχω ρολόι στην κρεβατοκάμαρα) ξύπνησα από τον θόρυβο της αναπνοής του. Τον κούνησα, τον χαστούκισα μερικές φορές και ξύπνησε. Τον ρώτησα τι έχει. Ηθελα να καλέσω ένα γιατρό. Σηκώθηκε, βάδισε στην κρεβατοκάμαρα και μου είπε ότι ήθελε να κάνει μπάνιο. Μπήκε στο μπάνιο και μου φώναξε ότι αισθάνεται αδιαθεσία και ότι έχει τάση για εμετό. Ετρεξα και του έδωσα ένα πορτοκαλί μπολ όπου έβγαλε φαγητό και αίμα και τις δύο επόμενες φορές μόνο αίμα. Ο φίλος μου μού είπε: «Νιώθω περίεργα, αλλά δεν αισθάνομαι άρρωστος, γι’ αυτό μην καλέσεις γιατρό, τελείωσε! Πήγαινε για ύπνο, πάω να κάνω μπάνιο και θα έρθω μετά στο κρεβάτι». Τον είδα καλύτερα μετά τους εμετούς, επανήλθε το χρώμα στο πρόσωπό του, έτσι ησύχασα κι έπεσα για ύπνο. Δεν ξέρω πόσο πολύ κοιμήθηκα, αλλά όταν ξύπνησα ο φίλος μου δεν ήταν πλάι μου. Ετρεξα στο μπάνιο και τον είδα ότι ήταν ακόμα στην μπανιέρα με λίγο αίμα να τρέχει από τη μύτη του, τον κούνησα νομίζοντας ότι λιποθύμησε και ήταν αναίσθητος. Προσπάθησα να τον βγάλω από την μπανιέρα αλλά δεν τα κατάφερα. Τότε τηλεφώνησα στον κ. Ronay. Ηρθε με την κοπέλα του Agnes Demy και ειδοποίησαν την αστυνομία και την πυροσβεστική». Πάμελα Κέρσον (3.7.1971)

Γνησιότητα χωρίς υπογραφή!

Λεπτομέρεια από τις «Ιριδες» του Βίνσεντ βαν Γκογκ με την υπογραφή του. Με τη νέα τεχνική σήμανσης η υπογραφή δεν θα είναι απαραίτητη για τον έλεγχο της αυθεντικότητας ενός έργου τέχνης,
ΛΑΛΙΝΑ ΦΑΦΟΥΤΗ
Νέα μέθοδος που ανέπτυξαν έλληνες ερευνητές «μαρκάρει» αδιόρατα τα έργα τέχνης: τα αυθεντικά για να ξεχωρίζουν από τα πλαστά και τα νόμιμα αντίγραφα για να μην πωλούνται ως αυθεντικά,
Ενας μυστηριώδης ξένος εμφανίζεται στα πωλητήρια δύο μεγάλων μουσείων της Αθήνας και ζητάει να αγοράσει πολλά από τα αντίγραφα αρχαίων αντικειμένων που διαθέτουν. Ερχεται σε επαφή με το εργαστήριο που τα κατασκευάζει και αμέσως κλείνεται μια εντυπωσιακή παραγγελία. Σε κάποια στιγμή οι υπεύθυνοι τον πληροφορούν ότι οι αναπαραγωγές αυτές εκτός του ότι αποτελούν «τεχνολογικά πιστά αντίγραφα»- έχουν δηλαδή κατασκευαστεί ακριβώς με τις ίδιες μεθόδους και έχουν υποστεί διαδικασίες παλαίωσης που τις κάνουν εξίσου πειστικές με τα πρωτότυπα- διαθέτουν επιπλέον ειδική και «απαραβίαστη» σήμανση που διασφαλίζει ότι δεν μπορούν να αποτελέσουν προϊόν «ύποπτης» συναλλαγής. Κατόπιν αυτού ο υποψήφιος αγοραστής εξαφανίζεται και η παραγγελία μένει στα αζήτητα.
Θα μπορούσε να αποτελεί σκηνή από κάποια αστυνομική ταινία που προσπαθεί να διαλευκάνει τα γοητευτικά μυστήρια της παράνομης αγοράς των έργων τέχνης και πολιτιστικής κληρονομιάς. Είναι όμως μια αληθινή ιστορία. Τα πωλητήρια του Μουσείου Μπενάκη, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και, πιο πρόσφατα, του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης διαθέτουν πραγματικά τέτοια τεχνολογικά πιστά αντίγραφα. Η κατασκευή τους είναι τόσο προσεγμένη ώστε μπορούν να ξεγελάσουν εύκολα ένα μη εκπαιδευμένο μάτι. Αν μάλιστα υποστούν πρόσθετες επεξεργασίες παλαίωσης θα μπορούσαν να ξεφύγουν και από τις σύγχρονες τεχνικές χρονολόγησης και ελέγχου γνησιότητας. Για τον λόγο αυτόν οι παραγωγοί τους θέλησαν να αποτρέψουν την εκμετάλλευσή τους από επίδοξους αρχαιοκάπηλους ιχνηθετώντας τα με μια ειδική σήμανση. Αν κρίνουμε από το παραπάνω περιστατικό, η μέθοδος φαίνεται να λειτουργεί. Επί πλέον, μπορεί να εφαρμοστεί και σε γνήσια έργα ως «πιστοποιητικό αυθεντικότητας».
Προστασία από πλαστά
«Κάθε παραγωγός που θέλει να προστατεύσει την παραγωγή του χρησιμοποιεί κάποια μέθοδο σήμανσης. Η απλούστερη είναι η υπογραφή, ένα ταμπελάκι ή μια κονκάρδα» εξηγεί η κυρίαΕλένη Αλούπη , χημικός αρχαιομέτρης της Θέτις Αuthentics, εταιρείας η οποία εκτός από την παροχή γνωματεύσεων και συμβουλών για θέματα αυθεντικότητας παράγει επίσης τεχνολογικά πιστά αντίγραφα αρχαιολογικών αντικειμένων είτε προς πώληση στο ευρύ κοινό είτε για έκθεση σε δημόσιους χώρους, όπως αυτά που φιλοξενούνται σε σταθμούς του μετρό. «Εμείς θελήσαμε να εφαρμόσουμε κατ΄ αρχήν μια τέτοια μέθοδο στα προϊόντα μας επειδή,είτε προορίζονται για τα πωλητήρια των μουσείων είτε για να αντικαταστήσουν πρωτότυπα σε εκθέσεις,έχουν υποστεί τεχνητή παλαίωση και άρα είναι υποψήφια κίβδηλα».
Στα μεγάλης αξίας εμπορικά προϊόντα, όπως τα οπλικά συστήματα ή τα κοσμήματα, η υιοθέτηση μιας σήμανσης που θα εξασφαλίζει τη γνησιότητά τους είναι θεωρητικά απλή: αρκεί να βρει κανείς την κατάλληλη μέθοδο- και τέτοιες έχουν βρεθεί αρκετές και όλο και πιο εξελιγμένες με την πρόοδο της τεχνολογίας- και να την εφαρμόσει στο προϊόν με τρόπο ώστε να είναι «ανεξίτηλη». Στα έργα τέχνης όμως και στα αντικείμενα της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπου η σήμανση μπορεί να πιστοποιήσει είτε την «πλαστότητα» κάποιας αναπαραγωγής είτε την «ταυτότητα» κάποιου αυθεντικού έργου το οποίο ανήκει σε ένα μουσείο ή σε μια ιδιωτική συλλογή, τα πράγματα περιπλέκονται.
Κατ΄ αρχήν, όταν πρόκειται για αυθεντικά έργα, η σήμανση πρέπει να είναι τέτοια ώστε να μην επηρεάζει τη σύστασή τους, τις μακροσκοπικές, μικροσκοπικές και φυσικοχημικές ιδιότητές τους. Ακόμη όμως και όταν αυτή η προϋπόθεση τηρείται, υπάρχει ένας ακόμη περιορισμός: το γεγονός ότι ένα αυθεντικό έργο τέχνης- και πολύ περισσότερο ένα πρωτότυπο αρχαίο αντικείμενο- δεν είναι δεοντολογικά σωστό να «σημαδεύεται» με ανεξίτηλο τρόπο, έστω και αν αυτός είναι αόρατος στο γυμνό μάτι και μπορεί να φανεί μόνο στην εξέταση με επιστημονικά όργανα. Από την άλλη πλευρά, ένα πιστό αντίγραφο, αν θέλει να αποτρέπει αποτελεσματικά το ενδεχόμενο της παρουσίασής του ως αυθεντικού, θα πρέπει να είναι σημασμένο με τρόπο μη αφαιρέσιμο και απαραβίαστο. Αυθεντική ελληνική υπογραφή
Μεταβυζαντινή εικόνα της συλλογής του Μουσείου Μπενάκη κατά τη διάρκεια της ανάλυσης στον επιταχυντή ΤΑΝDΕΜ του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»
Με την ιδανική μέθοδο σήμανσης έργων τέχνης απούσα από τη διεθνή αγορά τρεις ελληνικοί φορείς, το Ινστιτούτο Πυρηνικής Φυσικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», το Μουσείο Μπενάκη και η Θέτις Αuthentics, από την οποία ξεκίνησε και η ιδέα, αποφάσισαν να συνεργαστούν για την εξεύρεση λύσης. Στο πλαίσιο ενός προγράμματος που φέρει τον τίτλο «Ελεγχος Αυθεντικότητας και Διασφάλιση Ταυτότητας Αρχαιολογικών Αντικειμένων, Εργων Τέχνης και Τεχνολογικά Πιστών Αντιγράφων με Μη Καταστρεπτικές Τεχνικές και Τεχνολογίες Ενσωματωμένης Στοιχειακής Σήμανσης» (εν συντομία ΤΕΣΣ) και συγχρηματοδοτήθηκε από τη Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας του υπουργείου Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, ανέπτυξαν μια πρωτότυπη τεχνική στοιχειακής σήμανσης- ή ιχνηθέτησης- η οποία εισάγει σημαντικές καινοτομίες.
Οι τεχνικές σήμανσης έργων τέχνης ή μουσειακών αντικειμένων που είχαν προταθεί στο παρελθόν- όπως για παράδειγμα η ενσωμάτωση ενός μικροκρυσταλλικού υλικού που δίνει σήμα φωταύγειας ή ενός ολογράμματος- δεν ήταν ικανοποιητικές είτε γιατί ήταν δύσκολες στην ανίχνευσή τους απαιτώντας εξειδικευμένες εγκαταστάσεις και εργαστήρια (όπως στην πρώτη περίπτωση) είτε επειδή επενέβαιναν καταστρεπτικά στο έργο (όπως στην περίπτωση του ολογράμματος). «Εμείς θελήσαμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα»λέει η κυρία Αλούπη«και να εισαγάγουμε μια διαδικασία η οποία θα ξεπερνάει αυτά τα προβλήματα και θα είναι επιπλέον απλή και ευέλικτη ώστε να μπορεί εύκολα να υιοθετηθεί στο μέλλον από ευρύτερους φορείς».
Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου
Πέραν του ότι δεν είναι καταστρεπτική η μέθοδος που ανέπτυξαν οι έλληνες ερευνητές παρουσιάζει την καινοτομία ότι δεν εφαρμόζεται μόνο τοπικά, σε ένα συγκεκριμένο σημείο- οπότε και είναι δυνατόν να αφαιρεθεί-, αλλά μπορεί, αν κανείς το επιθυμεί, να είναι διάχυτη, καλύπτοντας όλη την επιφάνεια του αντικειμένου με τρόπο που καθιστά αδύνατη την αφαίρεσή της. «Επίσης»επισημαίνει η κυρία Αλούπη «μπορεί να είναι διάχυτη σε συγκεκριμένες περιοχές,οπότε αν κάποιος θελήσει να πλαστογραφήσει τη διαδικασία θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να το κάνει».
Επιπλέον είναι η πρώτη τεχνική ιχνηθέτησης που, αν και επεμβατική, μπορεί να είναι αντιστρέψιμη. Αυτό είναι πολύ σημαντικό και πληροί τους κανόνες δεοντολογίας στην περίπτωση που ιχνηθετούνται πρωτότυπα έργα. Αν, για παράδειγμα, κάποιο μουσείο θέλει να στείλει εκθέματά του για έκθεση στο εξωτερικό μπορεί να τα σημάνει ώστε να ενισχύσει την ασφάλεια στη μετακίνησή τους και να εξασφαλίσει ότι θα επιστρέψουν πίσω τα ίδια και στην ίδια κατάσταση, ενώ στη συνέχεια έχει τη δυνατότητα να αφαιρέσει τη σήμανση χωρίς αυτό να αφήσει κανένα ίχνος. Νανοσωματίδια και ιχνοστοιχεία
Για τη μόνιμη ιχνηθέτηση των κεραμικών αντιγράφων οι ιχνηθέτες τοποθετούνται στη βαφή με την οποία κοσμούνται
Η μέθοδος που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ΤΕΣΣ χρησιμοποιεί ως ιχνηθέτες ιχνοστοιχεία.«Οταν λέμε ιχνοστοιχεία εννοούμε χημικά στοιχεία,κυρίως σε μορφή οξειδίων,με πολύ μικρό μέγεθος σωματιδίωννανοσωματιδίων -και σε πάρα πολύ μικρές συγκεντρώσεις ώστε να μην επηρεάζονται οι ιδιότητες των αντικειμένων που ιχνηθετούνται» διευκρινίζει η κυρία Αλούπη. Τα χημικά στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ιχνηθέτες είναι πολλά, και διαφέρουν ανάλογα με τη σύσταση του αντικειμένου που πρόκειται να σημανθεί. Απαραίτητη προϋπόθεση, φυσικά, είναι να μην περιέχονται στα υλικά του, εφόσον τότε η πληροφορία θα συγχέεται, και να μην αλλοιώνουν τη σύστασή του- για παράδειγμα, ο χρυσός μπορεί να εισαχθεί για να σημάνει με έναν πιο «πολυτελή» τρόπο ένα κεραμικό αντίγραφο, δεν προσφέρεται όμως για ένα μεταλλικό αντικείμενο, όπως π.χ. ένα νόμισμα, γιατί θα προκαλούσε σύγχυση ως προς το κράμα που έχει χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του.
Επίσης οι ιχνηθέτες πρέπει να μην είναι τοξικοί και να μπορούν να ανιχνευθούν με την τεχνική της φασματοσκοπίας φθορισμού ακτίνων Χ (ΧRF), η οποία χρησιμοποιείται ως «εργαλείο» για την «αποκωδικοποίηση» της συγκεκριμένης σήμανσης. Αυτή γίνεται εύκολα, με ένα φορητό φασματόμετρο που αναπτύχθηκε από την ομάδα τουΑνδρέα Καρύδα, επικεφαλής ερευνητή του Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» για το ΤΕΣΣ. Αυτός άλλωστε ήταν ένας βασικός στόχος των ελλήνων ειδικών, μια μέθοδος ανίχνευσης απλή, η οποία δεν απαιτεί ειδικές εργαστηριακές υποδομές ούτε ιδιαίτερη επιστημονική εξειδίκευση αλλά μπορεί να εφαρμοστεί από προσωπικό – φύλακες μουσείων, αστυνομικούς, τελωνειακούς υπαλλήλους- που έχει απλώς περάσει από μια ολιγοήμερη εκπαίδευση. Το φασματόμετρο του Ινστιτούτου Πυρηνικής Φυσικής είναι πρωτότυπο, η μέθοδος όμως μπορεί εξίσου εύκολα να ανιχνευθεί με αναλυτικές συσκευές χειρός που είναι εύχρηστες και μικρές στο μέγεθος- λίγο μεγαλύτερες από αυτές που «διαβάζουν» τα bar codes στα εμπορικά καταστήματα.
Με σεβασμό στο έργο τέχνης
Στα κεραμικά αντίγραφα που κατασκευάζει η Θέτις Αuthentics η ιχνηθέτηση είναι μόνιμη.«Ιχνηθετούμε το υλικό που χρησιμοποιούμε για τη διακόσμησή τους»λέει η κυρία Αλούπη.«Πρόκειται για μια αργιλική βαφή,ένα φυσικό νανοϋλικό, που προέρχεται από κολλοειδή φυσικών αργίλων. Οπως και τα αρχαία κεραμικά,τα τεχνολογικά αυθεντικά αντίγραφα διακοσμούνται πριν από την όπτηση.Με το ψήσιμο, το στρώμα της βαφής υαλοποιείται και ο ιχνηθέτης δεσμεύεται στο υάλωμα. Οσο λεπτό και αν είναι το στρώμα της βαφής, και δέκα ή πέντε χιλιοστά του χιλιοστού, εγκλωβίζεται εκεί και είναι αδύνατον να αφαιρεθεί».
Στα πρωτότυπα έργα η αντιστρεπτή ιχνηθέτηση εφαρμόζεται στο στάδιο της συντήρησης.«Οι ιχνηθέτες»εξηγεί οΒασίλης Πασχάλης του Τμήματος Συντήρησης του Μουσείου Μπενάκη, επιστημονικός υπεύθυνος από την πλευρά του Μουσείου για το ΤΕΣΣ, «προστίθενται στα υλικά της συντήρησης, στα βερνίκια ή σε κάποιες χρωστικές,που χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση των έργων, σε υλικά δηλαδή που μπορούν εύκολα να αφαιρεθούν.Ο τρόπος εφαρμογής του ιχνηθέτη και η σύστασή του παραμένουν, για λόγους ασφαλείας, κρυφά. Τα στοιχεία που μπορούν να παίξουν τον ρόλο του ιχνηθέτη είναι πολλά και μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμούς» .
Προς το παρόν, όπως υπογραμμίζει ο κ. Πασχάλης, το Μουσείο Μπενάκη δεν εφαρμόζει την ιχνηθέτηση σε πρωτότυπα έργα παρά μόνο πειραματικά.«Διαθέτει ωστόσο την τεχνογνωσία και τα μέσα» τονίζει«να εφαρμόσει στοιχειακή σήμανση σε μουσειακά αντικείμενα όποτε το θελήσει, διασφαλίζοντας έτσι την ταυτότητά τους». Στο πλαίσιο του προγράμματος, σημαντικά έργα της συλλογής του μουσείου- ζωγραφικοί πίνακες όπως έργα τουΔομήνικου Θεοτοκόπουλου και τουΝίκου ΧατζηκυριάκουΓκίκα , εικόνες και μεταλλικά αντικείμενα- αναλύθηκαν στο νέο ολοκληρωμένο σύστημα ιοντικών μη καταστρεπτικών τεχνικών το οποίο αναπτύχθηκε ειδικά στον επιταχυντή Τandem του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και στο εργαστήριο σήμανσης και ανάλυσης υλικών του ΤΕΣΣ στο Μουσείου Μπενάκη.
Η μέθοδος έχει εφαρμοστεί επίσης σε κάποια αντικείμενα που δεν είναι μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας ώστε να ελεγχθεί η συμπεριφορά των υλικών στη διάρκεια του χρόνου. «Εχουμε εμπειρία δύο ετών, αλλά θέλουμε να είμαστε βέβαιοι τόσο για την αντιστρεψιμότητα,δηλαδή ότι δεν θα επηρεαστεί η σύσταση του αντικειμένου, όσο και για τη δυνατότητα ανίχνευσης των ιχνηθετών μετά την πάροδο μεγάλου χρονικού διαστήματος»διευκρινίζει ο κ. Πασχάλης. Βάσει των ως τώρα πειραμάτων τους οι ειδικοί θεωρούν ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν μεταβολές. Παρ΄ όλα αυτά μια τέτοια «μακράς διαρκείας» παρακολούθηση είναι απαραίτητη. Επανάσταση στην αγορά
Βρισκόμαστε κοντά σε ένα μέλλον όπου κάθε αυθεντικό έργο τέχνης και αντικείμενο πολιτιστικής κληρονομιάς θα φέρει μια σήμανση που θα πιστοποιεί την ταυτότητά του; Πιθανότατα ναι. Το Μουσείο Μπενάκη επενδύει εδώ και χρόνια στην έρευνα που αφορά την ασφαλή σήμανση των συλλογών του. Οι πρώτες απόπειρες έγιναν με τη χρήση ολογραφικών μεθόδων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματοςΗolauthentic. Εχοντας την εμπειρία αυτή συμμετείχε στο ΤΕΣΣ, το οποίο προσεγγίζει το θέμα με διαφορετικό τρόπο.«Πιστεύουμε λοιπόν»συμπληρώνει ο κύριος Πασχάλης«ότι είμαστε πολύ πιο κοντά στην εφαρμογή σήμανσης από κάθε άλλη φορά. Σημαντικός παράγοντας που μας κάνει να ερευνούμε προς την ανάπτυξη αυτού του τύπου της τεχνολογίαςείναι επίσης το γεγονός ότι στις μέρες μας τα έργα τέχνης δεν παραμένουν κλεισμένα στα μουσεία όπως παλαιότερα,αλλά ταξιδεύουν ανά τον κόσμο με αρκετά μεγάλη συχνότητα».
Εκτός από τη διασφάλιση των πρωτότυπων έργων του το Μουσείο Μπενάκη ενδιαφέρεται εξίσου και για την εφαρμογή σήμανσης στα αντίγραφά τους.«Τα πωλητήριά μας»λέει ο κ. Πασχάλης«διαθέτουν εδώ και πολλά χρόνια υψηλής ποιότητας αναπαραγωγές. Η ασφαλής σήμανσή τους ώστε να εξασφαλίζεται η διάκρισή τους από τα πρωτότυπα, παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον για μας. Για τον λόγο αυτόν συνεργαζόμαστε συστηματικά με τη Θέτις Αuthentics». Η τελευταία εφαρμόζει πλέον την ελληνική τεχνική ιχνηθέτησης σε όλες τις παραγωγές της. Οχι μόνο σε αυτές που προορίζονται για τα πωλητήρια των μουσείων αλλά και σε εκείνες που «ταξιδεύουν» στο εξωτερικό ή εκτίθενται σε δημόσιους χώρους. Τα πρώτα ιχνηθετημένα αντίγραφα που βγήκαν εκτός συνόρων ήταν εκείνα που εστάλησαν από τον Οργανισμό Ανέγερσης Νέου Μουσείου της Ακρόπολης για έκθεση στην Κίνα, στο πλαίσιο των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου το 2008. Τα πιο πρόσφατα δείγματα θα μπορεί να τα δει κανείς σύντομα στον σταθμό του μετρό στο Αιγάλεω. Η έκθεση που αναμένεται να εγκαινιάσει η Γ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων φέρει την ελληνική στοιχειακή «σφραγίδα».
Αναδημοσιευση Απο Βημα

Ετικετοσύννεφο