Just another WordPress.com site

Archive for the ‘Τεχνολογια’ Category

Ποδήλατο: ολική επαναφορά,

Καφαντάρης Τάσος

Κερδίζει όλο και περισσότερους οπαδούς και οι σύγχρονες πόλεις βλέπουν σ’ αυτό μια λύση απέναντι στη μόλυνση και την καθιστική ζωή. Ποιες είναι οι τελευταίες καινοτομίες και ποιο ποδήλατο ταιριάζει στον καθένα μας;,

Η ζωή μας έχει γίνει ούτως ή άλλως… «ορθοπεταλιά». Μήπως όμως ετούτη την άνοιξη μπορούμε να ελπίσουμε σε ένα οικονομικά ελαφρύτερο πετάλι, ει δυνατόν με ηλεκτρική υποβοήθηση; Η παγκόσμια «ολική επαναφορά του ποδηλάτου» λέει ναι: καινοτομίες στον σχεδιασμό και στις επιδόσεις του πιο πιστού τεχνολογικού φίλου του ανθρώπου ανοίγουν διάπλατα τις προοπτικές για άνετη μετακίνηση στην πόλη, χωρίς τέλη, φόρους και θυσίες ευρώ στον βωμό των υδρογονανθράκων. Μαζί με τα προσφάτως διαγωνισθέντα όνειρα για ένα Κέντρο της Αθήνας πιο οικολογικό, όμορφο και ανθρώπινο, εκατοντάδες όνειρα για «ποδηλατουπόλεις» στην Ελλάδα έχουν αρχίσει να φτερουγίζουν. Τι γεννάει αυτά τα όνειρα, πώς σχηματοποιούνται, πόσο κοστίζουν και πώς μπορούν να υλοποιηθούν είναι το θέμα του «ανοιξιάτικου παζλ» που βάλθηκε να συναρμολογήσει «Το Βήμα» για εσάς.

Είναι ίσως ο σταθερότερος έρωτας στη ζωή μας: από την πρώτη φορά που καταφέραμε να σταθούμε επάνω του δεν ξεχάσαμε ποτέ τις συγκινήσεις που μας χάρισε η αυτοδύναμη ορμή στις δύο ρόδες του. Τι κι αν οι ρυθμοί της επαγγελματικής ζωής μάς έκαναν να το εγκαταλείψουμε μόλις βγάλαμε τα χρήματα για την αγορά μοτοσικλέτας ή αυτοκινήτου; Οι αναμνήσεις της παιδικής ηλικίας μάς ξαναβρήκαν όταν γίναμε γονείς και βαλθήκαμε να δείξουμε στο παιδί μας την ισορροπία στο ποδήλατο. Και όταν η οικολογική και η οικονομική κρίση χτύπησε την πόρτα του καταναλωτικού πολιτισμού μας, στο ποδήλατο επιστρέψαμε και οι ίδιοι… νέοι, μεσήλικοι ή και συνταξιούχοι. Τώρα, σχεδόν 200 χρόνια μετά την εφεύρεσή του, το ποδήλατο αποκτά ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή μας – αλλά με πολλές τεχνολογικές καινοτομίες να το εμπλουτίζουν.

Δίτροχο αντίδοτο στην κρίση

Αέναη «υπόσχεση άνοιξης στην πόλη» το ποδήλατο, που μόνο εν καιρώ κρίσης ενδέχεται να υλοποιηθεί

Οι αριθμοί και τα στοιχεία που παρέθετε η Τόνια Τσακίρη στο πρόσφατο άρθρο της στο «Βήμα» (βλ. www.tovima.gr/finance/article/?aid=487658) ήταν ιδιαίτερα εύγλωττοι: «Κάθε χρόνο πωλούνται περί τα 300.000 ποδήλατα στην Ελλάδα, ιδίως τα τελευταία χρόνια, με συνολικό τζίρο που φθάνει τα 90 εκατ. ευρώ. Περίπου το 50% των ποδηλάτων που πωλούνται προέρχεται από το εξωτερικό και το υπόλοιπο 50% καταλαμβάνεται από ελληνικά ποδήλατα που συναρμολογούνται σε ελάχιστες ελληνικές εταιρείες» (βλ. www.ballistic.gr/, www.clermont.gr/, www.grammariosbikes.com/, www.idealbikes.net/, www.kyrosebikes.gr/ και http://orient-bikes.gr/).

Η αύξηση των πωλήσεων που παρατηρήθηκε από την αρχή της κρίσης έφερε και την άνθηση των ποδηλατάδικων, που ξεφύτρωσαν δυο-τρία σε κάθε γειτονιά. Αλλά από την επιδείνωση των οικονομικών μας το 2012 προέκυψε και η μεταστροφή στη ζήτηση των ποδηλάτων, που «επικεντρώνεται πλέον στα πιο οικονομικά ποδήλατα της τάξεως των 150-200 ευρώ, ενώ πριν από δύο χρόνια ήταν στα 250-300 ευρώ». Τι σημαίνει αυτό; Κυρίως το ότι, παρά το δυσβάσταχτο της πετρελαιοκίνησης, το ποδήλατο δεν κατόρθωσε ακόμη να υποκαταστήσει το αυτοκίνητο ως κύριο μέσο μετακίνησής μας στην πόλη ώστε να καταστεί αγορά προτεραιότητας. Θα επιστρέψει λοιπόν στην κατηγορία του «ακριβού χόμπι» και η εγχώρια αγορά του θα καταλήξει σε μία ακόμη «φούσκα»; Οχι απαραίτητα, αν οι αρμόδιοι για την κίνηση των τροχοφόρων στις πόλεις μας νοιαστούν να διευκολύνουν το «δίτροχο κίνημα» και εμείς, οι πολίτες, μάθουμε τι μας προσφέρεται ως δυνατότητα. Αλλά για να κινηθούμε σωστά σε αυτές τις κατευθύνσεις χρειάζεται πρώτα να μάθουμε ποιες είναι οι σχετικές εξελίξεις στον υπόλοιπο κόσμο.

Ποδοκίνητες τεχνολογίες  

Δύο αιώνες χωρίζουν την Drasine (επάνω) από το ElliptiGO (κάτω)

Η κλασική μας αντίληψη για το ποδήλατο περιλαμβάνει δύο ακτινωτές ρόδες, μια αλυσίδα που συνδέει πεντάλια με πίσω τροχό, δύο δαγκάνες που φρενάρουν τις δύο ρόδες, έναν συμπλέκτη ταχυτήτων που αλλάζει τα γρανάζια κίνησης, ένα τιμόνι και μία σέλα. Οι διαφοροποιήσεις σε αυτόν τον συνδυασμό και στα υλικά κατασκευής παράγουν τις διάφορες κατηγορίες ποδηλάτων, από τα κλασικά ποδήλατα μετακίνησης στην πόλη σε εκείνα της περιπλάνησης στην εξοχή (touring), σε εκείνα του ανώμαλου δρόμου (mountain bike) και εκείνα των αγώνων ταχύτητας (racing bikes).

Το διαχρονικό ζητούμενο των κατασκευαστών ποδηλάτων ήταν η αύξηση της αντοχής του σκελετού με ταυτόχρονη μείωση του βάρους του, πράγμα που τους έκανε να ακολουθήσουν τα βήματα της αεροναυπηγικής: μετά τους αρχικούς ξύλινους σκελετούς, πέρασαν σε εκείνους από μπαμπού το 1894, έπειτα σε σιδερένιους και στη δεκαετία του 1930 στους  ατσάλινους. Από τη δεκαετία του ’80 και μετά κυριάρχησε το αλουμίνιο και διάφορα κράματά του. Στα πολύ ακριβά μοντέλα αγώνων δρόμου φτιάχνουν σκελετούς από υαλόνημα, τιτάνιο και άλλα εξωτικά κράματα μετάλλων.

Ενα άλλο κύριο ζήτημα που τους απασχόλησε ήταν η μετάδοση της κίνησης από τα πεντάλια στους τροχούς. Ολοι γνωρίζουμε ότι κυριάρχησε η γνωστή ανθεκτική αλυσίδα, παρά τα μυριάδες παντελόνια που έπεσαν θύμα της. Από το 1891 όμως υπήρχε η εφεύρεση του Αμερικανού W. Stillman Jr. για μετάδοση μέσω άξονα με γωνιακά γρανάζια. Οι ποδηλατάδες την αγνόησαν, αλλά την τίμησε η γερμανική BMW πενήντα χρόνια αργότερα, όταν παρουσίασε την πρώτη μοτοσικλέτα με άξονα κίνησης. Επειτα από επίσης πενήντα χρόνια η βρετανική Dynamic Bicycles κατέθεσε τη δική της ευρεσιτεχνία για άξονα κίνησης (βλ. http://www.youtube.com/watch?v=9OQd5JExTUQ) που έχουν υιοθετήσει πολλές μάρκες ποδηλάτων. Αυτή η εξέλιξη συνδυάστηκε με την παραγωγή εσώκλειστων γραναζιών αλλαγής ταχύτητας από την κατασκευάστρια εξαρτημάτων Shimano δίνοντας στους ποδηλάτες έναν πολύ πιο ασφαλή και ομαλό τρόπο κίνησης. Ιδιαίτερα για τα ακριβά μοντέλα ποδηλάτων η Shimano και η Campagnolo ανέπτυξαν ηλεκτρικό σύστημα αλλαγής ταχυτήτων με μικρομοτέρ. Το 2012 η ιταλική Tiso «ανέβασε τον πήχη» με τον μηχανισμό WirelessTisoShifter που αλλάζει τις ταχύτητες ασύρματα (βλ. http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=4U_BUqc87g8).

Αξεσουάρ για την ασφάλεια
Τέλος, ένας τομέας τεχνολογιών απαραίτητων για την οδήγηση στην πόλη ήταν και είναι εκείνος της ασφάλειας των ποδηλατών. Το ότι γίνονται σχεδόν αθέατοι στους αυτοκινητιστές με το που πέφτει το σούρουπο έχει κάνει πολλούς να ασχοληθούν με το θέμα του φωτισμού τους. Τη χρονιά που μας πέρασε η Revolights.com παρουσίασε ένα σύστημα μαγνητών, LED και αισθητήρα επιτάχυνσης που προσκολλάται στις ζάντες των τροχών και τους φωτίζουν στο μπρος και στο πίσω τμήμα τους φωτίζοντας και τον δρόμο. Μια φωτεινή λύση πάλι με LED σχεδίασε ο Mitchell Silva (βλ. http://www.corflot.com) που μετατρέπει το τιμόνι του ποδηλάτου σε φωτεινό σωλήνα (Globars). Εναλλακτικά από αυτή την άνοιξη θα αρχίσει να διατίθεται το Torch T1 της http://www.torchapparel.com, που είναι δέκα LED ενσωματωμένα σε κράνος ποδηλάτη. Για τη φωτεινή ένδειξη κατεύθυνσης του ποδηλάτου όμως ήδη βρήκαμε ότι πωλείται  έναντι 38 ευρώ (βλ. http://www.kyrosebikes.gr) ένα ασύρματο σύστημα σήμανσης. Το ασύρματο χειριστήριο των φλας τοποθετείται στο τιμόνι του ποδηλάτου και η συσκευή φωτισμού -σήμανσης κάτω από τη σέλα.

Βεβαίως όλα αυτά τα φωτεινά γκάτζετ χρειάζονται ενέργεια. Μια «τροφοδότρια» εφεύρεση που δείχνει το μέλλον κοιτώντας στο… παρελθόν – και πραγματικά σαστίζει – είναι το Magnic Light. Τι είναι; Ενα δυναμό. Αλλά δεν έχει καμία σχέση με εκείνα του παλιού καιρού. Οπως περιγράφεται στην ιστοσελίδα http://www.kickstarter.com/projects/dynamodirk/magnic-light-get-new-energy , αξιοποιεί το φαινόμενο δημιουργίας ηλεκτρικού ρεύματος από διαμαγνητική ροή – το λεγόμενο ρεύμα Foucault ή Eddy. Ενα κύκλωμα κρυμμένο στο κουτάκι του δυναμό αντλεί αυτό το ρεύμα που γεννιέται από την περιστροφή της αλουμινένιας ζάντας χωρίς να ακουμπάει σε αυτήν (!) και το μετατρέπει μέσω συστοιχίας LED ειδικού τύπου σε εντυπωσιακά δυνατό φως.

Μια καινοτομία ασφάλειας που «κατέβηκε» στα ποδήλατα από τον κόσμο των μοτοσικλετών είναι τα δισκόφρενα. Μόλις πριν από τρία χρόνια η Διεθνής Ενωση Κυκλισμού (Intl. Cycling Union) επέτρεψε τη χρήση υδραυλικών δισκόφρενων και στα ποδήλατα, οπότε οι γνωστές δαγκάνες των τροχών θα ακολουθήσουν τη μοίρα των δεινοσαύρων. Δείτε πώς δουλεύουν τα νέα φρένα στη http://www.trpbrakes.com. Τέλος, για την ασφάλεια έναντι κλοπής όλων των καινούργιων εξαρτημάτων, η atomic22.com προσφέρει το Infiniti3D, που είναι ένα σετ κατσαβιδιού και βιδών με εντελώς… προσωπικές αυλακιές ώστε οι επίδοξοι κλέφτες να μην μπορούν να τα ξεβιδώσουν.  

Ποδήλατα με… δίπλωμα
Ολες αυτές οι καινοτομίες έχουν αλμυρή τιμή προτού διαδοθούν. Πολύ γρήγορη διάδοση και αποδοχή όμως γνωρίζει μια καινοτομία που προέκυψε το 1987: τη χρονιά εκείνη κυκλοφόρησαν τα πρώτα αναδιπλούμενα ποδήλατα Strida του βρετανού σχεδιαστή Mark Sanders. Εχοντας ως στόχο ένα ποδήλατο που θα βολευόταν στο μετρό χωρίς να ενοχλεί – και να λερώνει – τους γύρω του, ο Sanders σκέφθηκε να χρησιμοποιήσει ιμάντα κίνησης αντί για αλυσίδα. Παιδεύτηκε αρκετά με τους τυπικούς βιομηχανικούς ιμάντες, μέχρι που οι σκωτσέζοι κατασκευαστές τους βρήκαν ότι έπρεπε να αλλάξουν τα τραπεζοειδή δόντια των ιμάντων με πιο καμπυλόμορφα. Εκτοτε τα ποδηλατάκια Strida (βλ. http://www.strida.gr) έχουν κερδίσει απανωτά βραβεία σχεδιασμού και έκαναν πολλούς κατασκευαστές να σκεφθούν την εγκατάλειψη του «ταμπού της αλυσίδας».

Τα αναδιπλούμενα ποδήλατα είναι πρακτικά και «φιλικά στο μετρό», αλλά σίγουρα δεν απευθύνονται σε ηλικιωμένο κοινό ή ανθρώπους με προβλήματα στις αρθρώσεις και μυαλγίες. Ενας πρώην καταδρομέας των ΗΠΑ και μαραθωνοδρόμος που υπέφερε από μηνίσκο αναζήτησε το 2005 ένα ποδήλατο που θα τον βοηθούσε να αθλείται χωρίς κόπο. Δεν το βρήκε και κατέληξε, έπειτα από τέσσερα χρόνια σχεδιασμών και δοκιμών, να κατασκευάσει ο ίδιος ένα απίθανο υβρίδιο πατινιού, ποδηλάτου και κυλιόμενου διαδρόμου: το ElliptiGO είναι σαν μεγάλο πατίνι όπου η βάση στήριξης είναι χωρισμένη σε δύο κινούμενες «σανίδες αλουμινίου». Στο πίσω μέρος τους συνδέονται με μία αλυσίδα που μεταφέρει την κινητική ενέργεια αυτού του περίεργου «step up» στη ρόδα. Οπως μπορείτε να διαπιστώσετε στο βίντεο http://www.youtube.com/watch?v=5ZH1277W7ls, ο νέος αυτός τρόπος κίνησης και άθλησης αφαιρεί όλα τα εργονομικά προβλήματα κραδασμών του σκελετού μας στη σέλα του ποδηλάτου. Αλλά, όπως θα διαβάσετε και στον αρμόδιο ιστότοπο του κατασκευαστή http://www.elliptigo.com, το βαλάντιο που απαιτεί η αγορά του κυμαίνεται μεταξύ 1.800 και 3.500 δολαρίων.

Η επανάσταση της ποδο-μπαταρίας
Οπως θα έχετε ήδη παρατηρήσει στη στήλη μας «Προς το αύριο», οι σχεδιασμοί νέων μοντέλων ποδηλάτων είναι άφθονοι και εντυπωσιακοί. Οι περισσότεροι όμως απευθύνονται σε χομπίστες με παχύ πορτοφόλι και μπόλικο χρόνο αναψυχής. Τι σχέση έχει αυτό το μικρό κοινό με το μεγάλο ημών των υπολοίπων που ψάχνουμε ένα υποκατάστατο της τσουχτερής αυτοκίνησης στην πόλη χωρίς να ιδρώνουμε;

Η απάντηση βρίσκεται στην εμφάνιση μπαταριών ικανών να κινήσουν τα κιλά μας σε ακτίνα περίπου 50 χιλιομέτρων καθημερινά, με αξιοπρεπείς ταχύτητες και αρκετή ώση για να αντεπεξέρχονται σε ανηφόρες. Οι μπαταρίες αυτές είναι οι λεγόμενες ιόντων και τα ηλεκτρικά ποδήλατα που προέκυψαν εξαιτίας τους είναι η σύγχρονη εκδοχή του πετρελαιοκίνητου μοτοδικύκλου που είχε εμφανιστεί στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, του αείμνηστου VeloSolex.

Ως προς το είδος αυτών των μπαταριών θα πρέπει να σημειώσετε ότι οι οξέων μολύβδου (Lead Acid – SLA) – που έχουν ακόμη κάποια φθηνά ηλεκτρικά ποδήλατα – είναι οι χειρότερες: θα νιώθετε ότι… σέρνετε ένα καφάσι μπίρες πίσω σας, που έπειτα από ένα εξάμηνο θα χάσει την περισσότερη ικμάδα φόρτισής του. H αμέσως επόμενη κατηγορία ποιοτικά είναι οι υβριδικές μπαταρίες υδριδίου του νικελίου (NiMh), που έχουν το μισό βάρος και προσδόκιμο ζωής 2-3 χρόνια. Επειτα έρχεται η «ποιοτική οδός» των μπαταριών ιόντων λιθίου (Lithium Ion). Αλλά και σε αυτήν κρύβονται υποκατηγορίες: οι λιθίου-κοβαλτίου (Lithium-Cobalt, LiCoO2) είναι όμοιας τεχνολογίας με τις μπαταρίες των φορητών υπολογιστών και των κινητών τηλεφώνων και είναι ελαφρές, αλλά είναι ασταθείς και εύφλεκτες. Οι λιθίου-μαγγανίου (Li-Manganese, LiMnO2) είναι ο πιο διαδεδομένος τύπος στα ηλεκτρικά ποδήλατα και επιδέχεται από 500 ως 1.000 φορτίσεις. Αν στα χαρακτηριστικά του ηλεκτρικού ποδηλάτου η μπαταρία αναφέρεται απλώς ως Li-Ion, τότε είναι μάλλον αυτού του τύπου.

Ακόμη καλύτερες είναι οι μπαταρίες λιθίου-πολυμερούς (LiPo), που ξεχωρίζουν εμφανισιακά από το ότι περιβάλλονται από εύκαμπτο πλαστικό και όχι μεταλλικό περίβλημα. Οι καλύτερες μπαταρίες όλων όμως είναι οι λιθίου-φωσφορικων αλάτων (Lithium-Phosphate, LiFePo4): είναι ακριβότερες αλλά αποδίδουν εξαιρετικά και αντέχουν ως 2.000 φορτίσεις.

E-bikes και Pedelec

Οι αυτοκινητο­βιομηχανίες «μυρίστηκαν ψητό» και προσφέρουν ήδη τα πρώτα τους μοντέλα ηλεκτρικών ποδηλάτων

Τυπικά οι τάσεις των μπαταριών στα ηλεκτρικά ποδήλατα είναι των 24, 36 και 48 V (βολτ). Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε ταχύτητα ως 40 χλμ./ώρα για τα 24 V, 60 χλμ./ώρα για τα 36 V και 80 χλμ./ώρα για τα 48 V. Αλλά εξίσου σημαντική είναι και η βαθμονόμηση των μπαταριών σε αμπερώρες: 20 Ah σημαίνουν πρακτικά εμβέλεια μετακίνησης 32 χιλιομέτρων. Προκειμένου να αυξηθεί αυτή η ακτίνα δράσης ως και τον διπλασιασμό της, τα ηλεκτρικά ποδήλατα υιοθετούν τη συνδυασμένη ποδηλασία -ηλεκτροκίνηση. Αυτό γίνεται με δύο τρόπους, οπότε προκύπτει και η εξής ενδιαφέρουσα νέα ταξινόμηση των ηλεκτρικών ποδηλάτων: ηλεκτροποδήλατο (e-bike) λέγεται εκείνο όπου μπορείς να κινείσαι μόνο με ηλεκτροκίνηση ή και ποδηλατώντας, ενώ ποδήλεκτρο (pedelec) λέγεται εκείνο που η πενταλιά μας είναι απαραίτητη για να ενεργοποιηθεί η ηλεκτροκίνηση και να την υποβοηθήσει. Και, σαν να μην έφθαναν αυτά, το γαλλικό VeloSolex αναστήθηκε εκ της τέφρας του πρόσφατα και παρουσίασε το μοντέλο Mopelex: διατρανώνει ότι είναι το πρώτο παγκοσμίως υβριδικό ποδήλατο που συνδυάζει ποδηλατοκίνηση, πετρελαιοκίνηση και ηλεκτροκίνηση (βλ. http://www.velosolex.com.gr/).

Για τις τεχνολογικές ιδιαιτερότητες και τα κριτήρια επιλογής ηλεκτρικών ποδηλάτων χρησιμότατος και διεξοδικός είναι ο αγγλιστί ιστότοπος http://www.electric-bicycle-guide.com/. Η ουσία όμως του θέματος έχει ως εξής: το ηλεκτρικό ποδήλατο είναι το ιδανικό μέσο μετακίνησης στην πόλη και γύρω από αυτήν. Συνδυάζει άθληση, ασφάλεια και οικολογικά ευαίσθητη κατανάλωση ενέργειας, με κόστος «καυσίμου» μόλις το ένα εικοστό εκείνου που καίει ανά χιλιόμετρο ένα βενζινοκίνητο αυτοκίνητο. Μάλιστα το πολύ εντυπωσιακό είναι ότι το ηλεκτρικό ποδήλατο είναι ακόμη πιο οικολογικό και από το… σκέτο ποδήλατο: όπως έχουν μετρήσει οι Αμερικανοί, βάσει των καύσεων του οργανισμού μας σε τροφή, κατά μέσον όρο ευθυνόμαστε για εκπομπή 10,5-18,5 γραμμαρίων διοξειδίου του άνθρακα ανά διανυόμενο με πενταλιές μίλι, ενώ με ηλεκτρικό ποδήλατο το ρυπογόνο αυτό αποτύπωμά μας στον πλανήτη πέφτει στα 5,8-13,7 γραμμ. CO2/μίλι!  Ταυτόχρονα το κάνει αυτό χωρίς να θεωρείται από το κράτος κάτι παραπάνω από κοινό ποδήλατο: δεν σου ζητάει να πληρώσεις για άδεια κυκλοφορίας, τέλη κυκλοφορίας, ασφάλεια ή φόρους. Επίσης η Τροχαία δεν σε ελέγχει για παράνομο παρκάρισμα, δεν σε… υποβάλλει σε αλκοτέστ και, αν υποπέσεις σε τροχαίο παράπτωμα, δεν υπάρχει Point System που θα σου αφαιρέσει κάποιες πινακίδες!

Πώς να περάσουμε στη νέα εποχή
Το ότι όλα αυτά συνιστούν μια αθόρυβη επανάσταση στη μετακίνηση είναι κάτι που το έχει αντιληφθεί η αυτοκινητοβιομηχανία, η οποία βλέπει τις πωλήσεις της να μειώνονται διεθνώς. Ιδιαίτερα έγινε αισθητό στην «αυτοκινητομάνα» Γερμανία, όπου ήδη το 2011 κυκλοφορούσαν 500.000 ηλεκτρικά ποδήλατα. Ετσι εκείνη τη χρονιά η γερμανική κατασκευάστρια εξαρτημάτων Bosch παρουσίασε τον πρώτο της ηλεκτρικό κινητήρα για ποδήλατα και το φθινόπωρο που μας πέρασε τον δεύτερο (www.bosch-ebike.de και www.youtube.com/watch?v=hcvKt0R7yOQ). Επειτα είδαμε την Audi (AudiXDucatti, www.youtube.com/watch?v=5_h-WxZgMfM), την BMW (iPedelec, http://www.youtube.com/watch?v=WorFsp9-4FI), τη Mercedes (Smart eBike, www.youtube.com/watch?v=eJMEjAfECR8) και τη Volkswagen (www.youtube.com/watch?v=9EtsXrPIBb4), να παρουσιάζουν τα ηλεκτρικά τους ποδήλατα, μοντέρνα, κομψά, πανάλαφρα, αναδιπλούμενα ή γεμάτα ηλεκτρονικά καλούδια – όπως GPS και ταμπλό για κινητό τηλέφωνο και ηχεία. Στον χορό μπήκαν και η γαλλική Matra (www.youtube.com/watch?v=-WKIJYfMt50), με όλους τους κατασκευαστές μοτοσικλετών να ετοιμάζουν τις δικές τους προτάσεις. Οι προτάσεις αυτές όμως είναι ακόμη ακριβές: από 2.800 ως 10.000 ευρώ. Αντίθετα, τα κινεζικά ηλεκτρικά ποδήλατα που συναρμολογούνται ήδη στην Ελλάδα από την Κyros κυμαίνονται μεταξύ 700 και 900 ευρώ (kyrosebikes.gr  και www.youtube.com/watch?v=Hd2fIpC79Qc).  

Τα πολλαπλά οικονομικά και οικολογικά οφέλη για όλους – πολίτες, κράτος και αστικό περιβάλλον – είναι προφανή. Το θέμα είναι πώς μπορούμε να τα μεγιστοποιήσουμε σε μια περίοδο που τα αντίδοτα στην οικονομική μας αφαίμαξη σπανίζουν. Ισως ως πρώτο βήμα να έπρεπε να υιοθετήσουμε τη βρετανική συνταγή: κάθε εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να αγοράσει αφορολόγητο ένα ηλεκτρικό ποδήλατο για τη μετακίνησή του στον τόπο εργασίας και το κόστος αγοράς εκμηδενίζεται εντός έτους μέσω ειδικής επιδότησης στη μισθοδοσία του. Επίσης, ιδιαίτερης επιδότησης θα έπρεπε να τύχουν ελληνικές καινοτόμες προσπάθειες στον τομέα όπως το «ηλιακό ποδήλατο» που αναπτύσσει ο καθηγητής των ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Βασίλης Κικής. Η τωρινή τιμή πώλησής του εκτιμάται στα 1.200-1.800 ευρώ, αλλά ο άφθονος ήλιος της χώρας μας μειώνει κατά πολύ το κόστος φόρτισής του από την πρίζα της ΔΕΗ. Δεν είναι κρίμα να μην έχουμε όλοι μας από ένα;

ΜΕΓΑΛΟΥΠΟΛΕΙΣ ΣΕ ΔΥΟ ΡΟΔΕΣ
Δωρεάν ποδήλατο παντού
Προτού καν εκδηλωθεί η επανάσταση των ηλεκτρικών ποδηλάτων οι μεγαλουπόλεις του κόσμου ένιωσαν την ανάγκη των δημοτών τους για απρόσκοπτη μετακίνηση μέσω ποδηλάτων. Ετσι, ακόμη και πριν από τη χάραξη ειδικών ποδηλατοδρόμων, οι μεγάλοι δήμοι άρχισαν να προσφέρουν κοινόχρηστα δημοτικά ποδήλατα μέσω συστημάτων «bicycle sharing». Χρησιμοποιώντας μια μαγνητική κάρτα ημερήσιας, μηνιαίας ή ετήσιας χρήσης, οι πολίτες της Κοπεγχάγης, του Ντελφτ, του Λονδίνου, του Παρισιού, της Βαρκελώνης, της Νέας Υόρκης και του Ρίο ντε Τζανέιρο απεγκλωβίζουν ένα ποδήλατο από κάποιον ποδηλατοσταθμό, κυκλοφορούν με αυτό όπου και όσο θέλουν και το ξαναπαρκάρουν τελικά στον ίδιο ή σε όποιον άλλον ποδηλατοσταθμό. Τυπικά η διευθέτηση αυτή ακούγεται ιδανική και άξια άμεσης μίμησης αλλά έχει ένα κρυφό θέμα αμφισβήτησης: το κόστος της κάρτας υπενοικίασης των ποδηλάτων. Σε όσους το βρίσκουν ακριβό οι δήμοι και οι εταιρείες διαχείρισης των ποδηλατοσταθμών απαντούν ότι το κόστος αγοράς και συντήρησης των ποδηλάτων είναι υψηλό και πρέπει να αποσβένεται.

Ριζοσπαστική απάντηση στο θέμα ετοιμάζεται να δώσει ο Ισραηλινός Izhar Gafni με τρία μοντέλα ποδηλάτων που έχει βάλει σε γραμμή παραγωγής. Πώς; Τα ποδήλατά του είναι από… πεπιεσμένο χαρτόνι συσκευασίας και θα πωλούνται έναντι περίπου 15 ευρώ το ένα. Ακούγεται απίστευτο αλλά, όπως μπορείτε να δείτε στο βίντεο (vimeo.com/37584656#), η χαρτοδιπλωτική τέχνη του Origami και μια ειδική συνταγή κόλλας του εφευρέτη κατορθώνουν να μετατρέψουν το ταπεινότερο των υλικών σε αδιάβροχο και άκαυστο ανταγωνιστή των μετάλλων. Σκεφθείτε ότι το μόλις εννέα κιλών τελικό χαρτονοποδήλατο σηκώνει βάρος… 216 κιλών! Βέβαια, στο εξευτελιστικό κόστος αυτού του ποδηλάτου δεν διανοείται κανείς να έχει αλλαγή ταχυτήτων. Θυμηθείτε όμως ότι στοχεύει μόνο στην απλή μετακίνηση εντός πόλης και αναλογιστείτε το ανατρεπτικό δυναμικό του: όταν ένα ποδήλατο έχει τόσο μηδαμινό κόστος, παύει να αποτελεί ζήτημα η παροχή δημοτικών ποδηλάτων, η διαχείρισή τους, η υπενοικίασή τους και η φύλαξή τους. Με μια εφάπαξ χρέωση στα δημοτικά τέλη, η πόλη πλημμυρίζει με ποδηλάτες-δημότες και ποδήλατα που κανείς δεν νοιάζεται να κλέψει! Ιδιαίτερα σε ασφυκτιούντα κέντρα – όπως το περίφημο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας – φαντάζομαι ότι οι δεινοπαθούντες έμποροι ευχαρίστως θα χάριζαν τα απαραίτητα χαρτονοποδήλατα στον δήμο με μόνο αντίτιμο τη διαφήμισή τους σε αυτό. Κάνω λάθος;    

Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟΥ THOMAS STEVENS
Ο ποδηλατικός γύρος του κόσμου

Ο Τομ Στίβενς και η πορεία του στον πρώτο γύρο του κόσμου με ένα ποδήλατο (1884-1886)

Ολοι έχουμε ακουστά τον περίφημο «Γύρο του κόσμου σε 80 ημέρες» με ένα αερόστατο που έγραψε ο Ιούλιος Βερν και πρωτοεκδόθηκε το 1873. Εκείνο που μάλλον δεν γνωρίζουμε είναι ότι 11 χρόνια αργότερα έζησε πραγματικά μια τέτοια περιπέτεια ένας Βρετανός με ένα ποδήλατο. Συγκεκριμένα το 1884 ο ποδηλάτης Thomas Stevens βρισκόταν ήδη στις ΗΠΑ διασχίζοντάς τες με το «πρωτόγονο» ποδήλατό του. Τότε η αμερικανική εφημερίδα «New York World» του ζήτησε να συμμετάσχει στην αποστολή αναζήτησης του εξερευνητή και δημοσιογράφου της Henry Morton Stanley που είχε ξεκινήσει να βρει τον δόκτορα Livingstone στις πηγές του Νείλου αλλά είχε χάσει την επαφή με την εφημερίδα εδώ και ενάμιση χρόνο.

Ο Stevens αποδέχθηκε με ενθουσιασμό να γίνει «ο ψάξας του ψάξαντος» και ξεκίνησε μια απίστευτη ποδηλατοπορεία. Από το Σαν Φρανσίσκο έφθασε στη Νέα Υόρκη, πέρασε στη Σκωτία, διέσχισε την Αγγλία, βγήκε στο Παρίσι, κατηφόρισε όλη την Αυστροουγγαρία και τα Βαλκάνια και έφτασε τον Αύγουστο του 1885 στην Κωνσταντινούπολη. Εφθασε στην Περσία αλλά στο Αφγανιστάν αιχμαλωτίστηκε και απελάθηκε. Εφτασε τον Αύγουστο του 1886 στην Ινδία και μέσω θαλάσσης δύο μήνες αργότερα στο Χονγκ Κονγκ και στην Κίνα. Περιηγήθηκε την Ιαπωνία και έφτασε με ατμόπλοιο στο Σαν Φρανσίσκο παραμονές των Χριστουγέννων του 1886 – χωρίς φυσικά να βρει τον Στάνλεϊ. Οι επιστολές που έστελνε καθ’ όλη τη διάρκεια της ποδηλατοπορείας του έγιναν βιβλίο υπό τον τίτλο «Ο γύρος του κόσμου σε ένα ποδήλατο» που μπορείτε να διαβάσετε αγγλιστί και δωρεάν στο www.gutenberg.org/ebooks/5136/.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Advertisements

Online τα αυτοκίνητα το 2014,

Online τα αυτοκίνητα το 2014

Τα νέα μοντέλα αυτοκινήτων θα έχουν ενσωματωμένα συστήματα πρόσβασης στο Internet

Θοδωρής Λαΐνας

Θα έχουν όλα σύνδεση με το Internet,

Κολοράντο
H IHS είναι μια αμερικανική εταιρεία παροχής υπηρεσιών πληροφορίας και τεχνολογίας σε διάφορους βιομηχανικούς τομείς. Οπως αναφέρουν τα στελέχη της, η εταιρεία έχει στη διάθεσή της στοιχεία που δείχνουν ότι μέχρι το 2014 όλα τα νέα μοντέλα αυτοκινήτων θα ενσωματώνουν ιντερνετικές υπηρεσίες.

Τα αυτοκίνητα θα συνδέονται με το Διαδίκτυο και έτσι οδηγός και επιβάτες θα έχουν άμεση πρόσβαση σε υπηρεσίες και εφαρμογές. Η πρόσβαση στο Internet θα γίνεται μέσω ενός συστήματος που θα είναι ενσωματωμένο στο ταμπλό του αυτοκινήτου και, όπως αναφέρουν τα στελέχη της IHS, θα λειτουργεί με φωνητικές εντολές ώστε να μην χρειάζεται ο οδηγός να αφήνει τα χέρια του από το τιμόνι.

Μεγαλύτερη ασφάλεια

«Οι αυτοκινητοβιομηχανίες επενδύουν δισεκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη ενσωματωμένου συστήματος πρόσβασης στο Διαδίκτυο στα νέα μοντέλα τους. Μέχρι το 2014 ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες θα προσφέρουν στα οχήματά τους κάποιας μορφής πρόσβαση στο Internet. Εκτιμούμε ότι το 50% και πλέον των οδηγών θα νιώσουν έλξη για ένα αυτοκίνητο με ιντερνετικές δυνατότητες» δήλωσε στο BBC ο Τζακ Μπέρκιστ, στέλεχος της IHS.

Εκτός από την IHS και άλλοι ειδικοί της βιομηχανίας των αυτοκινήτων θεωρούν ότι ένα σύστημα πρόσβασης στο Internet με φωνητικές εντολές θα αυξήσει σημαντικά την οδική ασφάλεια. Αυτό γιατί πολλοί οδηγοί χρησιμοποιούν εν κινήσει το τηλέφωνό τους για να βρουν πληροφορίες ή για να δουν και ενημερώσουν τα προφίλ τους στο Facebook και το Twitter με αποτέλεσμα να προκαλούνται συχνά ατυχήματα. Αν μπορούν να τα κάνουν όλα αυτά χωρίς να βγάζουν τα χέρια από το τιμόνι και τα μάτια από το δρόμο τα ατυχήματα θα μειωθούν σημαντικά.
 

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Φτηνά ασύρματα δίκτυα για φυτά!

ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ,

Πρωτοποριακή τεχνολογία ασύρματης δικτύωσης φυτών, με εξαιρετικά χαμηλό κόστος, αναπτύχθηκε στο Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) του Πολυτεχνείου Κρήτης!
Το σύστημα αυτό λειτουργεί με ένα τρανζίστορ και μία κεραία σε κάθε φυτό που μεταδίδουν πληροφορίες σε κεντρικό σταθμό (server) και επιτρέπουν στον αγρότη να παρακολουθεί εξ αποστάσεως τις ανάγκες της καλλιέργειάς του (π.χ. σε πότισμα μέσω δεδομένων σχετικών με την υγρότητα του εδάφους).
Επιστημονικός υπεύθυνος της όλης προσπάθειας είναι ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος ΗΜΜΥ του Πολυτεχνείου Κρήτης Αγγελος Μπλέτσας.
Οπως μας λέει ο κ. Μπλέτσας:
«Φανταστείτε ένα πολύ φτηνό κινητό τηλέφωνο, που θα κόστιζε 1 ευρώ ή λιγότερο και το οποίο θα μπορούσε να ‘δικτυώσει’, με σχετικά μικρό ενεργειακό κόστος, τα φυτά ή τα δέντρα σε μία γεωργική καλλιέργεια. Ο γεωργός θα μπορούσε να παρακολουθεί από μακριά, εάν το κάθε φυτό χρειάζεται πότισμα με βάση την υγρότητα του εδάφους ή ακόμη και να διαβάζει ηλεκτρικά σήματα στο κάθε φυτό (όπως το καρδιογράφημα στον άνθρωπο) και να εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα, προγραμματίζοντας κατάλληλες δράσεις (π.χ. λίπανση, πότισμα κ.λπ.). Φανταστείτε δηλ. τεχνολογία ασύρματης δικτύωσης μια γεωργικής καλλιέργειας με σχετικά μικρό ενεργειακό και οικονομικό κόστος που θα επέτρεπε στον γεωργό να παρακολουθεί την εξέλιξη της παραγωγής από το κινητό του, ενώ ταυτόχρονα θα εξοικονομούσε σημαντικούς πόρους, όπως π.χ. το νερό».
Ο κ. Μπλέτσας επισημαίνει ότι «οι υπάρχουσες τεχνολογίες ασύρματης δικτύωσης δεν διαφέρουν σημαντικά από τον τρόπο που λειτουργεί το κινητό μας, το οποίο στηρίζεται στις αρχές ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, με βάση τους νόμους του Maxwell (19ος αιώνας) και τα πειράματα του Marconi και του Tesla, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Το οικονομικό κόστος ενός πομποδέκτη για δίκτυα αισθητήρων είναι της τάξης των 40 – 100 ευρώ και επομένως η δικτύωση εκατοντάδων φυτών είναι οικονομικά δυσβάστακτη.
Στο Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πολυτεχνείου Κρήτης μελετάται η ασύρματη επικοινωνία με τεχνικές ανάκλασης και οπισθοσκέδασης αντί για την κλασική μέθοδο ακτινοβολίας. Το κάθε φυτό είναι εφοδιασμένο με μία κεραία, συνδεδεμένη σε ένα τρανζίστορ, το οποίο λειτουργεί ως διακόπτης. Σήματα εκπέμπονται από έναν κεντρικό σταθμό και το κάθε φυτό διαμορφώνει την πληροφορία που θέλει να στείλει μέσω του τρόπου που ανοιγοκλείνει το τρανζίστορ-διακόπτη. Ετσι, το σήμα πληροφορίας του φυτού μεταφέρεται σε έναν κεντρικό δέκτη μέσω ανάκλασης, επιτρέποντας στον πομπό του κάθε φυτού να απλοποιηθεί σε ένα μόνο τρανζίστορ, έναν φτηνό μικρο-ελεγκτή και μία κεραία. Το οικονομικό κόστος μπορεί να μειωθεί μία τάξη μεγέθους σε σχέση με κλασικούς Marconi πομποδέκτες, ενώ το ενεργειακό κόστος μία με δύο τάξεις μεγέθους. Η ιδέα επικοινωνίας μέσω ανάκλασης (ή μέσω οπισθοσκέδασης – ‘backscatter radio’ όπως είναι ο διεθνής όρος) χρησιμοποιείται σε εμπορικά συστήματα ραδιοσυχνοτικής αναγνώρισης (radio frequency identification – RFID) τα οποία στοχεύουν σε ‘έξυπνες’ ετικέτες και αυτόματη αποδελτίωση προϊόντων σε μια αποθήκη (εφαρμογές Logistics). Το βασικό πρόβλημα τέτοιων τεχνολογιών είναι η μικρή εμβέλεια, της τάξης των μερικών μέτρων.  Στο Πολυτεχνείο Κρήτης πρόσφατα επιτεύχθηκε εμβέλεια περίπου 60 μέτρων σε εξωτερικούς χώρους, με εκμετάλλευση κατάλληλης αρχιτεκτονικής δικτύου, χρήση κατάλληλου λογισμικού επεξεργασίας σήματος και πρότυπου δέκτη χαμηλού κόστους. Η προσπάθεια για μεγαλύτερη εμβέλεια με χαμηλό ενεργειακό κόστος συνεχίζεται. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο διεθνές συνέδριο IEEE RFID Technologies and Applications, τον περασμένο Νοέμβριο 2012, στη Νίκαια της Γαλλίας. Ταυτόχρονα, έχουν αναπτυχθεί τεχνικές που επιτρέπουν πολλά φυτά να επικοινωνούν ταυτόχρονα, χωρίς παρεμβολές μεταξύ τους. Επίσης, έχει αναπτυχθεί πειραματική υποδομή που επιτρέπει το προγραμματισμό μεγάλου πλήθους πομποδεκτών οπισθοσκέδασης από μακριά, ελαχιστοποιώντας τον χρόνο δοκιμής νέων αλγορίθμων κωδικοποίησης και επεξεργασίας σήματος. Ο κεντρικός δέκτης έχει υλοποιηθεί με αρχές δεκτών ελεγχόμενων από λογισμικό (software-defined radio)».
Επίσης, ο κ. Μπλέτσας δήλωσε ότι «στόχος είναι η ανάπτυξη και η εξέλιξη της βασικής θεωρίας οπισθοσκέδασης, σε όλα τα επίπεδα, από την κεραία και τα ηλεκτρονικά αποθήκευσης ενέργειας μέχρι τις τεχνικές κωδικοποίησης, ανίχνευσης και επεξεργασίας σήματος, έτσι ώστε το όνειρό μας για φτηνή δικτύωση του περιβάλλοντος -πρώτα εδώ στην Κρήτη και στη συνέχεια στο υπόλοιπο κόσμο- να γίνει πραγματικότητα. Οι εφαρμογές με στόχο την προστασία του περιβάλλοντος με μικρό οικονομικό και ενεργειακό κόστος είναι αμέτρητες. Ειδικά για την Κρήτη, που είναι μια γεωργική και τουριστική περιοχή, η ανάπτυξη κατάλληλων τεχνολογιών με απώτερο στόχο την προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί πρώτη προτεραιότητα».
Η σχετική έρευνα χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους.
Εκτός από μέλη του Τμήματος ΗΜΜΥ και του Εργαστηρίου Τηλεπικοινωνιών του Πολυτεχνείου Κρήτης, συμμετέχει το Εργαστήριο Ραδιοεπικοινωνιών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καθώς επίσης και διακεκριμένοι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, το Georgia Tech και το MIT.
Η ερευνητική αυτή προσπάθεια προσφέρει πλήρη οικονομική κάλυψη αυτή τη στιγμή σε 6 μεταπτυχιακούς φοιτητές, 2 μεταδιδάκτορες ερευνητές και 2 μέλη τεχνικού προσωπικού. Οι ακαδημαϊκές διακρίσεις του ερευνητικού προσωπικού περιλαμβάνουν ένα βραβείο καλύτερης διπλωματικής εργασίας σε εθνικό επίπεδο και ένα βραβείο καλύτερης επιστημονικής εργασίας φοιτητή σε διεθνές συνέδριο της ΙΕΕΕ.

Αναδημοσιευσα Από Χανιωτικα Νεα

Ελληνικά διαστημικά προϊόντα, το πιο hi-tech πρότζεκτ σήμερα,

Ελληνικά διαστημικά προϊόντα, το πιο hi-tech πρότζεκτ σήμερα

Χεκίμογλου Αχιλλέας

Προς δημιουργία Space Cluster στην Αθήνα, καθώς εγκρίθηκε η πρόταση συνεργασίας ΕΒΙΔΙΤΕ – Corallia,

Σε νέο στάδιο, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως της ωριμότητας, περνά πλέον η εγχώρια διαστημική βιομηχανία λίγα χρόνια μετά την έναρξη της συνεργασίας της Ελλάδας με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Πλέον καλείται να κατασκευάσει τα δικά της προϊόντα διαστημικής τεχνολογίας έξω από το ασφαλές χρηματοδοτικό περιβάλλον του ESA.

Την Παρασκευή 8/2 η Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) ενέκρινε την ένταξη της κοινής πρότασης για τη δημιουργία ενός «space cluster» στην Αθήνα, που κατατέθηκε από την Ένωση Ελληνικών Βιοµηχανιών Διαστηµικής Τεχνολογίας και Εφαρµογών (ΕΒΙΔΙΤΕ) και την Ελληνική Πρωτοβουλία Τεχνολογικών Συνεργατικών Σχηματισμών Corallia και υποβλήθηκε στο πλαίσιο της δράσης «Δημιουργία Καινοτομικών Συστάδων Επιχειρήσεων – Ένα Ελληνικό Προϊόν, Μία Αγορά: Ο Πλανήτης – Πιλοτική Φάση Λειτουργίας».

Η κοινή πρόταση των δύο φορέων, που φέρει τον τίτλο «Ελληνικός Συνεργατικός Σχηματισμός Διαστημικών Τεχνολογιών και Εφαρμογών (si-Cluster)», στοχεύει στη δημιουργία ενός δυναμικού, βιομηχανικού cluster καινοτομίας στην Αθήνα, το οποίο θα αναδειχθεί ως οικοσύστημα που θα παραγάγει και θα προσελκύσει έρευνα, ανάπτυξη και επιχειρηματικότητα. Στο si-Cluster, το οποίο προέκυψε ως ιδέα το 2008, συμμετέχουν το corallia, ελληνικές διαστημικές βιομηχανίες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Η πρόταση έλαβε τη δεύτερη θέση στον διαγωνισμό της ΓΓΕΤ και πλέον εκκρεμεί η σύνταξη των τεχνικών δελτίων του προγράμματος προκειμένου να «τρέξει» η υλοποίησή του πρότζεκτ.

Ανάπτυξη διαστημικών προϊόντων

Σύμφωνα με το επιχειρηματικό σχέδιο, θα λειτουργήσουν τέσσερα συνεργατικά έργα, όπου το καθένα στοχεύει στη δημιουργία εξωστρεφών προϊόντων, μέσα από την αξιοποίηση τεχνολογιών Διαστήματος. Στόχος είναι να μη διοχετευθούν παρά ελάχιστα χρήματα σε υποδομή, ενώ και η έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη προϊόντων. Ρόλο συντονιστή θα διαδραματίσει το Corallia.

Το cluster θα λειτουργήσει σε δύο επίπεδα. Το πρώτο θα παρέχει υποστηρικτικές υπηρεσίες για την αξιοποίηση των διαστημικών τεχνολογιών και την εξωστρέφεια του οικοσυστήματος, ενώ το δεύτερο στοχεύει στην έρευνα και ανάπτυξη (R&D) με την απορρόφηση πόρων του ΕΣΠΑ για τη χρηματοδότηση τεχνολογιών προτεραιότητας.

Ο άλλος λόγος για τον οποίο επελέγη η συνεργασία ΕΒΙΔΙΤΕ – Corallia είναι οι συνέργειες που υπάρχουν μεταξύ της διαστημικής τεχνολογίας και της μικροηλεκτρονικής, η οποία αποτελεί τον «πυρήνα» των δραστηριοτήτων του Corallia.

Στόχος του εγχειρήματος, όπως λένε οι εμπλεκόμενοι, είναι η δημιουργία μίας νέας αγοράς στη χώρα και η εκπαίδευση των στελεχών της στην κατεύθυνση της δημιουργίας σύγχρονων, καινοτόμων προϊόντων διαστημικής τεχνολογίας.

Μονάδα ελληνικής διαστημικής τεχνολογίας

Μακροπρόθεσμος στόχος του cluster είναι η δημιουργία μιας πλήρους μονάδας ελληνικής διαστημικής τεχνολογίας και η ενσωμάτωσή της σε δορυφορική αποστολή. Οι πλέον αισιόδοξοι, μάλιστα, θεωρούν ότι η χώρα μπορεί να εκτοξεύσει δορυφόρο made in Greece ως το 2020, αν και θα θεωρηθεί κατόρθωμα, εάν ένα μικρό ποσοστό δορυφορικών εξαρτημάτων φτιαχτεί στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, το πλάνο είναι πενταετές, όμως η χρηματοδότηση αφορά μόνο τα πρώτα δύο χρόνια, καθώς θα ακολουθήσει αξιολόγηση. Εάν τα αποτελέσματα οδηγήσουν σε ανταγωνιστικά, διαστημικά προϊόντα, τότε θα υπάρχει και τρίτη περίοδος.

Πάντως, υπάρχουν σοβαρές προσδοκίες για την επιτυχία του εγχειρήματος, καθώς αρκετές εταιρείες διαστημικής τεχνολογίας έχουν κάνει θαύματα στο εξωτερικό, ενώ ρόλο συμβούλου για το cluster ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, γεγονός που κρίνεται από πηγές της αγοράς ως ιδιαίτερα σημαντικό. «Είναι ό,τι πιο hi-tech φτιάχνεται αυτή τη στιγμή οργανωμένα στη χώρα» σχολιάζουν.

Πλέον η ΕΒΙΔΙΤΕ περιλαμβάνει 21 εταιρείες, οι οποίες απασχολούν περί τα 1.000 άτομα υψηλής εξειδίκευσης και έχουν κύκλο εργασιών περί τα 20 εκατ. ευρώ.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Λέιζερ αέρος-αέρος σε αμερικανικά μαχητικά,

Λέιζερ αέρος-αέρος σε αμερικανικά μαχητικά

Το λέιζερ αέρος-αέρος προορίζεται για την πολεμική αεροπορία και το ναυτικό (Φωτογραφία: DARPA )

Βαγγέλης Πρατικάκης

Το νέο όπλο θα αρχίσει να δοκιμάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2014,

Ουάσινγκτον
Όπλα λέιζερ με αρκετά μικρό όγκο και βάρος ώστε να μπορούν να εγκατασταθούν σε μαχητικά αεροπλάνα προγραμματίζεται να αρχίσουν να δοκιμάζονται στις ΗΠΑ το 2014.

Προσπάθειες ετών

Ο αμερικανικός στρατός πειραματίζεται εδώ και χρόνια με όπλα «κατευθυνόμενης ενέργειας», όπως το αμυντικό λέιζερ του πολεμικού ναυτικού, το λέιζερ ελεύθερων ηλεκτρονίων, καθώς και το γνωστότερο Αερομεταφερόμενο Λέιζερ, ένα σύστημα που καταλάμβανε ένα ολόκληρο Boeing-747 αλλά τελικά εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικών δυσκολιών.

Ένα από τα βασικότερα προβλήματα αυτών των συστημάτων, τα οποία καταναλώνουν μεγάλα ποσά ενέργειας, είναι το υψηλό βάρος τους και οι διαστάσεις τους. Το Πεντάγωνο ελπίζει τώρα να αναπτύξει μια συσκευή ισχύος 150 kilowatt δέκα φορές μικρότερη και ελαφρύτερη από προηγούμενα συστήματα παρόμοιας ισχύος.

Το νέο λέιζερ θα αναπτυχθεί για λογαριασμό της DARPA, της διαβόητης Υπηρεσίας Προηγμένων Ερευνητικών Προγραμμάτων Άμυνας, στο πλαίσιο του προγράμματος Λέιζερ Υψηλής Ενέργειας Στερεάς Κατάστασης. Η εταιρεία που εξασφάλισε το συμβόλαιο τον Ιανουάριο είναι η General Atomics-Aeronautical Systems.

Αρχικά για αμυντική χρήση

Το όπλο προορίζεται να έχει κυρίως αμυντική χρήση στην εξουδετέρωση άλλων αεροσκαφών και εισερχόμενων πυραύλων, αργότερα όμως θα μπορούσε να δοκιμαστεί και κατά επίγειων στόχων.

Στην ανάπτυξη του λέιζερ συμμετέχει εξάλλου όχι μόνο η αεροπορία αλλά και το πολεμικό ναυτικό, που ενδιαφέρεται να χρησιμοποιήσει το όπλο στα αεροσκάφη του.

Στις δοκιμές που προγραμματίζονται για τα τέλη του 2014 το λέιζερ θα βρίσκεται σε πλοίο και θα επιχειρήσει να καταστρέψει πλωτούς στόχους.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Επίθεση στα σύννεφα «σώζει» τον πλανήτη,

Επίθεση στα σύννεφα «σώζει» τον πλανήτη

Οι θύσανοι, τα αραιά νέφη της τροπόσφαιρας, συγκρατούν μεγάλες ποσότητες θερμότητας,

Λαλίνα Φαφούτη

Η καταστροφή των θυσάνων στην τροπόσφαιρα αντισταθμίζει πλήρως την υπερθέρμανση, λένε ειδικοί,

Ουάσινγκτον
Οι θύσανοι, τα όμορφα αιθέρια σύννεφα που απλώνονται συχνά σαν γραμμές ψηλά στον ουρανό, έχουν κατηγορηθεί εδώ και καιρό ως «βοηθοί» της κλιματικής αλλαγής. Τώρα μια ομάδα ειδικών υποστηρίζει ότι θα μπορούσαμε να αντισταθμίσουμε όλη την άνοδο που έχει παρατηρηθεί στη θερμοκρασία του πλανήτη τις τελευταίες δεκαετίες μόνο και μόνο αν τους καταστρέψουμε, και μάλιστα όχι ολοσχερώς.

Η ιδέα είχε προταθεί για πρώτη φορά το 2009 από τον Ντέιβιντ Μίτσελ του Ινστιτούτου Desert Research στο Ρίνο της Νεβάδα. Οι θύσανοι, οι οποίοι αποτελούνται από παγοκρυστάλλους, αν και αραιοί παγιδεύουν αρκετά μεγάλες ποσότητες θερμότητας με αποτέλεσμα να εντείνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Για τον λόγο αυτόν ο ειδικός είχε προτείνει, ως γεωμηχανική λύση, να καταστρέψουμε ένα μέρος από αυτούς.

«Σπορά» με βισμούθιο

Τώρα μια ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου Γέιλ με επικεφαλής τον Τρούντε Στόρελβμο αποφάσισε να εξετάσει το κατά πόσον η ιδέα αυτή είναι εφαρμόσιμη και αποτελεσματική χρησιμοποιώντας ένα κλιματικό μοντέλο. Στο μοντέλο τους οι ερευνητές «έσπειραν» την τροπόσφαιρα – το στρώμα της ατμόσφαιρας όπου σχηματίζονται οι θύσανοι – με τριιώδιο του βισμουθίου.

Είδαν ότι οι παγοκρύσταλλοι άρχισαν να αναπτύσσονται γύρω από τον «σπόρο» του τριιωδίου του βισμουθίου με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν και να πέφτουν προς τα κάτω. Χωρίς το βισμούθιο, οι παγοκρύσταλλοι έμεναν μικροί με αποτέλεσμα σιγά σιγά να συγκεντρώνονται και να σχηματίζουν θυσάνους. Με βισμούθιο σε πλανητικό επίπεδο η μείωση των θυσάνων είχε θεαματικό αποτέλεσμα, αντισταθμίζοντας την άνοδο των 0,8 βαθμών Κελσίου που παρουσιάζει η θερμοκρασία της Γης.

Όπως τόνισε ωστόσο ο κ. Στόρελβμο στο περιοδικό «New Scientist» η δοσολογία φάνηκε να παίζει καθοριστικό ρόλο: αν η ποσότητα του τριιωδίου του βισμουθίου ήταν περισσότερη από όσο έπρεπε, οι παγοκρύσταλλοι γίνονταν και πάλι πιο μικροί, με αποτέλεσμα να σχηματίζουν περισσότερα νέφη. «Αν κάνεις λάθος στις συγκεντρώσεις μπορεί να έχεις το αντίθετο αποτέλεσμα» τόνισε.

Επικίνδυνα παιχνίδια

Οι προτάσεις του είδους προς το παρόν κινούνται μόνο σε θεωρητικό επίπεδο – αν και κατά καιρούς παρατηρούνται κάποια «κύματα» κινητικότητας για την προώθησή τους. Η υλοποίηση της ιδέας του κ. Μίτσελ θα απαιτήσει, όπως ο ίδιος εκτιμά, γύρω στα 19 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, παρά το ελκυστικό κόστος της όμως οι περισσότερες κυβερνήσεις εμφανίζονται ακόμη διστακτικές στην υιοθέτηση λύσεων γεωμηχανικής για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ο λόγος είναι ότι κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει ποιες θα είναι οι συνέπειές τους και τι αλληλεπιδράσεις θα πυροδοτήσουν στο ευαίσθητο σύστημα του πλανήτη. Ο βομβαρδισμός της ατμόσφαιρας με βισμούθιο και η μείωση των θυσάνων θα μπορούσε ενδεχομένως να διαταράξει π.χ. τους αεροχειμάρρους ή να έχει κάποια άλλη απρόβλεπτη «παρενέργεια».

Όπως το έθεσε ο Τιμ Λέντον του Πανεπιστημίου του Εξετερ στο «New Scientist», οι γνώσεις μας αυτή τη στιγμή δεν μας επιτρέπουν ριψοκίνδυνες κινήσεις. «Γνωρίζουμε το σύστημα αρκετά καλά ώστε να μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι κινούμαστε με ασφάλεια;» υπογράμμισε. «Καλύτερα είναι να μην αγγίζουμε τέτοια πράγματα ώσπου να ξέρουμε».

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Ο χρυσός των κυμάτων,

Ο χρυσός των κυμάτων

Το μοντέλο της ελληνικής εφεύρεσης Triton II

Καφαντάρης Τάσος

Την ώρα που στις παραωκεάνιες χώρες ετοιμάζονται «φάρμες» κυματογεννητριών, στην Ελλάδα μια πατέντα μοιάζει κομμένη και ραμμένη για τον απαλό παφλασμό των ακτών μας,

Καρφώσαμε τα πανάκριβα φουρφουράκια των Δανών στα βουνά μας, καταξοδευτήκαμε απλώνοντας τα φωτοβολταϊκά Κινέζων και Γερμανών στα χωράφια μας και ετοιμαζόμαστε να μοιράσουμε σε Αμερικανούς, Ρώσους, Νορβηγούς και Ισραηλινούς τα υποθαλάσσια οικόπεδα υδρογονανθράκων μας. Καθ’ ότι, αφού άλλοι έχουν το know-how και εμείς τους χρωστάμε το καταπέτασμα, χαλάλι τους!

Τώρα… περπατώντας «στην έρημη γη», κοιτάμε άδειοι και ξέψυχοι τα ασίγαστα κύματα της θάλασσάς μας. Μήπως όμως εκεί κρύβεται ένας θησαυρός ανεξάντλητος, ένα χρυσός που μπορούμε να εκμεταλλευθούμε χωρίς να μας εκμεταλλεύονται; Κάποιοι μάς είπαν πως «ναι»… και «Το Βήμα» βάλθηκε να καταλάβει το «πώς».

Λίκνο ασίγαστο όταν όλοι κοιμούνται
Με αφορμή το άρθρο «Οσα φέρνει ο άνεμος!» (www.tovima.gr/science/article/?aid=484346), ένας αναγνώστης έθεσε μια επιπλέον πτυχή του ζητήματος: «Η διαφορά στην ενεργειακή απόδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι η διάρκεια και η ενεργειακή πυκνότητα.  Καθώς η ενεργειακή πυκνότητα του νερού είναι 800 φορές μεγαλύτερη εκείνης του ανέμου, ακόμη και ένας μικρός κυματισμός φτάνει για να ενεργοποιήσει έναν πλωτήρα. Ως προς τη διάρκεια, όταν ο άνεμος σταματήσει ή νυχτώσει, ο κυματισμός στη θάλασσα εξακολουθεί να υπάρχει για πολλές ώρες μετά. Και όσο για το κόστος, για να βγάζεις 1 ΜW χρειάζεσαι ανεμογεννήτρια των 1.200.000 – 1.500.000 ευρώ ή φωτοβολταϊκά υπερδιπλάσιου κόστους. Για να βγάζεις όμως αυτό το μεγαβάτ από τα κύματα, φτάνει και περισσεύει μια επένδυση ύψους 700.000 ευρώ. Γιατί δεν την κάνουμε αυτή την επένδυση; Ο νοών νοείτω!».

Ο αναγνώστης μου μιλούσε για κάτι διόλου άγνωστο. Μιλούσε για την ενέργεια που μπορούμε να πάρουμε από τα κύματα της θάλασσας – μιας θάλασσας που τυλίγει ολόγυρα την Ελλάδα. Είναι κάτι που «ψάχνουν» εδώ και χρόνια στις χώρες με ωκεάνια κύματα, αλλά υπάρχει τόσο εύκολη, αποδοτική και συμφέρουσα λύση και για το δικό μας μεσογειακό αρχιπέλαγος, καταπώς ισχυριζόταν ο συνομιλητής μου; Εκλεισα ραντεβού μαζί του για να δω την εφεύρεση που είπε ότι κατέχει και βυθίστηκα στο διάβασμα των μέχρι τούδε προσπαθειών «δαμασμού των κυμάτων».

Το κυνήγι της ενέργειας των κυμάτων
Η ιδέα της άντλησης ενέργειας από την κίνηση των κυμάτων είναι παλιά όσο και ο… Ναπολέοντας: το 1799 ο μαθηματικός και μηχανικός Pierre Girard κατέθεσε μαζί με τον γιο του μια εφεύρεση που υποτίθεται ότι θα αξιοποιούσε τη δύναμη των κυμάτων. Ωστόσο την ίδια χρονιά ακολούθησε τον Ναπολέοντα στην Αίγυπτο, ως επικεφαλής της επιστημονικής αποστολής, οπότε τα σχέδιά του έμειναν στα χαρτιά. Για την ιδέα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος από τα κύματα χρειάστηκε να περάσει άλλος ένας αιώνας: τον Απρίλιο του 1899 o γερμανός μετανάστης Max Gehre κατέθεσε στον Καναδά την ευρεσιτεχνία του για μια «γεννήτρια ηλεκτρικού ρεύματος από τα κύματα». Η ιδέα του ήταν απλή όσο και το θαλάσσιο ποδήλατο: τα κύματα γυρνούν κάποια «πετάλια» και η κινητική ενέργεια μετατρέπεται σε ηλεκτρική.

Το 1910 πολλοί πίστεψαν ότι η νέα αυτή πηγή ενέργειας θα κυριαρχούσε στον καινούργιο αιώνα, όταν είδαν τον Γάλλο Bochaux-Praceique να ηλεκτροδοτεί από τα κύματα το σπίτι του, λίγο έξω από το Μπορντό. Ωστόσο η διάδοση των δικτύων εναλλασσόμενου ρεύματος και οι παγκόσμιοι πόλεμοι έσβησαν το ενδιαφέρον. Ο μόνος που το αναζωπύρωσε στα σοβαρά ήταν ο Ιάπωνας Yoshio Masuda, μεταξύ των ετών 1940 – 1950. Για να φτάσει το θέμα στα ερευνητικά εργαστήρια των πανεπιστημίων, χρειάστηκε να εκδηλωθεί η πρώτη πετρελαϊκή κρίση, το 1973. Η πιο γνωστή εφεύρεση που προέκυψε τότε ήταν του Stephen Salter (1974 – Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου) που μετέτρεπε το 90% της κίνησης των κυμάτων σε ηλεκτρισμό, με απόδοση 81%. Παρά το εντυπωσιακό της απόδοσης, η επακολουθήσασα επίλυση της κρίσης ξαναβύθισε το ενδιαφέρον στο ναδίρ.

Σήμερα η όλη διερεύνηση θυμίζει τον βρασμό που επικρατούσε πριν από 25 χρόνια με τις ανεμογεννήτριες: μυριάδες πατέντες σχετικές με τα κύματα έχουν κατατεθεί, εκατοντάδες δοκιμάζονται στα εργαστήρια και δεκάδες έχουν φθάσει στη δοκιμή σε πλήρη κλίμακα. Κάποιες – όπως εκείνη της Pelamis Wave Power, που ποντίστηκε το 2009 στα νησιά Ορκνεϊ της Σκωτίας – παρήγαγαν ρεύμα που συνδέθηκε με την τοπική ΔΕΗ. Μάλιστα, η ίδια αυτή εταιρεία λειτούργησε και την πρώτη «φάρμα κυματογεννητριών» – στα πέντε χιλιόμετρα βαθιά από την ακτή του πορτογαλικού Οπόρτο -, ώσπου η οικονομική κρίση βούλιαξε τους χρηματοδότες της. Αλλά τα όνειρα δεν έσβησαν παντού: στην Κορνουάλη της Βρετανίας ετοιμάζεται «φάρμα» ισχύος 20 ΜW, στη Βικτόρια της Αυστραλίας άλλη μία των 19 ΜW και στις ακτές του αμερικανικού Ορεγκον άλλη μία του 1,5 ΜW.

H τεχνολογία των κυματογεννητριών
Ξεφυλλίζοντας τις συναφείς πατέντες, διαπιστώνει κανείς ότι οι μηχανές που έχουν σκαρφιστεί οι απανταχού εφευρέτες κατατάσσονται χονδρικά σε τρεις κατηγορίες: α) Επιπλέουσες, δηλαδή… λουκάνικα που στροβιλίζονται στον αφρό των κυμάτων ή ποντισμένες σημαδούρες με πιστόνια που ανεβοκατεβαίνουν. β) Υποβρύχιες, ήτοι γεννήτριες που κάθονται στον βυθό σαν καιροφυλακτούντα καλαμάρια και παράγουν ρεύμα από το τραμπάλισμά τους. γ) Επάκτιες, δηλαδή εγκαταστάσεις καρφωμένες στα βράχια της ακτής, με κινητά μέρη ποντισμένα στη θάλασσα.  

Προκειμένου να δω ό,τι πιο καινούργιο έχει παρουσιαστεί στον τομέα, αναζήτησα τα συμπεράσματα από τη διεθνή έκθεση «Ocean Renewable Energy Conference», που έγινε στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου 2012, στο Πόρτλαντ του Ορεγκον (ΗΠΑ). Οπως έγραψε το γνωστό επιχειρηματικό περιοδικό Forbes, τις εντυπώσεις κέρδισαν η γεννήτρια της Atargis (www.atargis.com), το WaveRoller της AW-Energy (aw-energy.com), το iMEC της Oscilla Power (oscillapower.com) και το WET-NZ της WaveEnergy (www.wavenergy.co.nz).

Από τα τέσσερα, πραγματικά καινοτόμο μού φάνηκε το iMEC, το οποίο αξιοποιεί την «ανήκουστη» ιδέα της αντίστροφης μαγνητόστρεψης (reverse magnetostriction). Τι είναι αυτό; Μαγνητόστρεψη είναι η ιδιότητα των σιδηρομαγνητικών υλικών να συστρέφουν τους πόλους τους εσωτερικά και να αλλάζουν εξωτερικά μορφή ή διαστάσεις, κατά τη διάρκεια του μαγνητισμού τους. Η πιο κοντινή επαφή που έχουμε οι κοινοί θνητοί με αυτό το φαινόμενο είναι το βούισμα που ακούμε όταν πλησιάζουμε σε μετασχηματιστές της ΔΕΗ. Το σημαντικό όμως για τις κυματογεννήτριες τύπου iMEC είναι ότι εκμεταλλεύονται το «μαγνητικό στρίψιμο» των πυρήνων τους από την κινητική ενέργεια των κυμάτων και μεταφράζουν σε ηλεκτρική ενέργεια το «ξεστρίψιμό τους»! Κάτι σαν τους πιεζοηλεκτρικούς αναπτήρες δηλαδή. Η κατάληξη είναι να μη χρειάζονται μεγάλες και πολυδάπανες συσκευές στη θάλασσα, αλλά μόνο ποντισμένες στον βυθό αλυσίδες, που όμως οι «θηλιές τους» είναι… μικρογεννήτριες μαγνητόστρεψης.

Τελικά, ετοιμάστηκα για το ραντεβού μου με τον έλληνα εφευρέτη με ανάμεικτα αισθήματα. Από τη μία, το θεωρητικό δυναμικό των κυμάτων ήταν γεμάτο υποσχέσεις: Η European Ocean Energy Association, στις Βρυξέλλες, το εκτιμά μεταξύ 1 και 10 τεραβάτ, όταν όλες οι πηγές ενέργειας του πλανήτη μαζί παράγουν 13 τεραβάτ ετησίως (1 terawatt = 1 εκατομμύριο kilowatt). Ακόμη και με τις εκτιμήσεις των σκεπτικιστών ως προς την πραγματική απόδοση των κυματογεννητριών, το δυναμικό αυτό δεν είναι μικρότερο από 0,2 τεραβάτ – αριθμός τριπλάσιος εκείνου των συνολικά εγκατεστημένων ανεμογεννητριών στον πλανήτη. Από την άλλη όμως, το σύνολο σχεδόν των κυματογεννητριών που είχα δει πάσχιζαν να εγκατασταθούν σε ακτές με ωκεάνια κύματα. Ενδεικτικά, η κλίμακα κυματικής ενέργειας του πλανήτη γράφει 10 στην Κύπρο, 13 στην Ελλάδα, 70 στην Ιρλανδία, 97 στο Ακρωτήριο Χορν και 100 στη Νότια Νέα Ζηλανδία. Και ύστερα… ο κύριος λόγος που ακόμη δεν έχει εδραιωθεί αυτή η νέα μορφή ανανεώσιμης ενέργειας είναι οι απανωτές βλάβες από τις τρικυμίες σε πανάκριβα μηχανήματα και εγκαταστάσεις. Χώρια το ότι είχα διαβάσει ένα σωρό μελέτες που έλεγαν πως οι γεννήτριες μέσα στη θάλασσα «τρέλαιναν» τα ψάρια… Τι το κατάλληλο και ασφαλές για τις δικές μας θάλασσες θα είχε να προτείνει αυτός ο άγνωστος εφευρέτης;

Η ελληνική έκπληξη
 Στο χτύπημα της πόρτας με υποδέχθηκε ένας χαμογελαστός, κομψός και δραστήριος άνθρωπος, ετών… 94! Ο Κώστας Χατζηλάκος με καλωσόρισε στο γραφείο του και έσπευσε να βγάλει από το πλούσιο αρχείο του τους σχετικούς φακέλους. Ωστόσο ο γύρω χώρος με είχε ήδη αιχμαλωτίσει: ήταν ένα ολοζώντανο μουσείο της αεροπορικής ιστορίας της χώρας μας. Ανάμεσα στα δεκάδες μοντέλα πολεμικών αεροσκαφών, έβλεπα φωτογραφίες που θα αποζητούσε κάθε ιστορικό ντοκυμαντέρ: μαχητικά και βομβαρδιστικά μας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο… στην Κορέα… Ο Αϊζενχάουερ στην Ελλάδα… και φυσικά σε αυτές ο ίδιος ο κ. Χατζηλάκος, στις τόσες γεμάτες δεκαετίες της ζωής του. Προτού καν συνέλθω, εμφανίστηκε ο γιος του Θανάσης – αρχιτέκτων -, ο οποίος μεταξύ άλλων τον ενημέρωσε για την ασφάλεια της άδειας οδήγησής του. Οδηγούσε και οδηγεί!

Νιώθοντας ήδη… ντροπή για τα γυαλιά όρασης που χρησιμοποιούσα για διάβασμα, ρώτησα τον αντιπτέραρχο ε.α.: «Πότε αποστρατευθήκατε;».

«Το 1967» μου απάντησε. «Ημουν αεροπορικός ακόλουθος στην πρεσβεία μας στις ΗΠΑ, όταν η CIA μού ζήτησε να μετάσχω στο πραξικόπημα. Αρνήθηκα και με αποστράτευσαν».

«Και… η ιδέα της εφεύρεσης πότε και πώς σας προέκυψε;».

«Μετά τη δικτατορία, το 1977, όταν ο Αγγελόπουλος με έκανε διευθυντή στη Χαλυβουργική. Εκεί έκανα διάφορες πατέντες για να διευκολύνω εργονομικά τις δουλειές των εργαζομένων, οπότε πειραματιζόμουν συνεχώς με σίδερα. Παράλληλα όμως πήγαινα τους επισκέπτες για κανένα ψαράκι στην παραλία και το μάτι μου έπεφτε συνεχώς στα καΐκια που σκαμπανέβαζε και το παραμικρό κυματάκι. Αναλογίστηκα τι ανεξάντλητη δύναμη είναι αυτή και πώς θα μπορούσα να την κάνω χρήσιμη ενέργεια. Το 1978 όμως έγινα τεχνικός σύμβουλος της αμερικανικής κατασκευάστριας αεροσκαφών McDonnell Douglas, οπότε άργησα να ολοκληρώσω τα σχέδιά μου. Εφτασα στο στάδιο της κατάθεσης ευρεσιτεχνίας πριν από μία δεκαετία, αφού πρώτα είχα μελετήσει όλες τις προτεινόμενες τεχνολογίες αξιοποίησης των κυμάτων».

«Ξέρετε», του είπα, «όλες όσες διάβασα κι εγώ στοχεύουν σε θάλασσες με πολύ μεγαλύτερο κυματισμό. Και όταν ρώτησα στο ΚΑΠΕ (Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας), μου απάντησαν ότι έχουν ακόμη πολλά προβλήματα…».

Ενας Triton στην ακτή
«Εχουν προβλήματα γιατί σκέφτονται το πολύπλοκο και το ακριβό μέσα στη θάλασσα» απάντησε και μου παρουσίασε έναν παχύτατο τόμο, όπου είχε συλλέξει μεθοδικά όλες τις εφευρέσεις του πλανήτη για κυματογεννήτριες. «Ο Triton όμως που σχεδίασα – και τώρα ο Triton II – τοποθετείται στην ακτή, ακόμη και στον πιο μικρό λιμενοβραχίονα ή αχρησιμοποίητο βράχο, και αποδίδει ακόμη και με τον παραμικρό παφλασμό. Οταν μου έστειλαν από τις ΗΠΑ την εκεί κατοχύρωση της ευρεσιτεχνίας μου, μου είπαν «Genious in its simplicity!» («Μεγαλοφυές εν τη απλότητί του»)».

«Δηλαδή; Τι το διαφορετικό κάνατε από τους άλλους;».

«Απέφυγα οτιδήποτε θα δημιουργούσε προβλήματα στη θάλασσα ή θα επέφερε ενεργειακές απώλειες. Βασίστηκα στον συνδυασμό απλούστατων μηχανισμών. Φανταστείτε ένα πλωτό πιστόνι που ανεβοκατεβαίνει με τη στάθμη της θάλασσας. Μέσω μοχλού καταλήγει σε οριζόντια παλινδρομική κίνηση και μέσω ιμάντα σε μονοκατευθυντήρια περιστροφική, που πανεύκολα μετατρέπεται σε ηλεκτροπαραγωγή. Προσθέστε και έναν μηχανισμό ασφαλείας που ακινητοποιεί τον πλωτήρα (για περιπτώσεις μεγάλης τρικυμίας) και έχετε μια απολύτως αξιόπιστη, λειτουργική, αποδοτική και φθηνή κατασκευή, που παράγει 1 MW σε επιφάνεια εδάφους μόλις 65Χ10 μ. Δείτε την και στο Διαδίκτυο» είπε και μου έδειξε την ιστοσελίδα: www.toswet.com/images/anim640.swf/.

Αναρωτήθηκα πόσοι 94χρονοι παγκοσμίως χειρίζονται τον υπολογιστή με τη δική του άνεση, αλλά… έμεινα στο θέμα: «Την οποία κατασκευή έχετε δοκιμάσει σε πραγματικές συνθήκες;».

«Βεβαίως» απάντησε και μου έδειξε τα πορίσματα μελετών από το 2002 και το 2003. Τα θετικότατα συμπεράσματα υπέγραφαν το ΚΑΠΕ, το ΕΜΠ, το RAMBOLL της Δανίας, το Queens University Belfast της Βρετανίας και το University College Cork της Ιρλανδίας.      

Η iMEC μοιάζει με απλή σημαδούρα. Οι «αλυσίδες της» όμως είναι ευαίσθητες στις δονήσεις μικρογεννήτριες.

Πλεονεκτήματα της επάκτιας λύσης
Συνοπτικά, τα πλεονεκτήματα που καταγράφονταν για την εφεύρεση του κ. Χατζηλάκου ήταν:
Ο μηχανισμός μετατροπής των κατακόρυφων κινήσεων της επιφάνειας της θάλασσας σε περιστροφικές για κίνηση ηλεκτρογεννήτριας είναι απλής κατασκευής.
Η επάκτια εγκατάσταση του μηχανισμού εγγυάται υψηλό δείκτη ασφαλείας προσωπικού και μηχανισμών, σε αντίθεση με τις υπεράκτιες εγκαταστάσεις.
Η δυνατότητα εγκατάστασης του μηχανισμού επάνω σε κυματοθραύστη ή προβλήτα συνεπάγεται διττή χρήση του συστήματος: παραγωγή ενέργειας αφενός, προστασία ακτής ή λιμενικής εγκατάστασης αφετέρου.
Λόγω της επάκτιας εγκατάστασης η κατασκευή και λειτουργία του μηχανισμού είναι οικονομική. Η διάβρωση περιορισμένη και η πρόσβαση για έλεγχο / συντήρηση / επισκευή πολύ απλή και ασφαλής.
Γίνεται εκμετάλλευση της ανάκλασης του κύματος επάνω στον κυματοθραύστη ή στην προβλήτα, με αποτέλεσμα την ενίσχυση του προσπίπτοντος κυματισμού και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης του κύματος περίπου στο διπλάσιο.
Η απόδοση του ηλεκτρικού ρεύματος είναι άμεση, χωρίς επιβάρυνση του περιβάλλοντος.
Είναι δυνατή και εύκολη η τοποθέτηση σε σειρά πολλών κυματικών μονάδων.

«Ποιο είναι το συνολικό κόστος μιας μονάδας 1 MW;» ρώτησα.

«Με μοναδιαία παραγγελία, αυτή τη στιγμή είναι λιγότερο από 700.000 ευρώ. Αν μπει σε γραμμή παραγωγής, θα υποδιπλασιαστεί. Αλλά, ακόμη και τώρα, σκεφθείτε το διπλάσιο κόστος μιας αντίστοιχης ανεμογεννήτριας ή το πολλαπλάσιο των φωτοβολταϊκών, συν το κόστος γης που επισύρουν. Αλλά υπάρχουν και πλεονεκτήματα που δεν τα σκέφτονται συνήθως όσοι αποφασίζουν για τη χώρα…».

«Τι εννοείτε;» ρώτησα παραξενεμένος.

«Αναλογιστείτε το ενεργειακό τοπίο που προδιαγράφεται με τις έως τώρα επίσημες κατευθύνσεις: ανεμογεννήτριες στα βουνά και στις θάλασσες, φωτοβολταϊκά στα χωράφια, πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου και φυσικού αερίου στα πελάγη μας. Και έπειτα σκεφθείτε μονάδες όπως αυτή που προτείνω, σε κάθε λιμάνι ή ακτή της στεριάς μας και των νησιών μας: αλυσίδες ολόκληρες από μικρές μονάδες, που θα παρέχουν αντίστοιχο δυναμικό ηλεκτροπαραγωγής, παραμένοντας αδιόρατες, ακόμη και κάτω από θάμνους. Στην πρώτη περίπτωση έχετε εμφανέστατους και ευάλωτους στόχους σε κάθε σύρραξη, στη δεύτερη δυσδιάκριτους και πανεύκολα επισκευάσιμους». Μιλούσε ο επιτελικός νους, που δεν του αρκούσε η ενεργειακή αυτοτέλεια ως όραμα της χώρας, αλλά απαιτούσε και τη διαφύλαξη της στρατηγικής υποδομής της.

«Εάν όλα είναι τόσο θετικά, τι κρατάει μια τέτοια εφεύρεση μακριά από την εφαρμογή της σε μεγάλη κλίμακα;».

«Πολλά συμφέροντα και πολλοί απατεώνες» μου απάντησε. Δεν θέλησε να μπει σε στενάχωρες λεπτομέρειες, αλλά μου έδειξε κείμενα που καταδείκνυαν σαφώς ότι είχαν επιχειρήσει ακόμη και να του κλέψουν την πατέντα.

«Οπότε, τώρα, πού βρίσκεστε;».

«Εχω κατοχυρώσει την ευρεσιτεχνία μου σε όλες τις παράκτιες χώρες της Ευρώπης, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στη Βραζιλία, στο Ισραήλ, στη Νότια Αφρική, στην Ινδία, στην Ιαπωνία, στη Νότια Κορέα, στην Αυστραλία και στη Χιλή, και βρίσκομαι σε διαπραγματεύσεις με σοβαρούς έλληνες επιχειρηματίες για την επένδυση. Ελπίζω ακόμη ότι υπάρχουν Ελληνες που μπορούν να κατανοήσουν την αξία τού να έχεις ανεξάντλητη και δωρεάν ενέργεια, χωρίς εξάρτηση από τρίτους και ρυπογόνους υδρογονάνθρακες».

Τον αποχαιρέτησα εμφανώς σαστισμένος. Είχα συναντήσει προφανώς ένα μοναδικό δείγμα Ελληνα. Ευχόμουν να αποδειχθεί η εφεύρεσή του τόσο καταλυτική όσο μου την παρουσίασε. Αλλά ευχόμουν και οι νέοι μας να αποκτήσουν την «άσβεστη νιότη» και την καινοτόμο σκέψη που έχει αυτός ο αιωνόβιος θρύλος των αιθέρων μας.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Ετικετοσύννεφο