Just another WordPress.com site

Archive for the ‘Φυση’ Category

Δαμάζοντας την παγωμένη Ανταρκτική… στην Αθήνα,

O Κώστας Βάρναλης είναι ένας από τους ποιητές που θα παρουσιαστούν στα ποιητικά αναλόγια στα Σπάτα




Λυμπεροπούλου Κατερίνα 

Η έκθεση με θέμα την πιο αφιλόξενη ήπειρο ταξιδεύει από το Λονδίνο στον «Ελληνικό Κόσμο»,


Η πιο αντιπροσωπευτική έκθεση για την παγωμένη ήπειρο της Ανταρκτικής που σχεδιάστηκε ποτέ σε ευρωπαϊκό επίπεδο έρχεται στην Ελλάδα. Η έκθεση «Αποστολή: Παγωμένη Ανταρκτική» θα φιλοξενηθεί στον «Ελληνικό Κόσμο» από τις 20 Οκτωβρίου 2012 ως τον Φεβρουάριο του 2013. 

Η έκθεση παρουσιάστηκε αρχικά στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου, όπου την είδαν περίπου 200.000 επισκέπτες, και στη συνέχεια φιλοξενήθηκε στην Ισπανία και στην Τουρκία. Και στις τρεις χώρες δέχτηκε συνολικά περισσότερους από 500.000 επισκέπτες.

Η Ανταρκτική είναι το πιο κρύο, άγριο και απομακρυσμένο μέρος της Γης. Ανακαλύφθηκε και καταγράφηκε για πρώτη φορά πριν από 190 χρόνια. Η έκθεση «Αποστολή: Παγωμένη Ανταρκτική», έκτασης 700 τ. μ., επιχειρεί να αποκαλύψει τα μυστήρια αυτής της περιοχής μέσα από μεγάλη ποικιλία πηγών. 

Μπορούμε να επιβιώσουμε στην Ανταρκτική; Πώς αισθάνεται κανείς όταν βρίσκεται εκεί; Πώς επηρεάζουν οι θερμοκρασίες του εδάφους την ανθρώπινη συμπεριφορά; Τι μπορεί να κάνει κάποιος για να επιζήσει σε αυτή την «κατεψυγμένη» έρημο;

Η έκθεση αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τη Βρετανική Ερευνητική Ομάδα της Ανταρκτικής και ήταν μέρος των δράσεων με τις οποίες συμμετείχε το Ηνωμένο Βασίλειο στο Διεθνές Πολικό Ετος (2007-2008). Περιλαμβάνει μια σειρά από πραγματικά αντικείμενα και σενάρια που επιτρέπουν στους επισκέπτες να αισθανθούν και να «δοκιμαστούν» σε πολικές θερμοκρασίες. 

Σε έναν προσομοιωμένο σταθμό εκπαίδευσης αντιμετωπίζουν θερμοκρασίες υπό το μηδέν, οδηγούν οχήματα χιονιού (snowmobile), κάνουν βουτιά στην παγωμένη θάλασσα και μελετούν τα άγρια ζώα της Ανταρκτικής.

Περιδιαβαίνοντας τις ενότητες της έκθεσης ο επισκέπτης ανακαλύπτει επίσης την καθημερινή ζωή στην Ανταρκτική: έναν καταυλισμό, διαδραστικά μοντέλα, γραφήματα με πληροφορίες, οπτικοακουστικό υλικό, εργαστήρια, ζώα, σκελετούς και φυτά, απολιθώματα, χάρτες και επιστημονικά εργαλεία, κατάλληλα ρούχα και εξοπλισμό.

«Στην έκθεση θα δούμε αν ο επισκέπτης μπορεί πραγματικά να αντιμετωπίσει τη ζωή εκεί. Κάθε χρόνο εκατοντάδες επιστήμονες και προσωπικό ταξιδεύουν στην Ανταρκτική και όλοι έχουν να αντιμετωπίσουν ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες και εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες για να μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους», λέει ο Αλεξ Γκάφικιν, υπεύθυνος της έκθεσης, που εργαζόταν επί δυόμισι χρόνια στον ερευνητικό σταθμό Halley. Μια σειρά από μικροπεριβάλλοντα βοηθούν τον επισκέπτη να εξερευνήσει και να γνωρίσει αυτό το μοναδικό τοπίο.

Ζώνη 1: Μπορείτε να επιβιώσετε σε τόσο κρύο;
Η Ανταρκτική είναι ένα από τα πιο κρύα μέρη της γης. Ο επισκέπτης μπαίνει σε δωμάτιο κατάψυξης, με θερμοκρασία -20ºC. Εκεί δοκιμάζει ορισμένα από τα πραγματικά ρούχα που φορούν στην Ανταρκτική προκειμένου να αντιληφθεί τι χρειάζεται για να παραμείνει ζωντανός.

Ζώνη 2: Μπορείτε να ζήσετε με άγρια ζώα;
Στην επόμενη ζώνη ο επισκέπτης δοκιμάζει με όλες του τις αισθήσεις μέσα από θορύβους και οσμές το πώς είναι να εργάζεται κανείς σε αποικίες ζώων στην Ανταρκτική. Ερχεται σε επαφή και μυρίζει την τροφή των πιγκουΐνων,  εντοπίζει ίχνη ψαριών και καλαμαριών.

Ζώνη 3: Μπορείτε να βουτήξετε μέσα στην παγωμένη θάλασσα;
Σε αυτή τη ζώνη, μέσα από ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι, ο επισκέπτης ζει την πρόκληση της κατάδυσης στα νερά της Ανταρκτικής μέσα στην καρδιά του χειμώνα, όταν η θάλασσα έχει παγώσει, και βλέπει γιγαντιαία και ασυνήθιστα πλάσματα.

Ζώνη 4: Θα μπορούσατε να ζήσετε στην Ανταρκτική;
Στον Σταθμό Βάσης ο επισκέπτης έρχεται αντιμέτωπος με διάφορα σενάρια επείγουσας ανάγκης. Θα καταφέρει να διατηρήσει την ψυχραιμία του;

Ζώνη 5: Θα μπορούσατε να οδηγήσετε ένα όχημα χιονιού (snowmobile); 
Συμμετέχοντας σε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι, ο επισκέπτης καλείται να συλλέξει μετεωρίτες «οδηγώντας» ένα όχημα χιονιού. Πρέπει να κρατηθεί όσο καλύτερα μπορεί καθώς υπάρχουν κίνδυνοι στη διαδρομή, όπως μεγάλες κοιλότητες και βαθιές ρωγμές στο έδαφος.

Ζώνη 6: Θα μπορούσατε να κατασκηνώσετε στην ύπαιθρο στην Ανταρκτική; 
Ο επισκέπτης φιλοξενείται στην κατασκήνωση των ερευνητών και βιώνει πώς είναι να ζει κανείς σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν. Πώς θα παραμείνει ζωντανός σε περίπτωση καταιγίδας; Πώς θα πάει στην τουαλέτα όταν μαίνεται η χιονοθύελλα; Διάσπαρτα τριγύρω του κουτιά με φαγητό, εξοπλισμός κατασκήνωσης και επιστημονικά όργανα.

Ζώνη 7: Θα μπορούσατε να περάσετε δύο μήνες στο σκοτάδι; 
Ο επισκέπτης βυθίζεται σε συνθήκες απόλυτου σκοταδιού και δοκιμάζει αν θα τα καταφέρει.

Εκτός από οικογένειες, η έκθεση απευθύνεται επίσης σε μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου καθώς και σε παιδιά Νηπιαγωγείου.

Η εμπειρία των επισκεπτών ολοκληρώνεται στη «Θόλο», το θέατρο Εικονικής Πραγματικότητας του «Ελληνικού Κόσμου», όπου από τον Οκτώβριο του 2012 ως τον Φεβρουάριο του 2013 θα προβάλλεται η ταινία «Θόλου» «Παγωμένοι Κόσμοι», μια παραγωγή της Evans & Sutherland και του Μουσείου Φυσικών Επιστημών του Χιούστον

Η Ανταρκτική με αριθμούς

§      0 δέντρα
§      Καθόλου αυτόχθων πληθυσμός
§      H πιο κρύα θερμοκρασία που έχει καταγραφεί στον πλανήτη (-89.2ºC)
§      Ανεμοι ταχύτητας 333 χλμ. την ώρα
§      50 χιλιοστά βροχόπτωση, λιγότερο από ό,τι στην έρημο Σαχάρα
§      Το 95% της ηπείρου είναι καλυμμένο με πάγο το μέσο πάχος του οποίου είναι 2.400 μέτρα
§      Η ήπειρος περιλαμβάνει το 80% του γλυκού νερού του πλανήτη
§      Είναι η ήπειρος με τον μεγαλύτερο μέσο όρο σε υψόμετρο στον πλανήτη


 Για επισκέψεις σχολείων:  http://school.hellenic-cosmos.gr/
Ώρες λειτουργίας της έκθεσης:
Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 09.00-13.30
Παρασκευή 09.00-20.00
Σάββατο 11.00-16.00
Κυριακή 10.00-18.00


Αναδημοσιευσα Από Βημα
Advertisements

Το πιο «γρήγορο πιστόλι» του φυτικού βασιλείου,






Drosera glanduligera εν δράσει,



Θοδωρής Λαΐνας


Το D.glanduligera παγιδεύει τα έντομα σε μόλις 400 χιλιοστά δευτερολέπτου,




Λονδίνο
Ενα μικρό σαρκοφάγο φυτό είναι ο πιο γρήγορος δολοφόνος του φυτικού κόσμου στον πλανήτη. Το Drosera glanduligera που φύεται στην Αυστραλία χρειάζεται μόλις 400 χιλιοστά του δευτερολέπτου για να παγιδεύσει ένα έντομο που θα αποτελέσει στη συνέχεια το…γεύμα του.

Καμία ελπίδα για τα έντομα

Το D.glanduligera  είναι ένα μικρό στενόμακρο φυτό με ύψος 10-15 εκατοστών. Τα φύλλα του σχηματίζουν ρόδακες και  καλύπτονται από τριχίδια με υαλώδη εμφάνιση τα οποία είναι καλυμμένα από μια κολλώδη ουσία. Μόλις το έντομο ακουμπήσει το φυτό ενεργοποιείται αυτόματα ένας μηχανισμός κίνησης του φυτού που σπρώχνει το έντομο προς τα τριχίδια. Η παγίδευση του εντόμου διαρκεί μόλις 400 χιλιοστά του δευτερόλεπτου. Αφού το έντομο παγιδευτεί στη συνέχεια το φυτό το καταπίνει. Το φυτό ήταν γνωστό αλλά ομάδα Γερμανών ερευνητών αποφάσισε να το μελετήσει καλύτερα. Χρησιμοποίησαν κάμερες υψηλής ταχύτητας για να δουν το φυτό εν δράσει. Τα φυτά δεν είναι γνωστά για την ταχύτητα των κινήσεων τους για αυτό και οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι από τις ικανότητες του D.glanduligera. Η έρευνα δημοσιεύεται στην επιθεώρηση PLoS One.




Αναδημοσιευσα Από Βημα

Λαμπρός… βυθός,

Δείτε τα εντυπωσιακά όντα του βυθού,




Ειρήνη Βενιού 

Έναν φωτεινό «παράδεισο» στον βυθό της Καραϊβικής αποκαλύπτουν οι επιστήμονες,

Από κοραλλιογενή «λαμπιόνια» μέχρι φθορίζουσες γαρίδες που «χάνονται» στη λάμψη τους, ο βυθός της Καραϊβικής είναι γεμάτος φωτεινές εκπλήξεις.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί τα όντα που ζουν στον πυθμένα της θάλασσας να είναι πιο… χαμηλού προφίλ σε σχέση με τα ξαδέρφια τους που ζουν στους ανοιχτούς ωκεανούς, ωστόσο είναι εξίσου εντυπωσιακά. Επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι περίπου το 90% των θαλάσσιων οργανισμών των ανοιχτών θαλασσών έχουν τη δυνατότητα να φθορίζουν, συγκριτικά με μόλις το 10%-20% των κατοίκων του πυθμένα.

«Είμαστε έκπληκτοι με το πόσο χαμηλά επίπεδα βιοφθορισμού υπάρχουν εκεί κάτω» αναφέρει η βιολόγος από το Πανεπιστήμιο Nova Southeastern και μια εκ των συγγραφέων της μελέτης, Ταμάρα Φρανκ.

«Βουτιά» στο φως

Οι ερευνητές εντόπισαν το φαινόμενο του βιοφθορισμού σε μια σειρά οργανισμών που ζουν στον πυθμένα του βυθού της Καραϊβικής. Ανάμεσά τους, ένα νέο είδος φθορίζουσας ανεμώνης, ένα είδος γαρίδας που απελευθερώνει ένα φωτεινό υγρό όταν αισθάνεται ότι απειλείται, ένα είδος λαμπρού αστερία, ένα φθορίζον πράσινο κοράλλι κ.ά.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι φθορίζοντες οργανισμοί του πυθμένα της θάλασσας χρησιμοποιούν τον μηχανισμό βιοφθορισμού – πέρα από άμυνα – για να ξεχωρίζουν τους λαχταριστούς «μεζέδες» από τα επικίνδυνα γεύματα.  Το φαινόμενο οφείλεται στη χημική αντίδραση φωτοευαίσθητων χρωστικών ουσιών που διαθέτουν οι συγκεκριμένοι οργανισμοί.

Οι ερευνητές «βούτηξαν» στα 800 μέτρα με το καταδυτικό σκάφος Johnson-Sea-Link με στόχο το κυνήγι των φθοριζόντων οργανισμών της βενθικής ζώνης.

«Αν καθίσει κανείς εκεί κάτω, στα σκοτεινά, μπορεί να παρατηρήσει ένα φαντασμαγορικό θέαμα από φθορίζον πλαγκτόν να κινείται προς διάφορες κατευθύνσεις» αναφέρει ο ερευνητής Σένκε Γιόνσεν από το Πανεπιστήμιο Ντιουκ. «Πρόκειται για ένα θέαμα πραγματικά διασκεδαστικό».

Φωτο-«φαγοπότι»

Η ομάδα των ωκεανογράφων, μελέτησε διάφορες περιοχές του πυθμένα της Καραϊβικής, σε βάθη όπου δεν έφτανε το ηλιακό φως. Προς μεγάλη τους έκπληξη οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι λίγοι μόνο οργανισμοί έχουν την ικανότητα του φθορισμού. Χάρη στον εξωτερικό βραχίονα του καταδυτικού σκάφους, οι ερευνητές είχαν τη δυνατότητα να «τσιγκλούν» τα διάφορα όντα για να δουν κατά πόσο φθορίζουν.

«Είδαμε ότι κάποιοι από τους οργανισμούς αυτούς χρησιμοποιούν τον “κώδικα” του φθορισμού για την αναγνώριση της τροφής τους» υποστηρίζει ο Γιόνσεν. «Ενδεχομένως να χρησιμοποιούν την ευαισθησία τους στην υπεριώδη ακτινοβολία ώστε να ξεχωρίζουν τα τοξικά κοράλλια επάνω στα οποία κάθονται και εκπέμπουν πράσινο φως από το πλαγκτόν που μπορούν να φάνε και εκπέμπει μπλε φως».

«Οι νέες ανακαλύψεις ίσως μπορούν να οδηγήσουν σε χρήσιμες καινοτομίες όπως π.χ. συνέβη με το τηλεσκόπιο ακτίνων Χ η δημιουργία του οποίου βασίστηκε στην όραση του αστακού» αναφέρει από την πλευρά της η Φρανκ.

 Η ενδιαφέρουσα μελέτη των ειδικών παρουσιάζεται στο επιστημονικό έντυπο «Journal of Experimental Biology».



Αναδημοσιευσα Από Βημα

Το «διπλό» φεγγάρι του Αυγούστου,

Το «διπλό» φεγγάρι του Αυγούστου


Η πανασέληνος της Παρασκευής, 31 Αυγούστου, είναι η δεύτερη που σημειώνεται μέσα στον ίδιο μήνα: το φαινόμενο θα σημειωθεί ξανά το 2015 Πηγή Public Domain Pictures, Jaime Jaime Junior



Λαλίνα Φαφούτη 

Το φαινόμενο των δυο Πανσελήνων μέσα στον ίδιο μήνα θα σημειωθεί ξανά το 2015,

Αν, ακούγοντας τις λαϊκές δοξασίες, τα «δυο φεγγάρια τον Αύγουστο» σας φαίνονται δυσοίωνα, μπορείτε να χαλαρώσετε. Το γεμάτο φεγγάρι που θα εμφανιστεί στον ουρανό τη νύχτα της Παρασκευής θα είναι ο τελευταίος «κακός οιωνός» του είδους για αρκετό καιρό αφού το φαινόμενο της «διπλής πανσελήνου» που παρατηρείται αυτόν τον μήνα δεν πρόκειται να επαναληφθεί μέσα στα επόμενα τρία περίπου χρόνια, ως τον Ιούλιο του 2015.

Φυσικοί και τεχνητοί κύκλοι

Η εμφάνιση δυο Πανσελήνων μέσα στον ίδιο μήνα είναι κάτι ανάλογο με ένα δίσεκτο έτος: δεν οφείλεται σε φυσικούς αλλά σε ημερολογιακούς λόγους. Ο φυσικός σεληνιακός κύκλος δεν ακολουθεί ακριβώς τον κύκλο του «τεχνητού» ηλιακού ημερολογίου που έχουμε υιοθετήσει εδώ στη Γη.

Αυτό συμβαίνει γιατί η Σελήνη ευθυγραμμίζεται με τον Ηλιο έτσι ώστε η επιφάνειά του ενός ημισφαιρίου της να φωτίζεται ολόκληρη– και να είναι ορατή σε εμάς ως Πανσέληνος – κάθε 29,3 ως 29,8 ημέρες. Καθώς το διάστημα αυτό είναι λίγο μικρότερο από τη διάρκεια των ημερολογιακών μηνών, η χρονική πορεία των γεμάτων φεγγαριών δεν συμβαδίζει απόλυτα με τη δική τους.

Ετσι, ανά χρονικές περιόδους και κατά τη διάρκεια των «μεγάλων» μηνών που διαρκούν 30 ή 31 ημέρες, η Πανσέληνος μπορεί να σημειωθεί δυο φορές – στην αρχή και στο τέλος τους. Αυτό σημαίνει ότι αν και τα «δυο φεγγάρια τον Αύγουστο» είναι τα πιο διάσημα, το φαινόμενο μπορεί να σημειωθεί σε οποιονδήποτε άλλο μήνα. Ο μόνος χαμένος είναι ο «κουτσός» Φεβρουάριος: οι 28 ή 29 μέρες του δεν του επιτρέπουν εξ ορισμού να απολαύσει δυο Πανσελήνους κατά τη διάρκειά του.

Κάθε περίπου 3 χρόνια

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους αστρονομικούς και μαθηματικούς υπολογισμούς, σε έναν κύκλο 19 ετών ή 228 ημερολογιακών μηνών, επτά ή οκτώ μήνες θα έχουν δυο Πανσελήνους. Με άλλα λόγια, το φαινόμενο του «διπλού φεγγαριού» μέσα στον ίδιο μήνα επαναλαμβάνεται κάθε περίπου τρία χρόνια – ή για όσους θέλουν περισσότερη ακρίβεια, κάθε 2,7 χρόνια κατά μέσο όρο.

Μερικές φορές μάλιστα συμβαίνει ο μήνας με τα δυο φεγγάρια να επαναληφθεί δυο φορές μέσα στον ίδιο χρόνο. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο παρατηρείται όταν ο Φεβρουάριος τυχαίνει να μην έχει Πανσέληνο, είναι ακόμη πιο αραιό: θα παρατηρηθεί το 2018 και μετά ξανά ύστερα από 19 χρόνια, το 2037, όταν ο Ιανουάριος και ο Μάρτιος θα έχουν και οι δυο «διπλά» φεγγάρια.

Η Πανσέληνος που θα σημειωθεί επισήμως στις 16:58 της Παρασκευής, 31ης Αυγούστου αποτελεί «ζευγάρι» με εκείνη που είχε προηγηθεί στις 2 του μήνα. Το προηγούμενο «διπλό» φεγγάρι είχε εμφανιστεί παραμονή Πρωτοχρονιάς, στις 31 Δεκεμβρίου του 1999, και ήταν ακόμη πιο φαντασμαγορικό γιατί είχε συνοδευτεί από μια έκλειψη Σελήνης. Το επόμενο είναι «προγραμματισμένο» για την 31η Ιουλίου του 2015.



 Οι σκοτεινές και φωτεινές μεριές της Γης τη στιγμή που σημειώθηκε η πρώτη Πανσέληνος του μήνα, στις 2 Αυγούστου Πηγή Earth and Moon Views


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Φάκελος «Κάνναβη»,

Φάκελος «Κάνναβη»




Καφαντάρης Τάσος 

Το πλέον αμφιλεγόμενο φυτό μπαίνει στο «μικροσκόπιο»,

Σε καιρούς χαλεπούς έπνιγε τον καημό του ρεμπέτη και χόρδιζε το μπουζούκι του σε παραφωνία με τα κελεύσματα της εξουσίας. Σε καιρούς ευμάρειας κατηγορήθηκε ως εκμαυλιστής της νεολαίας και μαντζούνι του ρέμπελου. Τελικά, τι είναι αυτό το «χόρτο» που καταναλώνει – κατά τον ΟΗΕ – το 4% του γήινου πληθυσμού; Είναι το γιατροσόφι κάθε πικραμένου ή το βοτάνι του Διαβόλου; Είναι το δωρεάν φάρμακο κάθε αρρώστιας που είχαμε για αθεράπευτη ή μια ψευδαίσθηση που απλώς μας παραλύει τη σκέψη; Είναι ο καλύτερος τρόπος να κόψεις το κάπνισμα τσιγάρων ή προσκλητήριο σε ακόμη σκληρότερα ναρκωτικά; Είναι η πύλη πρόσβασης στη λύση κάθε διανοητικής ασθένειας
ή πρόξενος της σχιζοφρένειας;
Τα ερωτήματα και τα διλήμματα που θέτει το πιο αμφιλεγόμενο φυτό που συντρόφεψε την ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού είναι απανωτά και ανελέητα. «Το Βήμα» επιχειρεί μια «ανίχνευση ταυτότητας» του θέματος, ανοίγοντας ένα-ένα τα χαρτιά της ιστορίας του.

Η είδηση στον ΒΗΜΑ FM της 12ης Ιουλίου 2012 ανέφερε: «Τρίχρονο παιδάκι (στις ΗΠΑ) κοιμήθηκε επί 16 ώρες συνεχώς γιατί έφαγε μπισκότα ιατρικής μαριχουάνας που είχε κρύψει ανεπιτυχώς η γιαγιά του». Μέσα από τις 21 αυτές λέξεις μπορούσε να εισπράξει κανείς τουλάχιστον έξι διαφορετικές ειδήσεις: (α) ότι το παιδί κοιμήθηκε τόσο πολύ, (β) ότι ευτυχώς μόνο κοιμήθηκε, (γ) ότι υπάρχουν μπισκότα μαριχουάνας, (δ) ότι υπάρχει ιατρική μαριχουάνα, (ε) ότι τη μαριχουάνα κατανάλωνε γιαγιά… (στ) η οποία προφανώς ένιωθε ότι της έκανε καλό!
Στο αφτί ενός καθώς πρέπει πολίτη αυτά ακούγονται ανήκουστα. Κι ύστερα ακούει εκείνες τις αντικρουόμενες ειδήσεις από την Αμέρικα για το αν θα νομιμοποιήσει – ή όχι – τη χρήση της μαριχουάνας ο Ομπάμα πριν από τις εκλογές του Νοέμβρη ή ότι η Ουρουγουάη σίγουρα θα τη νομιμοποιήσει. Και πάνω που σπεύδει να πει «αυτά γίνονται εκεί – εμείς δεν σηκώνουμε Ζωνιανά», θυμάται ότι ο Γ. Α. Παπανδρέου είχε μιλήσει κάποτε και εδώ για τέτοια νομιμοποίηση και… τότε χάνει τον μπούσουλα. Τελικά, τι ακριβώς συμβαίνει; Είναι η μαριχουάνα – το χασίσι, το «χόρτο», η «φούντα», η «μαύρη»… ή όπως αλλιώς την έχετε ακούσει – καλό ή κακό;
Επειδή το θέμα είναι πολλαπλά φορτισμένο, θα το προσεγγίσουμε με τον όσο γίνεται πιο αντικειμενικό τρόπο: θα υποκριθούμε ότι είμαστε… εξωγήινοι που πρωτοσυνάντησαν την εν λόγω ουσία στον πλανήτη Γη και ψάχνουν να βρουν το ιστορικό, τις ιδιότητές της και τις συνέπειες της χρήσης της.

Ιστορία γεμάτη παραισθήσεις
Η λέξη μαριχουάνα (marijuana) έχει προφανή κεντροαμερικανική προέλευση καθώς παραδοσιακά οι «γκρίνγκος» προμηθεύονταν την ουσία από τους Μεξικανούς – που στα ισπανικά σήμαινε όμως αρχικά κάθε είδους «φθηνό καπνό». Αρχαιολογικά, τα παλιότερα ευρήματα χρήσης κάνναβης τα έχουμε στην Ταϊβάν (πριν από 10.000 χρόνια), στην Κίνα (πριν από 6.000 χρόνια) και στο κινεζικό Τουρκεστάν (πριν από 5.000 χρόνια), με εξαγωγή ιστών από το φυτό και χορτοπλεκτική. Επειτα, το 2737 π.Χ. ο κινέζος αυτοκράτορας Σεν-Νουνγκ όχι μόνο διέδωσε αλλά και επέβαλε την παραγωγή σχοινιών και αδιάβροχων υφασμάτων (κανναβάτσο, καμβάς) από κάνναβη ή φωτιστικού λαδιού από τους σπόρους της. Τότε υποτίθεται ότι ανακαλύφθηκαν και οι ιαματικές ιδιότητες του φυτού, όπως και οι παραισθησιογόνες ιδιότητές του. Το εύρημα όμως ενός κομματιού υφάσματος από κάνναβη στο Τσαταλχογιούκ – έξω από το Ικόνιο της σημερινής ΝΑ Τουρκίας – με χρονολόγηση στο 6.000 π.Χ., όπως και η ανεύρεση σπόρων κάνναβης σε θρακικό τάφο του 3.000 π.Χ. στη σημερινή Ρουμανία, περιπλέκουν το θέμα του «εφευρέτη» της αξιοποίησής της.
Η επόμενη αρχαιολογική αναφορά στην κάνναβη εντοπίζεται στην αρχαία Αίγυπτο, όπου ο «πάπυρος Ramesseum III» του 1700 π.Χ. μας δίνει θεραπεία της ξηροφθαλμίας και ο «πάπυρος Ebers» του 1550 π.Χ. μας δίνει συνταγή αντιμετώπισης των φλεγμονών με κάνναβη. Στη συνέχεια, η ιστορική σκυτάλη της κάνναβης φαίνεται να αλλάζει πολλά χέρια και να διασχίζει τεράστιες αποστάσεις, με κυριότερη πλέον αξιοποίησή της στην ιερατική έκσταση. Τη συναντάμε στους Ινδούς (ως γκαντζίκα), στους Ασσύριους (ως κάναμπου), μετά στους Πέρσες (ως κάναμπ), στους Εβραίους (ως κάναμπος), στους Σκύθες, στους Θράκες, στους Ετρούσκους… για να φθάσουμε ως και τους αρχαίους Γερμανούς και τους Κέλτες της Ιρλανδίας (ως κάνιμπ). Τελικά, ποια ήταν η πραγματική πατρίδα της κάνναβης και πώς έφθασε σε τόσο πολλούς;
Το κλειδί φαίνεται ότι βρίσκεται στις μεταναστεύσεις των ινδοευρωπαϊκών φύλων μεταξύ 2500 και 1000 π.Χ. Το συμπέρασμα αυτό στοιχειοθετείται αφενός από τον βοτανολογικό εντοπισμό της προέλευσής της στα υψίπεδα του Παμίρ (στη Σογδιανή – εκεί όπου έχτισε ο Μεγαλέξανδρος την Αλεξάνδρεια την Εσχάτη) και αφετέρου από τις περιπλανήσεις του συνδετικού κρίκου Ασίας και Ευρώπης, των Σκυθών. Οι ακάματοι αυτοί ιπποτοξότες της στέπας – που πιθανότατα η μνήμη τους τροφοδότησε τον μύθο των Κενταύρων στην ελληνική μυθολογία – εισέβαλαν κατά καιρούς τόσο στα οροπέδια του Αφγανιστάν, της Ινδίας, του Θιβέτ και της Μογγολίας όσο και στη Μ. Ασία και στη Βαλκανική (κάποιοι λένε και ως τη… Σκωτία). Και όπως μας είπε ο Ηρόδοτος, στις σκηνές τους έριχναν σβώλους κάνναβης πάνω σε χάλκινα τρίποδα με καρβουνάκια κι έβγαινε τόσος ατμός που ξεπερνούσε κάθε ατμόλουτρο των Ελλήνων… κι ύστερα «έκαναν κεφάλι». Τα λεγόμενά του αποδείχθηκαν αληθή το 1940, όταν ο ρώσος καθηγητής Αρχαιολογίας Σεργκέι Ρούντενκο ανακάλυψε στο Παζιρίκ – μεταξύ Μογγολίας και Σιβηρίας – σκυθικούς τάφους με τρίποδα γεμάτα καμένους σπόρους κάνναβης. Αλλά και πλάι σε μια Τοχαριανή μούμια 2.800 ετών – της ερήμου Τακλαμακάν, μεταξύ Σογδιανής και Κίνας – βρέθηκε το 2003 ένα πουγκί με φύλλα κάνναβης.
Οσο για τα ξαδέλφια των Σκυθών στη Βαλκανική, τους Θράκες και τους Δάκες της σημερινής Ρουμανίας, ο Ηρόδοτος μας είπε ότι οι ιερείς τους (οι «καπνοβάται») έκαιγαν τα άνθη θηλυκής κάνναβης για να μπουν σε έκσταση. Αλλά και οι δικοί μας, οι νοτιότεροι Θράκες, έκαναν χρήση της κάνναβης στα μυστήρια του Διονύσου. Και είναι ίσως εδώ ακριβώς που κλείνει ο κύκλος της αναζήτησης: ο νεαρότερος του Πανθέου των Ολυμπίων, ο Διόνυσος, φέρεται να είχε περιπλανηθεί με στρατό ως την Ινδία – γύρω στο 1700 π.Χ. – προτού επιστρέψει στα μέρη μας και έφερε ως εδώ μια λατρεία γεμάτη παραισθησιογόνα, κρασοκατανύξεις και «βακχικά όργια». Πιθανότατα πρόκειται για τη μυθολογική εκδοχή της περιπλάνησης των «Αρίων» ως την Απω Ανατολή, την εκεί εντρύφησή τους στα θέλγητρα της κάνναβης και τη μετέπειτα εισαγωγή τους στη Δύση.

Από τον Αριστοφάνη στον Διοσκουρίδη
Ο απόηχος αυτών των σκυθο-θρακο-κελτο-ελληνικών «πολιτισμικών ανταλλαγών» κατά τα χρόνια των μεταναστεύσεων και του αποικισμού άφησε πολλά ίχνη και στην κλασική ελληνορωμαϊκή περίοδο της Ιστορίας: πάμπολλες αναφορές στην κάνναβη της έκστασης υπάρχουν στα θεατρικά έργα των Αριστοφάνη και Σοφοκλή, καθώς και στα έργα των Αριστοτέλη και Εφιππου, ενώ η ιατρική χρήση της κάνναβης προβάλλεται από τους Διοσκουρίδη, Αρχιγένη, Σωρανό Εφέσιο και Απολλόδωρο Δαμασκηνό. Οι αρχαίοι Ελληνες, πέραν της «οραματικής» αξιοποίησής της, κυρίως τη χρησιμοποιούσαν κατά την επούλωση των πληγών των αλόγων τους, για τις δικές τους ρινικές αιμορραγίες, για την παρασκευή πλύσεων για τις ωτίτιδες ή… για να αποβάλουν την ταινία (το παράσιτο του εντέρου). Το ότι η καλλιέργειά της ήταν πλέον εκτεταμένη στα μέρη μας φαίνεται από τη διήγηση του Παυσανία για την Ηλεία: «Την μεν την κανναβίδα και λίνον και την βύσσον σπείρουσιν όσοις η γη τρέφει εστίν επιτήδειος». Μερικά πράγματα δεν αλλάζουν…
Η συνέχεια της Ιστορίας έδειχνε να είναι ρόδινη για τους κανναβοχρήστες, με τα ελληνιστικά βασίλεια του Αφγανιστάν και της ΒΔ Ινδίας να πλουτίζουν από το εμπόριο των «γελωτόφυλλων» – καταπώς ονόμαζε τα φύλλα της κάνναβης ο Στράβων. Η διάδοχος Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Ανατολής – το μετέπειτα αποκληθέν Βυζάντιο – υιοθέτησε την καλλιέργεια της κάνναβης και τη χρησιμοποιούσε ως αντίδοτο στον αλκοολισμό (όπως έγραψε στα Γεωπονικά ο Κασσιανός Βάσος). Μια πλήρη βοτανολογική ανάλυσή της είχε κάνει και ο Πεδάνιος Διοσκουρίδης (40-90 μ.Χ.) στην Περί ύλης ιατρικής εγκυκλοπαίδειά του, αντίγραφο της οποίας έφθασε στα χέρια του αυτοκράτορα Φερδινάνδου Α’ και φυλάσσεται τώρα στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Βιέννης. Η επικράτηση του χριστιανισμού όμως έμελλε να ανακόψει το κύμα εξάπλωσής της: το 1484 ο Πάπας Ιννοκέντιος Η’ απαγόρεψε τις τελετές μαγείας και τη χρήση κάνναβης που γινόταν σε αυτές. Οπότε άρχισε η πρώτη «κανναβοαπαγόρευση».
Συμβαίνει, βεβαίως, οι προτεραιότητες της θρησκευτικής εξουσίας να μη συμβαδίζουν πάντοτε με εκείνες της κρατικής. Για παράδειγμα, οι αυξημένες απαιτήσεις σε καραβόπανα και καραβόσκοινα που προέβαλλε ο αγώνας δρόμου Ισπανίας, Πορτογαλίας, Γαλλίας, Αγγλίας και Ολλανδίας για την αποίκηση του Νέου Κόσμου έκαναν τη ζήτηση για κάνναβη να θεριέψει. Ενδεικτικό της αυξανόμενης σημασίας που απέκτησε και μετέπειτα είναι πως κύριο πρόσχημα του Ναπολέοντα για να εισβάλει στη Ρωσία το 1812 ήταν το ότι αυτή προμήθευε με κάνναβη το βρετανικό Ναυτικό. Με την καθολική υπόταξη της Ινδίας στην Αγγλία, το 1857, φθάσαμε στα τέλη του 19ου αιώνα να έχουμε το 80% των υφασμάτων και το 70% του χαρτιού παγκοσμίως να κατασκευάζονται από ίνες κάνναβης! Το τι συνέβη από τότε ως σήμερα ώστε να θεωρείται από τους καθώς πρέπει πολίτες «άνθος του κακού» είναι ένα άλλο κεφάλαιο.

Ποικιλίες και ουσίες
Από ένα θαμνάκι του Παμίρ προέκυψαν τρεις φυσικές ποικιλίες κάνναβης: η Cannabis sativa (ήμερη ή αρσενική κάνναβη), η Cannabis indica (ινδική ή θηλυκή κάνναβη) και η Cannabis ruderallis. Η πρώτη είναι η ποικιλία που κυριαρχεί στην Κίνα, είναι ψηλότερη από τις άλλες και έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε ρητινούχες ουσίες. Η δεύτερη φθάνει σχεδόν στο μισό ύψος της πρώτης και συναντάται κυρίως στην Ινδική χερσόνησο, με πλουσιότερο φύλλωμα, λιγότερες κλωστικές ίνες και τετραπλάσια ως πενταπλάσια περιεκτικότητα σε ρητίνες. Η τρίτη είναι η πιο κοντή της οικογένειας και φυτρώνει κυρίως στη Νότια Σιβηρία, οπότε εύλογα είναι αυτή που συναντάμε και στους τάφους των Σκυθών.

Στα τριχίδια των φύλλων βρίσκεται η ρητίνη που συγκεντρώνει τις μοναδικές κανναβινόλες

Μολονότι οι ίνες της κάνναβης αποδείχθηκαν διαχρονικά πολύτιμες για την παραγωγή πανιών, σχοινιών και χαρτιού, τα χαρακτηριστικά που καθιστούν το φυτό αυτό μοναδικό επικεντρώνονται στα τριχίδια που σκεπάζουν τα φύλλα του και τα πέταλα και τα σέπαλα του άνθους του. Εκεί, υπό την επίδραση της ακτινοβολίας UV-B του ήλιου στις φαινόλες και στα πλαστίδια των χυμών του, σχηματίζεται μια ρητίνη πλούσια στις ουσίες δέλτα-9-τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και κανναβιδιόλη (CBD), αλλά και άλλες 66 συναφείς τους, της οικογένειας που τώρα είναι γνωστή ως φυτοκανναβινοειδή. Οι χημικές αυτές ουσίες έχουν το αντίστοιχό τους και στους ζωικούς οργανισμούς (όπως ο άνθρωπος), όπου ονομάζονται ενδογενή κανναβινοειδή.
Ενα από αυτά τα κανναβινοειδή που βρίσκονται στον εγκέφαλό μας – ονόματι ανανδαμίδη – αντιδρά στην πρόσληψη της τετραϋδροκανναβινόλης. Και επειδή η ανανδαμίδη συμμετέχει στον έλεγχο της αίσθησης του πόνου, της μνήμης και του ύπνου, από την κατανάλωση κάνναβης έχουμε επιπτώσεις στους αντίστοιχους τομείς. Τα συμπτώματα όσων βρίσκονται υπό την επενέργεια κάνναβης εκτείνονται από τάση για γέλωτα, λογοδιάρροια και υπερκινητικότητα ως παραισθήσεις και αλλοίωση της πραγματικότητας. Τη δράση αυτή των κανναβινοειδών τη γνωρίζαμε ανέκαθεν, αλλά επιστημονικά μόλις από το 1964, οπόταν απομονώθηκε για πρώτη φορά η THC από τους ερευνητές Raphael Mechoulam και Yechiel Gaoni του Ινστιτούτου Weizmann στο Ισραήλ.

Οι «συνταγές»
Ενα ερώτημα που ανακύπτει στον κάθε «αμύητο» είναι πώς καταναλώνεται η κάνναβη. Ο μάλλον προφανής τρόπος είναι αυτός που περιέγραψε ο Ηρόδοτος για τους Σκύθες: σπόροι και άνθη του φυτού σε σβώλο καίγονται και εισπνέονται οι ατμοί τους. Η σύγχρονη εκδοχή τους είναι ειδικές πίπες ή μίνι ναργιλέδες, όπου η θερμότητα εξατμίζει χωρίς να αναφλέγει τον σβώλο. Ενας άλλος, πολύ πιο γρήγορος, τρόπος είναι το στρίψιμο τρίμματος φύλλων του φυτού σε τσιγαρόχαρτο και το κάπνισμά του – το γνωστό ως «τσιγαριλίκι». Αλλά, δεδομένου ότι τα ξερά φύλλα εμπεριέχουν πολύ μικρότερη ποσότητα κανναβινοειδών, οι επιπτώσεις είναι μειωμένες. Πάντως, σε κάθε περίπτωση, η επίδρασή τους στον εγκέφαλο παραμένει μειούμενη ημέρες ολόκληρες ή και εβδομάδα.
Ο τρίτος τρόπος κατανάλωσης συνιστά και ξεχωριστή κατηγορία «μαστούρας»: η προσεκτική συλλογή μόνο της ρητίνης που φέρουν τα τριχίδια της κάνναβης καταλήγει σε μια συμπαγή κιτρινωπή ουσία, το γνωστό χασίς. Αυτό έχει και τη μέγιστη περιεκτικότητα σε κανναβινοειδή. Μάλιστα, όσο πιο άσπρο είναι τόσο και πιο ισχυρό – εφόσον δεν το έχουν νοθέψει με κιμωλία ή άλλα τινά. Η συλλογή της ρητίνης γίνεται τώρα με ειδικά πιεστήρια, αλλά ο παραδοσιακός τρόπος στην Ινδία και στο Αφγανιστάν ήταν να ντύνονται οι άνδρες με αδιάβροχα ρούχα και μια μέρα καύσωνα να ορμούν τρέχοντας μέσα στις κανναβουριές. Η ρητίνη κολλούσε στα ρούχα τους και μετά αρκούσε το να τους «ξυστρίσουν».
Τέλος, η πιο πρόσφατη μόδα κατανάλωσης θέλει την κάνναβη να προστίθεται σε αφεψήματα όπως το τσάι ή να τρώγεται μπολιασμένη σε γλυκά και μπισκότα. Μάλιστα το ψήσιμό της είναι και το ιατρικά ενδεδειγμένο καθώς στους 150 βαθμούς Κελσίου καταστρέφονται και οι τελευταίοι μικροοργανισμοί που παρασιτούν στο φυτό.


Αριστερά, το φύλλο του φυτού, επάνω, ο σβόλος των καπνιστών του και, δεξιά, το χασίς της ρητίνης του


Τα αμφιλεγόμενα χαρίσματα
Οι τόνοι της παγκόσμιας συζήτησης για την κάνναβη δίνουν αμέσως την εντύπωση μιας τεράστιας πόλωσης: οι επικριτές της, όπως το επίσημο ελληνικό κράτος, τη θεωρούν «άνθος του κακού» και «εισαγωγή στα βαριά ναρκωτικά», οπότε επιμένουν στην καθολική απαγόρευση της καλλιέργειας και διακίνησης της• οι υπερασπιστές της προβάλλουν μύρια ιαματικά και επιχειρηματικά προσόντα της και υποστηρίζουν πως «μια παγκόσμια πλεκτάνη» παρεμποδίζει την προς όφελος της ανθρωπότητας εκμετάλλευσή της.
Η διακρίβωση της ιαματικής δράσης της κάνναβης έχει αποδειχθεί μεγάλη σπαζοκεφαλιά καθώς το φυτό εμπεριέχει συνολικά 483 ουσίες. Ετσι η θετική δράση της μιας δεν αποκλείει την αρνητική ενέργεια μιας άλλης. Το αποτέλεσμα είναι πως, παρ’ ότι παρουσιάζονται συνεχώς πορίσματα μελετών που συνηγορούν υπέρ της αξιοποίησής της, οι ΕΟΦ των διαφόρων χωρών δεν προχωρούν εύκολα στην αδειοδότηση. Για παράδειγμα, υπάρχουν σαφέστατες ενδείξεις πως συμβάλλει στον έλεγχο του πόνου, των μυοσπασμών, της ναυτίας, του εμέτου, της βουλιμίας, του αλκοολισμού, της αϋπνίας, της υπέρτασης, του άσθματος, της ημικρανίας, του γλαυκώματος, των συμπτωμάτων νόσων του Πάρκινσον, του Αλτσχάιμερ, του καρκίνου του εγκεφάλου, της σκλήρυνσης κατά πλάκας και του συνδρόμου Tourette. Ο αμερικανικός ΕΟΦ (FDA) όμως εμμένει στις αντιρρήσεις του και δηλώνει ότι «η μαριχουάνα έχει υψηλή επικινδυνότητα κατάχρησης, δεν έχει προς το παρόν αποδεκτή ιατρική χρήση και υπάρχει έλλειψη ασφάλειας κατά τη χρήση της υπό ιατρική παρακολούθηση». Το Εθνικό Ινστιτούτο Κατάχρησης Ναρκωτικών των ΗΠΑ (NIDA) επίσης θεωρεί ότι «η μαριχουάνα δεν δείχνει κατάλληλη για ιατρική χρήση λόγω του ότι: (α) είναι φυτό που περιέχει πολλές χημικές ουσίες με άγνωστες επιπτώσεις στην υγεία, (β) κυρίως καταναλώνεται μέσω βλαβερού καπνίσματος και (γ) έχει επιπτώσεις στη γνωσιακή λειτουργία». Με τη σειρά της η Αμερικανική Ιατρική Ενωση για τον Εθισμό (ASAM) εξέδωσε τον Μάρτιο του 2011 οδηγία με την οποία συνιστά να σταματήσει η ιατρική χρήση της μαριχουάνας σε όποια Πολιτεία ήδη επιτρέπεται «βάσει των κινδύνων της κάνναβης και της έλλειψης κλινικής έρευνας που να υποστηρίζει την ιαματική αξία της».
Οι υποστηρικτές της κάνναβης συμπεραίνουν από όλα αυτά ότι η απελευθέρωση της καλλιέργειας και χρήσης κάνναβης παρεμποδίζεται από τη φαρμακοβιομηχανία, η οποία θέλει να μετατρέψει σε πατέντες φαρμάκων την κάθε ιαματική δράση του φυτού αντί να το έχει δωρεάν ο κάθε ασθενής.

Χαρτί και… παπούτσια
Παραδόξως στη διελκυστίνδα αυτή ρίχνει το βάρος του υπέρ των υποστηρικτών και ο μη φαρμακευτικός επιχειρηματικός κόσμος: εκτός από τα πανιά, τα σχοινιά και τους σπάγκους, η κάνναβη είναι ιδανική για την παραγωγή χαρτιού (παρέχει τετραπλάσιες ποσότητες ινών ανά στρέμμα απ’ ό,τι τα δένδρα, χωρίς τα τοξικά υποπροϊόντα κοπής εκείνων), για την παραγωγή άριστων μονωτικών υλικών, όπως και ελαίων για σαπούνια, βερνίκια και καλλυντικά. Είναι χαρακτηριστικό επίσης ότι τα πάνινα αθλητικά παπούτσια και τα ρούχα που είναι υποαλλεργικά κατασκευάζονται από ίνες κάνναβης, ενώ τα αμαξώματα των αυτοκινήτων αντικαθιστούν σταδιακά τις ίνες fiberglass με εκείνες της κάνναβης. Η Ευρωπαϊκή Ενωση συνεκτίμησε όλα αυτά τα προτερήματα και εξέδωσε το 1990 την οδηγία 1308/1990 βάσει της οποίας επιδοτεί την καλλιέργεια κάνναβης. Δηλαδή… οι καλλιεργητές των όποιων «Ζωνιανών» είναι παράνομοι στην Ελλάδα αλλά θα μπορούν να δικαιωθούν – και να επιδοτηθούν – αν πήγαιναν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο!
Το θέμα παραμένει ανοιχτό στις πολλαπλές πτυχές του, αλλά όποιος παρακολουθεί τις εξελίξεις στη νομοθεσία των επί μέρους χωρών της ΕΕ θα διαπιστώσει ότι τα βήματα επιχειρηματικής και ιατρικής απελευθέρωσης της χρήσης της κάνναβης είναι – έστω και σημειωτόν – απανωτά. Φωνές επαϊόντων του θέματος προστίθενται καθημερινά στην πλευρά των υποστηρικτών της. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, ο πρώην σύμβουλος της βρετανικής κυβέρνησης επί των ναρκωτικών, καθηγητής David Nutt, o οποίος στις 19 Ιουνίου 2012 δήλωσε στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων ότι πρέπει να απενοχοποιηθεί η χρήση των ναρκωτικών και ότι, «αν είχαμε επιτρέψει τη διάθεση και κατανάλωση της κάνναβης κατά το πρότυπο των ολλανδικών καφετεριών, θα είχαμε μείωση του αλκοολισμού κατά 25%». Κατέληξε ότι «η νομοθεσία επί των ναρκωτικών στα τελευταία 40 χρόνια ήταν αποφάσεις που ελήφθησαν όχι με επιστημονικά κριτήρια αλλά με καθαρά πολιτικά».
Αν μη τι άλλο, όλος αυτός ο προβληματισμός οφείλει να μας βάλει σε σκέψεις. Στο μεταξύ, η διπλανή μας Αλβανία και το Αφγανιστάν έχουν ήδη πάρει την πρωτοκαθεδρία παραγωγής χασίς από το Μαρόκο…

Η σχιζοφρένεια των πορισμάτων
Στις δεκάδες ιαματικές δράσεις που προτάσσουν οι υπερασπιστές της κάνναβης ο ΕΟΦ των ΗΠΑ αιτιολόγησε την από το 1937 απόφαση απαγόρευσης της χρήσης της με εντυπωσιακώς λιγοστά επιχειρήματα: το κάπνισμά της προκαλεί καρκίνο των πνευμόνων, οι παρενέργειες των χημικών συστατικών της δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί και η χρήση της πιθανόν οδηγεί σε διανοητικά προβλήματα. Το πρώτο επιχείρημα ετέθη γρήγορα εκτός μάχης με τη διάδοση των ναργιλέδων ατμοποίησης και το ψήσιμο βουτημάτων κάνναβης, το δεύτερο αντιμετωπίστηκε με τη γνωστή καχυποψία για τα συμφέροντα των φαρμακοβιομηχάνων και το τρίτο ξεκίνησε ένα γαϊτανάκι μελετών που πότε επιβεβαίωναν τον αμερικανικό ΕΟΦ και πότε αποφαίνονταν ότι η χρήσης κάνναβης… θεραπεύει από τη σχιζοφρένεια.
Συνάμα, τον Οκτώβριο του 2003, μια κατάθεση ευρεσιτεχνίας από τη Γραμματεία Υγείας (Health and Human Services Division) της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ υπέσκαψε ακόμη περισσότερο το κύρος της απαγόρευσης: η πατέντα υπ’ αριθμόν US 6630507, υπό τον τίτλο «Τα κανναβινοειδή ως αντιοξειδωτικά και νευροπροστατευτικά» («Cannabinoids as antioxidants and neuroprotectants»), διατεινόταν σαφώς ότι «τα κανναβινοειδή έχει βρεθεί πως έχουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες (…), πράγμα που τα καθιστά χρήσιμα στη θεραπεία και προφύλαξη από οξειδωτικές ασθένειες όπως η ισχαιμία ή ασθένειες σχετιζόμενες με τη γήρανση, τις φλεγμονές και την αυτοανοσοποίηση. Επίσης έχει βρεθεί πως τα κανναβιδοειδή είναι ιδιαίτερα εφαρμόσιμα ως νευροπροστατευτικά, όπως σε περιπτώσεις εμβολών ή τραυμάτων, ή σε νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως οι νόσοι Αλτσχάιμερ, Πάρκινσον και άνοια από HIV». Τι σημαίνει τούτη η αντίφαση; Πώς ο διώκτης της κάνναβης επιχειρηματολογεί θετικά υπέρ της για την αποκόμιση μελλοντικών ωφελημάτων;
Με το ερώτημα αυτό να αιωρείται υπόπτως, εμείς αναζητήσαμε τα πιο πρόσφατα πορίσματα σχετικά με τις «διανοητικές παρενέργειές της». Εντοπίσαμε πρώτα μια μελέτη που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Ενωσης Νευροεπιστημών των ΗΠΑ (βλ. http://phys.org/news/2010-11-greater-cognitive-deficits-marijuana-users.html), στις 15 Νοεμβρίου 2010, σύμφωνα με την οποία οι έφηβοι που είναι χρήστες μαριχουάνας εμφανίζουν πολύ περισσότερα προβλήματα προσήλωσης σε κανόνες και εστίασης και γενικά παρουσιάζουν γνωσιακά προβλήματα. Επειτα βρήκαμε την ακόμη πιο πρόσφατη και πολύ πιο αποφατική μελέτη του βρετανικού Πανεπιστημίου Bristol (βλ. http://psychcentral.com/lib/2012/cannabis-may-cause-schizophrenia-like-brain-changes/). Κατ’ αυτήν η τετραϋδροκανναβινόλη (THC) δρα ως απορρυθμιστής της «αρμονίας του εγκεφάλου», ιδιαίτερα στα δύο τμήματά του που είναι ζωτικά για τις λειτουργίες της μνήμης και της λήψης αποφάσεων: στον ιππόκαμπο και στον προμετωπιαίο φλοιό. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν τον «προσωρινό κατακερματισμό» που είχε εντοπίσει από το 1979 ο δρ Frederick T. Melges, με συμπτώματα παραπλήσια της σχιζοφρένειας.
Οπότε, όποια κι αν είναι τελικά η τύχη της «νομιμοποίησης της μαστούρας», εμείς κρατάμε ως σίγουρο πως είναι «ακατάλληλη δι’ ανηλίκους».


Αναδημοσιευσα Από Βημα

Αφήστε το κουβαδάκι, χτίστε με τα χέρια!,

Αφήστε το κουβαδάκι, χτίστε με τα χέρια!


Με τη βοήθεια των χεριών οι καλοκαιρινοί «αρχιτέκτονες» μπορούν να δημιουργήσουν μοναδικά έργα τέχνης στην άμμο, σύμφωνα με τους γάλλους επιστήμονες,



Ειρήνη Βενιού 

Τη «συνταγή» για την κατασκευή του τέλειου κάστρου από άμμο αποκαλύπτουν γάλλοι και ολλανδοί φυσικοί, 

Οσοι θέλουν να χτίσουν το τέλειο κάστρο στην άμμο, καλά θα κάνουν να ξεχάσουν το κουβαδάκι και τα φτυάρια και να χρησιμοποιήσουν τα… χέρια τους. Αυτό είναι το συμπέρασμα γάλλων γάλλων και ολλανδών φυσικών, οι οποιοι ανέλυσαν την επιστήμη του χτισίματος στην άμμο και ανακάλυψαν την ιδανική «συνταγή» για σταθερές και εντυπωσιακές κατασκευές δίπλα στο κύμα.

Συγκεκριμένα, όπως εξηγεί ο δρ Πέντερ Μόλερ από το Εργαστηρίο Στατιστικής Φυσικής ENS του Παρισιού η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε πως παρά το γεγονός ότι τα «εργαλεία» της αμμουδιάς βοηθούν στο μάζεμα της άμμου, ουσιαστικά περιορίζουν τη φαντασία του κατασκευαστή καθώς π.χ. με ένα κουβαδάκι δημιουργούνται συγκεκριμένα σχήματα και σε συγκεκριμένα μεγέθη. 

Χτίζοντας παλάτια στην άμμο

Με στόχο την «ακτινογραφία» της κατασκευής του τέλειου κάστρου στην άμμο, οι επιστήμονες προχώρησαν σε μια σειρά πειραμάτων. Ξεκίνησαν μελετώντας την απαραίτητη ποσότητα νερού για την επιτυχή ολοκλήρωση μιας σταθερής κατασκευής.

«Με τη βοήθεια εκλεπτυσμένων εργαλείων, τοποθετήσαμε άμμο σε ένα φλιτζάνι και στη συνέχεια μέσα σε αυτό τοποθετήσαμε ένα κουτάλι το οποίο αρχίσαμε να στρίβουμε, για να διαπιστώσουμε πόσο δύσκολο ήταν να πραγματοποιηθεί η κίνηση αυτή. Ανακαλύψαμε ότι η αναλογία ενός κουβά νερού προς 50 κουβάδες άμμου, είχε ως αποτέλεσμα ένα ιδιαίτερα σταθερό μείγμα» εξηγεί ο δρ Μόλερ.



Οι ερευνητές είδαν ότι η συγκεκριμένη ποσότητα νερού δημιουργούσε ισχυρές γέφυρες μεταξύ των κόκκων άμμου. Όπως εξηγούν με δημοσίευσή τους στο επιστημονικό έντυπο «Scientific Reports», το μέγεθος των κόκκων της άμμου δεν φάνηκε να επηρεάζει το γενικό αποτέλεσμα της συγκεκριμένης αναλογίας νερού-άμμου.

Η συμπύκνωση της άμμου παρόλα αυτά κρίθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το καλό πάτημά της χάριζε στην κατασκευή περίπου 30% μεγαλύτερη αντοχή συγκριτικά με την πιο «χαλαρή» κατανομή της.

Οδηγίες προς… λουόμενους

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η άμμος μπορεί να πατιέται εύκολα με τη βοήθεια ενός φτυαριού στο εσωτερικό ενός κουβά, όμως κατά το αναποδογύρισμά της η συμπύκνωσή της αραιώνει και πάλι. Στη συνέχεια, το χτύπημά της με το φτυάρι οδηγεί σε ένα ανομοιογενές αποτέλεσμα, ενώ παράλληλα προκαλεί «ρωγμές» στο παραθαλάσσιο «οικοδόμημα».

«Ιδανικά, θα χρησιμοποιούσα φτυάρι και κουβαδάκι για να δημιουργήσω ένα βουναλάκι άμμου δίνοντάς του το ύψος που θα ήθελα να έχει το κάστρο των ονείρων μου και στη συνέχεια θα δούλευα με το χέρι προκειμένου να επιτύχω την συμπύκνωση που πρέπει και να δώσω το επιθυμητό σχήμα στην κατασκευή μου. Τέλος, θα απομάκρυνα την περιττή άμμο» εξηγεί γλαφυρά ο δρ Μόλερ.

Οι επιστήμονες μελέτησαν ακόμα, την αναλογία ύψους-αντοχής κυλινδρικών κάστρων διαφόρων μεγεθών. Προκειμένου λοιπόν, ο «βοριάς να μην κάνει τα ψηλά παλάτια στην άμμο συντρίμμια, κομμάτια», κατέληξαν στο ότι η βάση τους θα πρέπει να είναι πολύ πιο πλατιά ώστε να αντισταθμίζει το ύψος.

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Κινδυνεύει ο απόγονος του λιονταριού της Νεμέας,

Κινδυνεύει ο απόγονος του λιονταριού της Νεμέας

Ο Ηρακλής σκοτώνει το λιοντάρι της Νεμέας σε απεικόνιση που φιλοτέχνησε ο αγγειογράφος Εξηκίας γύρω στο 350 π.Χ.,


Βαγγέλης Πρατικάκης 


Ζει περιορισμένος σε ένα μόνο ινδικό καταφύγιο και απειλείται εξ αιτίας της άρνησης των τοπικών αρχών να τον «εξαγάγουν» σε άλλες περιοχές,

Το ασιατικό υποείδος του λιονταριού το οποίο ζούσε κάποτε στη Νεμέα και την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, αριθμεί σήμερα μόλις 400 άτομα, όλα στριμωγμένα σε μια μικρή προστατευόμενη περιοχή του κρατιδίου Γκουζουράτ της Ινδίας. Οι επιστήμονες θεωρούν επιτακτική την ανάγκη να βρεθεί και δεύτερο σπίτι για τα σπάνια αιλουροειδή, ωστόσο οι αρχές του Γκουζουράτ είναι απρόθυμες να μοιραστούν το θησαυρό με τον υπόλοιπο κόσμο.

Ξάδελφος του λιονταριού που σκότωσε ο Ηρακλής

Το ασιατικό λιοντάρι (Panthera leo persica), γνωστό και ως ινδικό ή ευρασιατικό λιοντάρι, είναι ένα από τα έξι υποείδη λιονταριού (Panthera leo) που απομένουν σήμερα στον πλανήτη. Μοιάζει πολύ με τον αφρικανικό του ξάδελφο, είναι όμως λίγο πιο μικρόσωμο και τα αρσενικά έχουν πιο φουντωτή ουρά.

Το ασιατικό υποείδος είχε κάποτε μεγάλη γεωγραφική εξάπλωση, από τη βορειοανατολική Ινδία μέχρι τις βόρειες ακτές της Μεσογείου και του Μαρόκου. Ο Αριστοτέλης και ο Ηρόδοτος έγραψαν ότι τα λιοντάρια ζούσαν στα Βαλκάνια, ενώ ο Ηρακλής κατάφερε να σκοτώσει το λιοντάρι της Νεμέας σε έναν από τους μυθικούς άθλους του.

Τα λιοντάρια δεν αποκλείεται να υπήρξαν και αφανείς ήρωες της ιστορίας, αφού λέγεται ότι επιτέθηκαν και σκότωσαν πολλές από τις καμήλες του βασιλιά Ξέρξη όταν εισέβαλε στη Μακεδονία το 480 π.Χ.

Τα λιοντάρια πιστεύεται ότι εξαφανίστηκαν από τον ελληνικό χώρο γύρω στο 80 με 90 μ.Χ.

Ζει υπό «περιορισμό» σε ένα μόνο ινδικό κρατίδιο

Σήμερα, το ασιατικό λιοντάρι ζει αποκλειστικά στο Καταφύγιο Γκιρ του κρατιδίου Γκουζουράτ. Οι υπεύθυνοι του πάρκου κατάφεραν να αυξήσουν τον πληθυσμό του από τα 50 άτομα πριν έναν αιώνα σε περίπου 400 σήμερα.

Κανείς δεν αμφισβητεί την αφοσίωση των υπεύθυνων στο μεγαλόπρεπο ζώο, εδώ και χρόνια όμως προκαλεί αντιδράσεις η άρνησή τους να επιτρέψουν τη μεταφορά μερικών λιονταριών σε άλλες περιοχές.

«Μόνο εμείς έχουμε λιοντάρια. Μέχρι τώρα τα καταφέραμε χωρίς παρεμβάσεις» σχολιάζει στο Associated Press o Σ.Κ.Νάντα, υπουργός περιβάλλοντος του Γκουζουράτ, καθισμένος κάτω από ένα πόστερ που δείχνει λιοντάρια και γράφει: «Το καμάρι του Γκουζουράτ, η ζήλια όλου του κόσμου».

Όμως η κτητικότητα με την οποία αντιμετωπίζουν το θέμα οι τοπικές αρχές απειλεί την επιβίωση του υποείδους. Η γονιδιακή δεξαμενή του πληθυσμού είναι μικρή, δηλαδή η γενετική ποικιλότητα είναι περιορισμένη, και τα λιοντάρια κινδυνεύουν περισσότερο από τις ασθένειες. Ο χώρος στον οποίο ζουν, ένα ξηρό δάσος έκτασης 1.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δεν επαρκεί για να έχουν όλα τα αρσενικά την αυτονομία τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο θανάτωσης των μικρών από άλλα αρσενικά.

Η υπόθεση φθάνει στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας

Το πρόβλημα είναι γνωστό εδώ και χρόνια, γι΄αυτό και τη δεκαετία του 1990 είχαν δρομολογηθεί σχέδια για τη μεταφορά ασιατικών λιονταριών στο λοφώδες καταφύγιο Κούνο, που βρίσκεται στο γειτονικό κρατίδιο του Μάντια Πραντές.

Οι αρχές του Γκουζουράτ αρνούνται όμως να μοιραστούν τα λιοντάρια τους, και η κεντρική κυβέρνηση αρνείται να παρέμβει για τη μεταφορά τους στο Κούνο.

Η υπόθεση εκκρεμεί τώρα το Ανώτατο Δικαστήριο, έπειτα από την αγωγή που υπέβαλε κατά του Γκουζουράτ ο οικολόγος Φαγιάζ Κουσντάρ. «Ο κόσμος δεν θα μας συγχωρήσει ποτέ αν αφήσουμε να εξαφανιστούν αυτά τα υπέροχα αιλουροειδή» λέει ο ίδιος.

Με τον Κουσντάρ συμφωνεί και ο Ουίλιαμ Λόρενς, βιολόγος του Πανεπιστημίου James Cook της Αυστραλίας: «Αν πραγματικά νοιάζονταν για τη σωτηρία του υποείδους, θα ήθελαν να δημιουργηθεί ένα δεύτερο σπίτι» επισημαίνει.

Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας θα προσφέρει μια ευκαιρία στο ασιατικό λιοντάρι, έστω και μακριά από τη Νεμέα..

Αναδημοσιευσα Από Βημα

Ετικετοσύννεφο